در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    هدف دین اسلام چیست مطالعات هشتم

    1 بازدید

    هدف دین اسلام چیست مطالعات هشتم را از سایت پست روزانه دریافت کنید.

    مطالعات پایه هشتم درس9تا درس 16

    سوالات درس   9                        

    1-ویژگی جغرافیایی شبه جزیره عربستان چیست؟

    شبهجزیرهٔ عربستان که جزیر ةالعرب نیز نامیده میشود در جنو بغربی آسیا واقع شده

     است وحدود سه میلیون کیلومترمربع مساحت دارد. بخش وسیعی از این سرزمین را 

    بیابا نها و ریگزارها و قسمت دیگری 

    را نواحیکوهستانی تشکیل می دهند.

      

    2-کدام شهرهای عربستان در منطقه کوهستانی حجاز قرار گرفته اند؟

    حجاز از جمله مناطق کوهستانی واقع در غرب جزیر ة العرب است و شهرهای مکه، یثرب )مدینه( و طائف در این منطقه قرار دارند.

    3-شغل مردم عربستان چه بود ؟

    آب و هوای گرم و خشک و کمبود آب، باعث شده بود که اغلب ساکنان عربستان زندگی 

    صحرانشینی داشته باشند و ازطریق پرورش تعداد کمی دام از جمله شتر، نیازهای

     روزانهٔ خود را تأمینکنند. البته در مناطق برخوردار از آب، مانند یثربو یمن، کشاورزی

     نیز رونق محدودی داشت.همچنین تعدادی از مردم عربستان از طریق کاروا نهای تجاری 

    با نقاط مختلفداد و ستد می کردند

      

    4-مهمترین ایستگاهها و توقفگاه تجاری عربستان کدام شهرها بودند؟

    مکه ومدینه

    5- قبل از  ظهور اسلام اوضاع اجتماعی و فرهنگی عربستان چگونه بود؟

    ساکنان جزیر ة العرب را قوم عرب تشکیل می دادند. آنان به شکل قبیل های زندگی می کردند. حتیساکنان شهرها نیز وابستگی و خُلق و خوی قبیله ای خود را حفظ کرده بودند. در آستانهٔ ظهوراسلام بیشتر قبایل عرب، پراکنده و  فاقد حکومت بودند. اوضاع و شرایط اجتماعی و فرهنگی مردمعربستان در دوران پیش از بعثت، به گونه ای بود که از آن به عصر جاهلیت یاد می شود.

    6-مردم عربستان قبل از ظهور اسلام پیرو چه دین وآئینی بودند؟

    در آن زمان بیشتر عر بها بت می پرستیدند و کعبه، خانهٔ خدا را از بتهای گوناگون پر کرده بودند.البته گروهی از عر بها

     نیز پیرو حضرت ابراهیم و یا دینهای یهود، مسیح و زردشت بودند.

    7-چه مقدار از اعراب دوران جاهلیت با سواد بودند؟

    اعراب در دوران جاهلیت بهرهٔ چندانی از علم و دانش نداشتند و عده کمی از آنها  می توانستندبخوانند و بنویسند

    8-عوامل گسترش درگیریهای قبیله ای و رواج غارتگری چه بود؟

    -تعصبات کورکورانه قبیله ای (بدون توجه به شناختن گنهکار)

    -کمبود غذا و سایر نیازهای زندگی

    9-خلاصه ای از زندگی حضرت رسول (ص)   (دوره زمانی تولد تا بعثت ) را بنویسید.

    در شهر مکه به دنیا آمد – تحت تأثیر محیط نامناسب مکه قرار نگرفت آنچنان که او را محمد امین می خواندند-برای عبادت به غار حرا می رفت – در 27 رجب در 40 سالگی به پیامبری مبعوث شد.

    10نخستین افرادی که به پیامبر خدا ایمان آوردند چه کسانی بودند؟

    حضرت خدیجه (س) و  حضرت علی (ع) نخستین کسانی بودند که به رسول خدا ایمان آوردند.حضرت خدیجه از زنان ثروتمند مکه بود و تمام دارایی خود را در راه نشر اسلام، کمک به فقیرانو آزادی بردگان خرج کرد.

    11-چگونگی دعوت مردم به خدا از سوی پیامبر را شرح دهید.

    ابتدا به صورت فردی و پنهانی و پس از سه سال به صورت آشکارا مردم را به سوی خدا دعوت کرد.

    12-مهمترین مخالفان گسترش دین اسلام که از اشراف وبزرگان قبیله قریش بودند چه نام داشتند؟

    ابولهب، ابوجهل و ابوسفیان

    13-مشرکان برای منصرف کردن پیامبر از ادامه دعوت مردم به سوی خدا چه اقدامی انجام داد؟

    مشرکان پس از آنکه نتوانستند ابوطالب، بزرگ خاندان بنی هاشم را در پشتیبانی

     از رسول خدامنصرف کنند، به شیوهٔدیگری روی آوردند. آنان نخست به حضرت

     محمد (ص) پیشنهاد کردند که ریاست قبیله و قوم و دریافت ثروت فراوان را بپذیرد و از عقاید خود دست بردارد. 

    14-پاسخ پیامبر در مقابل پیشنهاد مشرکان برای دست برداشتن از عقاید خود چه بود؟

    پیامبر اسلام در برابر این پیشنهاد فرمود: «من برای گردآوری مال و فرمانروایی مبعوث نشد ه ام،خدایم مرا به عنوان پیا م آور به سوی شما فرستاده، هر گاه از من بپذیرید، این موجب سعادت شمادر دو جهان

     است واگر آن را رد کنید، من در این راه استقامت میورزم تا خدا میان من و شماداوری 

    کند  

    15-مشرکان پس از پاسخ قاطعانه پیامبر  وناامیدی آنان از دست برداشتن ایشان از عقاید خود چه رفتاری با مسلمانان داشتند و واکنش پیامبر چه بود؟

    سران مشرکین، خشمناک از پاسخ پیامبر، تصمیم گرفتند ایشان و مسلمانان را 

    مورد آزار و شکنجهقرار دهند. هر چهزمان میگذشت بر شدت سختگیری و شکنجهٔ  مشرکان افزوده    میشد. آنان بدترین دشنا مها و تهمتها را به رسول خدا نسبت 

    میدادند و برخوردهای زشت وناپسندی با آن حضرت میکردند. پیامبر اسلام در برابر 

    چنین رفتارهایی بردبار بود و با مهربانی مردم را به اسلام فرا می خواند.   

    16-نام چند تن از پیروان پیامبر اسلام را که توسط مشرکان شکنجه نام ببرید؟

    یاسر وسمیه (نخستین شهدای اسلام ) – عمّار پسر یاسر – بلال حبشی

    17-چه چیز سبب شد که پیامبر از مسلمانان بخواهد که به حبشه مهاجرت کنند ؟

    آزار و اذیّت مشرکان نسبت به پیروان اسلام آن قدر افزایش یافت که پیامبر از مسلمانان خواست به حبشه مهاجرت کنند.

    18چرا مشرکان دست به تحریم اقتصادی مسلمانان زدند؟

    مشرکان پس از آنکه متوجه شدند با شکنجه و سرکوب نمی توانند مانع گسترش اسلام شوند،تصمیم گرفتند مسلمانان را تحریم کنند.

    19-عهد نامه ای که مشرکان برای تحریم اقتصادی مسلمانان امضاء کردند شامل چه مواردی بود ؟

    بر اساس آن هرگونه خرید و فروش و رابطهٔ اجتماعی )ازدواج( با پیروان اسلام ممنوع شده بود

    20-پس از شروع تحریم اقتصادی ، مسلمانان به کدام منطقه مکه رفتند؟

    . به دنبال این تحریم، رسول خدا و یارانش به پیشنهاد ابوطالب به یکی از درّ ه های اطراف مکه بهنام «شعب ابوطالب » پناه بردند. آنها حدود سه سال شرایط بسیار سختی را در این درّه تحمل کردند.

    21- برخورد مردم یثرب با پیامبر  پس از ورود ایشان به این شهر چگونه بود؟

    حضرت محمد  (ص) چند روز پس از خروج از مکه، در میان هیجان و شادی مسلمانان به یثربرسید.  جوانان آن شهرکه دربارهٔ اخلاق نیکو و پسندیدهٔ رسول خدا مطالبی شنیده بودند، 

    به استقبال ایشان رفتند. 

    22-چه زمانی یثرب به مدینة النبی تغییر نام یافت ؟

    پس از ورود پیامبر

    23-به چه کسانی انصار وبه چه کسانی مهاجرین گفته می شد ؟

    در تاریخ اسلام به گروهی از ساکنان مدینه که با پیامبر 9 پیمان بستند و آن حضرت را یاری کردند،انصار )یاری کنندگان( می گویند.

    همچنین گروه دیگری از مسلمانان که اموال و دارایی خود را رها نمودند و از مکه به مدینه رفتند،به مهاجرین )هجرت کنندگان( معروف هستند.

    24-نخستین اقدام پیامبر پس از ورود به یثرب چه بود؟

    نخستین اقدام مهم پیامبر پس از ورود به مدینه، ایجاد مسجدی برای انجام امور عبادی، اجتماعی، علمی و سیاسی بود.

    25-چه کسانی در ساخت اولین مسجد د رمدینه (یثرب ) شرکت کردند و ساخت مسجد از چه نظر اهمیت داشت؟

    آن حضرت خشت اول مسجد را خود حمل کرد و مسلمانان به خصوص زنان در بنای

     مسجد مشارکتورزیدند. مسجد علاوه بر آنکه مکانی برای عبادت و اجرای مراسم 

    مذهبی به شمار می رفت، مرکزی برای مشورت و تصمیم گیری 

    دربارهٔ امور سیاسی و نظامی نیز بود؛ مسجدهمچنین کانون اصلی سوادآموزی و

     فراگیری علم و دانش محسوب می شد.

      

    26-پیامبر برای از بین بردن تعصبات قومی وقبیله ای چه اقدامی انجام داد؟

    مسلمانان ساکن مدینه یعنی مهاجرین و انصار از قبایل مختلف بودند. بعضی از این

     قبایل در گذشته نسبت به هم کینه و دشمنی شدیدی  داشتند. پیامبر به منظور ایجاد محبّت و دوستی بین مسلمانان،آنها را دو به دو با یکدیگر برادر اعلام کرد. این کار پیامبر گامی در جهت ایجاد امّت )جامعه(اسلامی بود. رسول خدا، علی بن ابیطالب  (ع) را به برادری خود برگزید.

    27-پیامبر با چه اقدامی به رسمی تأسیس حکومت اسلامی را اعلام کرد؟

    تدوین وامضای پیمان نامه میان مسلمانان ویهودیان ساکن مدینه برای ایجاداتحاد سیاسی

    28-علت جنگهای پیامبر چه بود؟

    پیامبر هرگز برای کشور گشایی و جمع آوری غنیمت نمی جنگید در جنگهایی مانند احد و خندق با حمله مشرکان مجبور به دفاع شد  و علت جنگ با یهودیان ، پیمان شکنی واتحاد آنان با مشرکان بود.

    29-پیامبر در هنگام جنگ چه توصیه ای به مسلمانان می کرد؟

    پیامبر همواره پیروانش را به رعایت اصول اخلاقی و ارز شهای انسانی در جنگ ها توصیه می نمود؛ او به ویژه سفارش می کرد با اسیران خو ش رفتاری نمایند و از تخریب و غارت اموال مردمدر جنگ پرهیز کنند. آن حضرت همچنین 

    مراقب بود که مسلمانان همانند مشرکان رفتار نکنند.

    30- چرا پیامبر به حاکمان کشورهایی چون ایران ، روم  وحبشه نامه نوشت و به اسلام دعوت کرد؟

    هدف دین اسلام هدایت همهٔ مردم جهان است

    31-خلاصه ای از واقعه غدیر خم را  بنویسید.

    پیامبر در بازگشت از آخرین سفر حج ، در محلی به نام غدیر خم پس از تأیید حاضران مبنی بر اولویت خدا و پیامبرش به تصمیم گیری برای مؤمنان ، به مردم فرمود : هر که مرا پیشوای خود می داند پس از من  ، علی (ع) سپیشوای اوست . خدایا با دوستانش دوست و با دشمنانش دشمن باش و سپس همه حاضران به علی (ع) تبریک گفتند.

    32-چند مورد از اخلاق و شیوه حکومتی پیامبر را ذکر کنید.

    مهربان ، با گذشت ، پارسا ، ساده زیست  بود هدفش از بعثت را ترویج ارزشهای اخلاقی  وتربیت و رستگاری انسانها می دانست . برپایه تعالیم اسلام حکومت تشکیل داد و در مهمترین مسایل هم مشورت می کرد . مانند کندن خندق به پیشنهاد سلمان فارسی در جنگ خندق و رفتن به بیرون شهر  برای جنگ به رأی جوانان در جنگ اُحُد

    سوالات درس   10                             

    1-پیامبر در چه تاریخی وفات یافت؟

    حضرت محمد (ص)در 28 صفر 11 هجری در مدینه وفات یافت و در همان شهر به خاک سپرده شد

    2-در منطقه سقیفه بنی ساعده چه ماجرایی اتفاق افتاد ؟

    لحضاتی پس از رحلت حضرت رسول ، عده ای از مهاجرین وانصار در منطقه  سقیفه بنی ساعده بدون توجه به وصیت پیامبر در غدیر خم ابوبکر را که از مهاجرین کهنسال بود  به عنوان خلیفه اول برگزیدند.

    3-چرا امام علی (ع) در مقابل ماجرای سقیفه ی بنی ساعده و انتخاب ابوبکر سکوت کرد؟

     علی (ع)  با سکوت خود مانع بروز تفرقه و درگیری میان مسلمانان شد تا اسلام پایدار بماند.

    4-هر کدام از سه خلیفه قبل از امام علی (ع ) چند سال حکومت کردند و چه اقداماتی در زمان آنان انجام شد؟

    [1]- ابوبکر (2سال) – قبل از مرگ ، عمر بن خطّاب را جانشین خود کرد

    [2]- عمر (10 سال) – ایران ، سوریه ، لبنان ، فلسطین  و مصر را تصرف کرد و با تشکیل شورا توسط وی عثمان  خلیفه سوم شد.

    [3]- عثمان (حدود 13 سال) رواج زندگی اشرافی – خوشگذرانی اطرافیان خلیفه – تسلط خاندان بنی امیه بر بیت المال مسلمانان

    – تبعید یاران نزدیک پیامبر از جمله ابوذر،عمّار ومالک اشتر

    5-عثمان چرا و چگونه کشته شد؟

    عملکرد اطرافیان خلیفهٔ سوم، نارضایتی گروهی از مسلمانان را برانگیخت. آنان از نقاط مختلف بهمدینه آمدند و اعتراض خود را نسبت به عملکرد عاملانش اعلام کردند.

    امام علی(ع) تلاش زیادی کرد که مخالفانرا آرام کند و مانع بروز درگیری و خونریزی شود،

     اماسرانجام معترضان خشمگین به خانهٔ خلیفه هجوم بردند و او را کشتند. 

      

    6- ویژگیهای منحصر به فرد امام علی (ع) نسبت به دیگر اصحاب پیامبر چه بود؟

    امام علی (ع) فرزند ابوطالب در کعبه به دنیا آمد. دورانکودکی و نوجوانی را در خانهٔ   پیامبروتحت تربیت وی به سربرد. وینخستین مردی بود که به پیامبر اسلام ایمان آورد و  همواره   پیامبر  را در راه گسترش اسلام یاری داد. شهامت و فداکاری امام علی(ع)   و خوابیدن در بستررسول خدا، سبب شد که پیامبر بدون آسیبی از مشرکان، مکه را به سوی مدینه ترک کند. دلاوری وشجاعت امیرمؤمنان در جنگهای دوران پیامبر مشهور است.

    7-امام علی (ع) در زمان سه خلیفه قبل قبل از خود چه اقداماتی انجام داد؟

    در دوران سه خلیفهٔ قبلی، آن حضرت به تفسیر قرآن، تربیت شاگردان و پاسخ گویی به سؤالاتدینی مردم می پرداخت. همچنین ایشان به عمران و

    آبادی و احداث نخلستان ها توجه زیادی داشت.

    8-چه زمانی وچرا مردم از امام علی (ع) خواستند تا خلافت را بر عهده بگیرد؟

    پس از کشته شدن عثمان، مردم دریافتند که جامعهٔ اسلامی بی سرپرست مانده است. بسیاری ازمهاجرین و انصار خواهان بیعت با علی (ع)شدند، اما آن حضرت تمایلی به پذیرش خلافت نداشت.سرانجام با  اصرار زیاد مردم، امام علی (ع)منصب خلافت را پذیرفت. اکثر مهاجرین و انصار به 

    جزتعدادی از اشراف بنی امیه با امام  در مسجد مدینه بیعت کردند .

    9-چرا ریاست طلبان و ثروت اندوزان جنگهایی چون جَمَل ، صِفَّین و نَهروان را بر امام علی (ع) تحمیل کردند؟

    اصرار امام علی (ع)  بر عمل به قرآن و سنت پیامبر و اجرای عدالت و اطمینان  ریاست طلبان وثرو ت اندوزان به اینکه  امام به دلخواه آنان عمل نخواهد

    10- امام علی (ع) برای جلوگیری از خونریزی میان مسلمانان قبل از شروع جنگها چه اقدامی انجام داد ؟

    از آنجا که امام علی (ع) هیچ گونه تمایلی به جنگ و خونریزی میان مسلمانان نداشت، کوشید ازطریق گفت وگو و نصیحت بیعت شکنان و شورشیان را قانع کند که دست از تفرقه و آشوببردارند؛ اما شورشیان اقدام

     به جنگ کردند.

    11-نتیجه جنگ جمل و صفین چه شد ؟

    امام در جنگ جمل بیعت شکنان را شکست داد. در صِفّین امام علی (ع)  به مقابلهٔ با سپاه معاویهرفت و آنها را ظالمین نامید. پایداری یاران امام علی (ع) به ویژه مالک اشتر آثار شکست را برچهرهٔ سپاه ستمگر آشکار ساخت، اما در آخرین 

    لحظات، نیرنگ عمروعاص مانع پیروزی سپاهیان امام علی (ع) شد.

    12-امام علی (ع) چند سال حکومت کرد و چرا کوفه را مرکز خلافت خود قرار داد؟

    امام علی (ع) حدود 5 سال مطابق تعالیم اسلام و روش )سنت( حضرت محمد(ص) حکومت کرد.امام در ابتدای حکومت خود، برای دفع تهدیدات بیع تشکنان و دشمنان عدالت از مدینه رهسپارعراق 

    شد و شهر کوفه را مرکز خلافت خود قرار داد.

    13-مهم ترین ویژگی ها و دستاوردهای حکومت امام علی (ع)  چه بود؟

    [1] ساده زیستی و مقابله با اشراف یگری

    [2] تأکید بر عدالت

    [3] برگزیدن افراد صالح به حکومت ولایات

    [4] مدارا با مخالفان

    14-اشرافی گری چگونه میان مسلمانان شکل گرفت و امام علی (ع)   برای گسترش ساده زیستی چه کرد؟

    فتوحات مسلمانان اگرچه موجب ورود اسلام به سرزمین های پهناوری شد، اما ثروت و غنایمحاصل از فتوحات، سبب ثرو ت اندوزی وتقویت اشرافی گری در میان عد ه ای گردید. امام سعی می کرد با گفتار و کردار خویش توجه مردم را به ارز شهای دینی و سنت پیامبر جلب نماید.  خطبه هایفراوانی از ایشان در این موضوع باقی مانده است. آن حضرت با زندگی بسیار ساده و به دور ازتجملات، الگوی  مناسبی برای دیگران بود.

    15-چه مواردی سبب شد برخی از افراد متوجه مصمّم بودن  امام علی (ع)   در اجرای عدالت شوند وبا وی به دشمنی بپردازند؟

    در حکومت  امامعلی(ع)  تمامی مسلمانان از احترام و حقوق برابر برخوردار بودند. امام   در توزیعبیت المال هیچ مسلمانی را بر مسلمان دیگر برتری نمی داد و برای عرب و 

    غیرعرب  سهمی یکساندر نظر م یگرفت. کسانی که پیش از آن، سهم بیشتری از  بیت  المال میگرفتند در برابر این شیوهٔعادلانهٔ امام مقاومت کردند. آنها وقتی پی بردند  

    که امام علی (ع)  در اجرای عدالت مصمّم است، بهدشمنی با ایشان پرداختند.

    16- امام علی (ع)   در انتخاب افراد برای حکومت ولایات چگونه عمل می کرد؟

    امام افراد را بر پایهٔ شایستگی و لیاقت برای حکومت ولایات برمی گزید و حاضر نبود برای رسیدنبه هدف، از اشخاص ناصالح و ستمگر استفاده کند.

     برخی از یاران امام علی (ع)  به آن حضرتپیشنهاد می کردند به افرادی که برای حکومت مشکل ایجاد می کنند، مقام بدهد؛ امام می فرمود: «آیا من پیروزی را با ستم به دست آورم؟

    17-معاویه  از چه زمانی حاکم شام (سوریه امروزی) بود  و شرط  وی برای اطاعت از امیر مؤمنان علی (ع) چه بود؟

     معاویه پسر ابوسفیان که از زمان خلافت عمر حاکم شام )سوریهٔ امروزی (

     بود، اعلام کرد درصورتی از امام اطاعتمی کند که حکومت شام و مصر به او واگذار شود

    ؛ اما امام با شناختی که ازدشمنی امویان با اسلام و پیامبر داشت فرمود: 

    خداوند دوست ندارد که من «گمرا ه کنندگان » رایاور خود قرار دهم.

    18-برخورد امام علی (ع) با مخالفان و منتقدان چگونه بود؟

    امام علی (ع)  با مخالفان مدارا می کردند و از انتقادهای آنان ناراحت و خشمگین نمی شد و حتیسهمشان را از بیت المال نیز پرداخت می کرد.   امام زمانی با مخالفان برخورد می کرد که آنهادست به شمشیر می بردند.

    19- امام حسن (ع) چه زمانی به خلافت رسید؟

    پس از شهادت امیر مؤمنان در 21 رمضان سال 40 ه.ق. مردم کوفه با امام حسن (ع) بیعت کردند.

    20-چرا امام حسن (ع) مجبور به صلح با معاویه شد؟

    معاویه در اولین روزهای خلافت امام حسن (ع) به عراق لشکر کشید و بادادن وعده هایی چون مقام وپول حتی یاران نزدیک امام را فریب داد وامام حسن (ع) با شرایطی مجبور به صلح شد.

    21-معاویه پس از تحمیل صلح بر امام حسن (ع) و نشستن بر مسند خلافت در شام  چه اقداماتی انجام داد؟

    او که سیاستمداری فریبکار بود با دادن پول و مقام افراد زیرکی چون عمرو عاص را که نقش مهمی در شکست نخوردن در جنگ صفین داشت را جذب خود کرده بود -

    همچنین به موارد ذکر شده در پیمان نامه عمل نکرد  - و به دستور او بر منبر ها و نمازجمعه از امام علی (ع) بدگویی میکردند.

    22-چه زمانی وچگونه زمینه های قیام امام حسین (ع) فراهم شد؟

      امام حسین(ع) سا لها در کنار پدرش امیر مؤمنان و برادرش امام حسن(ع) در صحنهٔ جهاد و مبارزه حاضر بود. آن حضرت پس از شهادت برادر، با سخنرانی و نامه های افشاگرانه علیهحکومت ظالمانهٔ معاویه مبارزه کرد. پس از مرگ معاویه، 

    پسرش یزید طبق وصیت او به خلافترسید. یزید مانند جوانان دوران جاهلیت 

    رفتار می کرد. ظلم و فساد آشکار او در جهان اسلام شهرتداشت.

    23-چرا امام حسین (ع) پس از به قدرت رسیدن یزید از مدینه به مکه رفت؟

    امام حسین(ع)  که نمی خواست با یزید بیعت نماید، با خانواده و بستگان خود از مدینه راهی مکهشد. امام قصد

     داشت که در پناه خانهٔ خدا و با استفاده از ایام حج، مردم را برای مخالفت با حکومت ستمکار و فاسد یزید آماده کند.

    24-چرا امام حسین (ع) به سوی کوفه حرکت کرد؟

    مردم کوفه که از حرکت آن حضرت به سوی مکه آگاه شده بودند با نوشتن نامه های فراوان، ایشانرا به آن شهر دعوت کردند. امام نخست اعتنایی به آن نامه ها نکرد، اما با اصرار کوفیان، پسرعموی خود مسلم بن عقیل را روانهٔ آنجا کرد. پس از ورود مُسلم به کوفه، هزاران نفر با مسلم بهنمایندگی از امام حسین(ع)  بیعت کردند.

     امام نیز پس از دریافت نامهٔ مسلم، عازم کوفه شد.

    25-یزید پس از شنیدن  خبر حرکت امام حسین(ع) چه اقدامی انجام داد؟

    یزید با شنیدن اخبار کوفه، عبیدالله بن زیاد را که مردی سنگدل و خونریز بود به 

    حکومت آنجامنصوب کرد. عبیدالله با ایجاد رُعب و وحشت مردم را ترساند و مسلم بن عقیل را دستگیر کرد و به شهادت رساند. او سپس مردم کوفه را وادار کرد که آمادهٔ جنگ با فرزند پیامبر شوند. سپاه یزیدمانع رسیدن امام و یارانش به کوفه  شدند و کاروان آن حضرت را ناچار به توقف در سرزمین گرم وخشک کربلا )نینوا( نمودند

    26-لشکریان یزید که امام ویارانش را در کربلا مجبور به توقف کرده بودند چه برخوردی با آنان کردند؟

    . لشکریان یزید که تعدادشان بسیار زیاد بود، امام حسین(ع)  و یارانش را محاصره و در روزعاشورا جنگ را آغاز کردند. امام و یارانش که مرگ در راه عقیده و ایمان را

     سعادت و زندگی درسایه حکومتستمگران را ننگ می دانستند،  شجاعانه جنگیدند

     و در راه حق به شهادت رسیدند.

    27-چرا قیام کربلا و شهادت امام حسین (ع ) نیاز بود؟

    اینکه نیم قرن بعد از رحلت رسول خدا، فرد فاسد و گنه کاری چون یزید به عنوان

     خلیفهٔ مسلمانانبه قدرت رسید، نشانمیدهد که جامعهٔ اسلامی   دچار انحراف بزرگی شده بود. فقط حرکتی عظیم مانند قیام کربلا و شهادت امام حسین و فرزندان، بستگان و یارانش می توانست از گسترش اینانحراف جلوگیری کند.

    28- امام حسین (ع) برای قیام خود چه اهدافی را برشمرده است؟

    امام حسین(ع)  در وصیت نامهٔ خویش، دربارهٔ هدف قیام خود فرموده است: «هدف من اصلاح امتجدّم رسول الله، امر به معروف و نهی از منکر و پیاده کردن سیرهٔ ,  رسول الله و پدرم علی بنابیطالب است .»

    29-اهداف قیام کربلا چگونه بر همگان آشکار شد؟

    حضرت زینب پس از شهادت برادر خود، در دوران اسارت با سخنران یهای روشنگرانه، اهدافقیام کربلا و چهرهٔ واقعی حکومت ستمکار بنی امیه را برای همگان آشکار کرد.

    30-قیام کربلا وحادثه عاشورا چه تأثیری بر مردم جهان گذاشته است؟

    تاریخ گواهی می دهد که از آن پس قیام های زیادی در جهان اسلام و نواحی دیگر از قیام عاشوراالگو گرفته اند. این قیام تأثیر بسیاری در روحیهٔ ظلم ستیزی مسلمانان به ویژه شیعیان بر جای نهاده است. 

    سوالات درس   11                                            

    1-چه زمانی را میتوان پایان دوره ی ایران باستان دانست؟

    از زمان  ورود اعراب مسلمان به کشور ما و فروپاشی حکومتساسانی

    2-همزمان با ظهور اسلام در عربستان چه کسی بر ایران حکومت می کرد واوضاع ایران چگونه بود؟

    خسرو پرویز بر ایران، حکومت می کرد. او دعوت پیامبر (ص) را برایقبول اسلام نپذیرفت. وقتی خسروپرویز به دست پسر خود به قتلرسید، رقابت و دشمنی در درون دربار ساسانی، بیشتر شد؛ بهطوری که در مدت چهارسال، بیش از ده نفر بر تخت شاهی نشستند .

    3-چه عواملی سبب ضعف وسقوط ساسانیان شد؟ (اوضاع ایران در آستانه حمله اعراب  چگونه بود؟)

    *کاهش توان جنگی و ضعیف شدن روحیه سپاهیان به خاطر شورشهای فرماندهان و دخالت های آنان در رقابت های سیاسی

    *نارضایتی مردم به دلیل وجود نظام طبقاتی ، بی عدالتی ها وتبعیض های اجتماعی ومالیاتهای سنگین

    *گسترش قحطی (کمبود غذا) بر اثر طغیان رودهای دجله و فرات وشیوع بیماری طاعون ووبا

    4-فرمان حمله به مرزهای حکومت ساسانیان  وامپراتوری روم شرقی را کدام یک از خلفا صادر کرد ؟

    ابوبکر

    5-ایران چه زمانی وچگونه توسط اعراب مسلمان فتح شد؟

     به فرمان ابوبکر اعراب با حمله به مرزهای ایران مناطقی از بین النهرین (سواد) را تصرف کردند در زمان عمر قسمتهای زیادی از ایران فتح شد .ساسانیان در نبرد قادسیه شکست خوردند ورستم فرخ زاد فرمانده سپاه ساسانیان کشته شد وتیسفون پایتخت ساسانیان تصرف شد. در جنگ نهاوند یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی شکست خورد و شهرهای ایران به تصرف اعراب درآمد.

    6-پس از  کدام جنگ شههای ایران با سرعت بیشتری به تصرف اعراب درآمدند ؟

    نهاوند

    7-حکومت ساسانیان بر ایران چه زمانی پایان یافت ؟

    با ورود اعراب به خراسان، یزدگرد سوم به دست آسیابانی در مرو بهقتل رسید ) 31 ق( و امپراتوری ساسانی که بیش از چهارصد سال برایران فرمانروایی کرده بود، به پایان رسید.

    8-ویژگی های دوران خلافت امویان را بنویسید.

    *بنانهادن حکومت بر پایه خشم وظلم

    *پای بند نبودن به دستورات دینی

    *حکومت اشراف و سران قبایل عرب بر ولایات ایران

    *برتر دانستن قوم عرب بر سایر اقوام وتحقیر  اقوام غیر عرب از جمله ایرانیان

    9-مرکز خلافت امویان کدام شهر بود ؟

     شهر شام (دمشق امروزی)

    10-امامانی که در زمان اومیان به شهادت رسیدند را نام ببرید.

    در دوران بنی امیه، علاوه بر امام حسن و امام حسین، امام سجاد وامام محمد باقر : نیز به شهادت رسیدند و شیعیان، آزار و اذیت فراوانی را تحمل کردند.

    11-چرا ایرانیان با شور و شوق به قیام مختار پیوستند؟

    مردم ایران که از ظلم و ستم و قو مگرایی امویانبه ستوه آمدهبودند، از هر فرصتی 

     برای مخالفت و مبارزه   با حکومت اموی، استفاده می کردند. ایرانیان در بسیاری 

    از قیا مها و شورشهایی که علیهامویان به وقوع پیوست، حضور مؤثری داشتند. 

    وقتی   مختار ثقفی  در کوفه به خونخواهی امام حسین (ع) و یارانش قیام کرد، ایرانیانبا شور و شوق به او پیوستند.

    12-عباسیان چگونه به خلافت رسیدند؟

    خاندان عبّاسیان از مخالفان بنی امیه بودند. در اواخر حکومت اموی،آنها نمایندگانی را به نقاط مختلف ایران از جمله خراسان فرستادند ومردم را به قیام 

    علیه بنیامیه و حکومت یکی از افراد خاندانپیامبر(ص) دعوت کردند، اما نمی گفتند   منظورشان از آن فرد چهکسی است. ایرانیان مسلمان و به ویژه خراسانیان، دعوت 

    عباسیان راپذیرفتند. سرانجام ابومسلم، سردار ایرانی در خراسان قیام کرد. 

    اوموفق شد امویان را شکست دهد و سَفّاح  از خاندان عباسیان را بهخلافت برساند.

    13  -مرکز خلافت عباسیان چه شهری بود و چه کسی آن را بنا کرد؟

    منصور، خلیفهٔ دوم عباسی، شهر بغداد را بنا کرد و آن را مرکز خلافتعباسیان قرار داد.

    14-شباهت وتفاوت عباسیان با امویان چه بود؟

    عباسیان نیز در ظلم و ستم، دست کمی از امویان نداشتند. خلفایعباسی از جمله منصور،

     هارون الرشید و متوکل،امامان شیعه را بهسبب مبارزه با ظلم و ستم،  به زندان 

    انداختند و به شهادت رساندند.آنها نیز همچون اُمویان در کا خها به خوشگذرانی

     می پرداختند.خلفایعباسی بر خلاف اُمویان از ایرانیان در سمت های مهمی 

    چون وزارت وفرماندهی سپاه و حکومت شهرها،استفاده می کردند

    15-ایرانی که به خدمت عباسیان درآمدند چه سرنوشتی پیدا کردند؟

    بسیاری از ایرانیانی که به خدمت خلافت عباسی درآمدند، سرنوشتیتلخ و ناگوار داشتند؛

     چنانکه منصور عباسی ناجوانمردانه ابومسلمخراسانی را به قتل رساند.

    16-برمکیان که بودند و چه موقعیتی در زمان خلافت عباسیان داشتند و چه سرنوشتی پیدا کردند؟

    بَرمکیان نیز که از خاندان های مشهور ایرانی بودند، به سرنوشتابومسلم دچار شدند. این خاندان در زمان خلافت هارون، عهده داروزارت و حکومت ولایات شدند و نفوذ و

    قدرت فراوان کسب کردند. خلیفه ناگهان بر آنان خشم گرفت و و دستور داد آنها را از قدرت برکنار و زندانی کنند و به قتل برسانند.

    17-ضعف وتجزیه قلمرو عباسیان از چه زمانی آغاز شد؟

    در قرن سوم هجری، خلافت عباسی رو به ضعف نهاد. در چنینشرایطی بود که 

    به تدریج حکومت هایی در نقاط مختلفایران شکلگرفت و تجزیهٔ قلمرو پهناور خلافت

     آغاز شد. 

    18-کدام ایرانی نخستین بارر به حضور پیامبر رسید ومسلمان شد ؟ در کدام جنگ به مسلمانان کمک کرد ونظر پیامبر درباره او چه بود؟

    به گفته برخی از مورّخان، سلمان فارسی نخستین ایرانی بود که درمدینه به حضور حضرت محمّد(ص ) رسید و به دین اسلام مشرف شد.سلمان در جنگ احزاب )خندق( حضور داشت و پیشنهاد کرد برایدفاع از شهر مدینه در مقابل حملهٔ مشرکان، 

    خندقی حفر شود. پیامبردربارهٔ او فرمود: «سلمان از اه لبیت ماست »

    19-نام چند تن از یاران باوفای امام علی (ع) را بنویسید.

    . سلمان مقداد، ابوذر و عمّار،

    20-حاکمان ایرانی یمن  چه زمانی مسلمان شدند؟

    در  زمان رسول خدا به مدینه رفتند و به دین اسلام ایمان آوردند.

    21-علل علاقه مندی ایرانیان به دین اسلام چه بود؟

    . پیام اسلام، برابری و برادری بود؛ این پیام برای مردم ایران که ازامتیازات طبقاتی اشراف ناخشنود بودند، جذابیت فراوانی داشت.علاوه بر آن، اخلاق و رفتار پیامبر(ص)

     و امامان شیعه، نقش مهمی درعلاقه مندی ایرانیان به دین اسلام داشت. 

    امام علی (ع) در دورانحکومت خود هیچ برتری و امتیازی برای اعراب، نسبت به 

    غیراعراب درنظر نم یگرفت.از این رو، ایرانیان علاقه و ارادت خاصی به آن حضرت وفرزندانش پیدا کردند. 

    حضور امام رضا (ع) و خواهرش حضرتمعصومه و برادرش حضرت شا هچراغ و 

    دیگر امامزادگان در ایران، تأثیر زیادی بر توجه و گرایش مردم ایران به دین اسلام گذاشت.

    سوالات درس   12                                   

    1-در زمان عباسیان چگونه شرایط برای تشکیل سلسله های ایرانی بوجود آمد؟

    خلافت عباسیان پس از یک قرن فرمانروایی، ضعیف شد و خلفا دراداره  قلمرو پهناور 

    خود ناتوان بودند. از اینرو، شرایط مناسبی برایتشکیل سلسله های ایرانی به وجود آمد

    2-در زمان سلطه عباسیان بر ایران (بین قرن 3 تا 5 هجری ) کدام سلسله ها بر برخشهایی از ایران حکمت می کردند؟

    سلسلههای طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان و آل بویه ،مهمترین سلسله های

     ایرانی بودند که در فاصله  قرن های سوم تاپنجم هجری بر بخشهایی از ایران

     حکومت می کردند. این سلسله هابه جز علویان طبرستان، ریشه و تبار ایرانی داشتند. آنها به تدریج بهحکومت عباسیان بر ایران پایان دادند.

    3-سلسله های طاهریان ، صفاریان ،علویان ، سامانیان و آل بویه چگونه به قدرت رسیدند وروابط آنها با خلفای عباسی چگونه بود؟

    *طاهر ذوالیمنین  مؤسس سلسله طاهریان    و  امیر اسماعیل سامانی  مؤسس سلسله سامانیان  به فرمان وتأیید مأمون عباسی به قدرت رسیدند .  رابطه دوستانه با خلیفه داشتند ودر اداره امور مستقل بودند.

    *یعقوب لیث مؤسس سلسله صفاریان بدون اجازه خلیفه عباسی وبا حمایت مردم وگروه عیاران به قدرت رسید و او دشمن خلیفه بود.

    *علویان به دلیل پیروی از مذهب شیعه از حکومت عباسیان اطاعت نمی کردند و دشمن خلیفه عباسی بودند.

    *آل بویه پس از تصرف بغداد خلفای عباسی را مجبور به اطاعت از خود کرد.

    4-کدام سلسله ها پیرو مذهب شیعه بودند و چه اقداماتی انجام شد؟

    علاوه بر علویان طبرستان، آل بویه نیز پیرو مذهب شیعه بودند. دردوران حکومت آنها، 

    معارف و فرهنگ شیعه در ایران مورد توجه قرارگرفت و گسترش یافت

    به دستور فرمانروایان آل بویه به خصوص عضدالدوله که مشهورترینفرمانروای آل بویه بود، حرم مطهر امامان : در نجف، کربلا و کاظمینبازسازی شد و مراسم 

    روز عید غدیر و مجالس سوگواری امام حسین(ع) با شکوه برگزار می شد.

    5-تأثیر اسلام بر فرهنگ ایرانی وتأثیر دانشمندان ایران بر اسلام چگونه بود؟

    اسلام روح و جان تاز های به جامعه و فرهنگ ایرانی دمید و به آنتحرک و پویایی 

    خاصی بخشید. ایرانیان سابقه ای طولانی در علم ودانش و هنر داشتند؛ آنان پس از پذیرش اسلام، از تمام توان 

    واستعداد خود برای پیشرفت و گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی،استفاده کردند . ایرانیان مسلمان در تأسیس و 

    گسترش معارفاسلامی، علوم انسانی و علوم تجربی، هنر و ادبیات پیشگام بودند

    6-عالمان و دانشمندان مسلمان ایرانی در چه رشته هایی آثار سودمندی ارائه کردند؟

    در معارف اسلامی،   تفسیر قرآن  ، فلسفه، تاریخ، جغرافیا وموسیقی

    ایرانیان حتی در زبان و ادبیات عربی نیز پیشتاز بودند و قواعد صرف ونحو و دستور زبان و ادبیات عربی توسط ادیبان ایرانی تدوین شد .

    7-افرادی چون عبدالله بن مُقَّفَع در انتقال میراث ادبی و تاریخی ایران باستان به جامعه اسلامی در قرون نخست هجری چه نقشی داشتند؟

    . نویسندگان و مترجمان ایرانی مانند عبدالله بن مُقَّفَع ]مشهور بهروزبه ایرانی[، کتا ب هایی را در موضوع تاریخ پادشاهان و قهرمانانکهن ایران و نیز اندرزنامه ها و آداب کشورداری از زبان پهلوی به زبانعربی ترجمه کردند.

    8-کدام سلسله ها نقش بیشتری در رونق وشکوفایی فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی داشتند؟

    سامانیان و آل بویه    بیشتر فرمانروایان این سلسله ها به علم و ادبعلاقه مند بودند و برای عالمان، دانشمندان و ادیبان، ارزش و احترام فراوانی قائل می شدند

    . پایتخت این سلسله ها، مرکز دانش و محل پژوهش بزرگان علم وادب بود . وزیرانی که در آن زمان امور کشور را اداره می کردند، اغلبمردانی بافرهنگ و دانش دوست بودند. برخی از آنان مانند خاندانجیهانی  و خاندان بلعمی )وزیران سامانیان( در شمار عالمان و ادیباننامدار قرار داشتند.

    9-دو وزیر دانشمند دوره سامانیان را نام ببرید .

     بلعمی  - جیهانی

    10-زبان اداری و زبان گفتاری پس از ورود اسلام به ایران چه بود؟

    پس از ورود اسلام به ایران تا مدّت ها، عربی، زبان اداری ایران بود.فرما نها و نامه های اداری به زبان عربی نوشته می شد و دانشمنداننیز کتا بهای خود را به عربی می نوشتند. مردم ایران اگرچه به عربیبه عنوان زبان قرآن احترام می گذاشتند، اما همچنان به زبان فارسی،سخن می گفتند.

    11-از چه زمانی توجه به زبان فارسی بیشتر  و رونق ادبیات فارسی آغاز شد؟

    از قرن سوم هجری به بعد، در نتیجه علاقهٔ امیران و وزیران، حکومتهای صفاریان و سامانیان به فرهنگ و زبان ایرانی، رونق ادبیاتفارسی آغاز شد. 

    رودکی، پدر شعر فارسی با تشویق و حمایتسامانیان، اشعار خود را سرود.

     فردوسی نیز در اواخر دورهٔ سامانیان،سرودن شاهنامه را آغاز کرد .

    12- معماری ایران در دوره اسلامی چگونه بود و در کدام بناها هنر ومعماری ایرانی به چشم می خورد؟

    معماری و هنر ایران در دوران اسلامی در ادامه معماری عصر باستانبود.  مساجد از نخستین جلو ه های مهم معماری ایرانی  اسلامیبودند. برخی از مساجد در ابتدای از ورود اسلام به ایران براساساصول معماری دوره ساسانی ساخته شدند. آرامگا هها،

     جلوه شکوهمند دیگری از میراث معماری ایرانی  اسلامی به شمار می روند. آرامگاه امیراسماعیل سامانی در بخارا و آرامگاه قابوس وشمگیردر گنبد قابوس از آن جمله اند .

    درس 13                                        

    1-سه سلسه ترک تبار که از اواخر قرن 4 تا اوایل قرن 7 در ایران حکومت کردند را نام ببرید.

    غزنویان – سلجوقیان – خوارزمشاهیان

    2- غزنویان که بودند و چرا به این نام مشهور شدند؟

    غزنویان دودمانی تر ک تبار بودند که چون حکومت خود را از شهر غزنین )غزنه( آغاز کردند بهاین نام مشهور شدند.

    3-غزنویان چگونه پس از سامانیان به قدرت رسیدند؟

    پس از ضعف سامانیان ، محمود غزنوی که حاکم غزنه بود، خراسان را تصرف کرد. خلیفهٔ عباسینیز حکومت او را به رسمیت شناخت. سلطان محمود غزنوی به پشتوانهٔ سپاه نیرومند خود در اغلبجنگها، پیروز ی هایی به دست آورد و قلمرو غزنویان را تا رِی  در مرکز ایران گسترش داد.

    4-علت شهرت سلطان محمود غزنوی در تاریخ چیست؟

    به سبب لشکرکشی های متعدد سلطان به هندوستان

    5-علت اصلی لشکر کشی سلطان محمود غزنوی به هندوستان چه بود؟

    به بهانهٔ رواج اسلام اما در اصل به طمع ثروت هنگفتی بود که در این کشور وجود داشت.

    6-سلطان محمود غزنوی در حمله به هندوستان چه اقداماتی انجام داد و چه غنائمی به دست آورد؟

    وی در این لشکرکشی ها مناطقی از هندوستان را تصرف نمود و معبد سومَنات را 

    خراب کرد. اواسیران زیادی را با خود به سرزمین های دیگر برد و ثرو تها و غنائم زیادی به دست آورد که بخشیرا به 

    خلیفهٔ عباسی پیشکش کرد.

    7-پس از سلطان  محمود چه کسی حاکم غزنویان شد و چه تفاوتی با وی داشت؟

    پسرش سلطان مسعود  -اگر چه، سلطان مسعود فرمانروایی بیباک وجسور بود اما تدبیر پدر رانداشت .

     او از سلجوقیان شکست خورد و مدتی بعد توسط سپاهیان شورشی خود 

    به قتل رسید.

    8-قدرت وحکومت غزنویان  بر چه چیزی استوار بود ؟ چرا ؟

    بر نیروی نظامی استوار بود و آنها از محبوبیت و مقبولیتی که صفاریان و سامانیان 

    و آل بویه در بینتودهٔ مردم داشتند، بی بهره بودند.

    9-رابطه غزنویان با خلفای عباسی چگونه بود؟

    رابطهٔ حکومت غزنویان با خلفای عباسی دوستانه بود و سلاطین غزنوی به ویژه سلطان محمود،خود را مطیع و تابع

    خلافت عباسی می دانستند.

    10-سسلجوقیان چگونه به قدرت رسیدند ؟

    سلجوقیان نیز طایفه ای از ترکان بودند که پس از پذیرش اسلام به ماوراءالنهر مهاجرت کردند.

    یکی از نوادگان سلجوق )جدّ سلجوقیان( به نام طُغِرل پس از شکست سلطان مسعود غزنوی، درنیشابور بر تخت نشست.

    11-چرا خلیفه عباسی به طُغرِل لقب «سلطان رکن الدین» را داد و حکومت او را بر ایران و عراق تأیید کرد؟

      الف -  براندازی حکومت شیعه مذهب آل بویه

        ب - از میان برداشتن خطری که از جانب خلافت فاطمی مصر متوجه خلافت عباسی بود.

    12-اوج قدرت سلجوقیان در زمان کدام حاکم سلجوقی بود ؟ چرا؟

    آلب ارسلان، برادرزاده و جانشین طُغِرل بود وتوانست با راهنمایی خواجه نظام الملک

     وزیر، رقیبانداخلی را سرکوب کند و بر قدرت و استحکام حکومت سلجوقی بیفزاید.

     آلب ارسلان همچنین به ارمنستان و گرجستانلشکرکشی کرد. او در نبرد مَلازگِرد 

    در سال 463 ق رومیان را شکست سختی داد و امپراتور رومشرقی را به اسارت گرفت.

    در نتیجهٔ این پیروزی، بخشهای وسیعی از آسیای صغیر  بهتصرف سپاهیان سلجوقی 

    درآمد . 

    13-قلمرو سلجوقیان در زمان چه کسی گسترش پیدا کرد ؟ وبه کدام شهر توجه بیشتری کرد؟

    ملکشاه، پسر آلب ارسلان، از دیگر پادشاهان مشهور سلجوقی بود. 

    وی مناطقی از ماوراءالنهر و شامرا فتح کرد وحکومت سلجوقیان در دورهٔ او به اوج

     قدرت رسید. به طوری که در آن دوره،محدودهٔ جغرافیاییایران با زمان ساسانیان

    برابری  می کرد و از ماوراء النهر در شرق تا دریای مدیترانه در غرب گسترش یافته بود.

    در آن زمان اصفهان که پایتخت سلجوقیان بود به شهری بزرگ و آباد تبدیل شد.

    14-از چه زمانی تجزیه  و فروپاشی قلمرو سلجوقیان آغاز شد؟

    پس از مرگ ملکشاه، شاهزادگان و فرماندهان نظامی برای رسیدن 

    به تاج و تخت به جان یکدیگر افتادند و این اختلافات تا سقوط سلجوقیان، ادامه پیدا کرد.

    15- خوارزمشاهیان حاکم کدام منطقه بودند و چه زمانی سلجوقیان را شکست دادند؟

    خوارزم، ناحیه ای حاصلخیز و آباد در جنوب دریاچهٔ خوارزم )آرال( بود و از عهد باستان به شاهانآنجا، 

    خوارزمشاهمی گفتند. خوارزمشاهیان، نخست دست نشاندهٔ سلجوقیان بودند

     اما وقتی حکومت سلجوقی ضعیفشد، آنها از فرمانبری

    سرپیچی کردند و سرانجام یکی از فرمانروایان خوارزم آخرین سلطان سلجوقی را

     شکست داد و بربخش های زیادی از ایران چیره شد.

    16- چرا پایه های  حکومت خوارزمشاهیان چندان محکم نبود و این مسأله سبب هجوم چه قومی به ایران شد؟

    از یکسو، خلیفهٔ عباسی فرمانروایی آنها را به رسمیت نمی شناخت

    از سوی دیگر، تسلطی بر فرمانروایان محلی نداشتند

    . در چنین شرایطی بود که چنگیزخان مغول به ایران هجوم آورد

    درس   14                                                              

    1-چرا ازمیان سه سلسله ترک تبار ، سلجوقیان مهم تر بودند؟

    الف - تأثیردر تحولات ایران و سایر سرزمین های اسلامی

     ب - وسعت قلمرو

     ج) گسترش علم ودانش هنر ومعماری

    2-تشکیلات اداری و حکومتی سلجوقیان برگرفته از کدام سلسله ها بود؟

    برگرفته از سامانیان و غزنویان   - البته تشکیلات آن دوره ها نیز برگرفته از نظام اداری و حکومتی ایران باستان بود

    3-در دوره سلجوقیان چه کسی قدرت معنوی و چه کسی قدرت سیاسی ونظامی داشت؟

    در رأس حکومت سلجوقی، سلطان قرار داشت. در آن دوره، خلیفهٔ عباسی بیشتر ریاست معنوی و دینی داشت و

    قدرت سیاسی و نظامی در اختیار سلاطین بود.

    4- چرا سلاطین سلجوقی سعی می کردند خود را مطیع و پشتیبان خلیفه نشان دهند؟

    سلاطین سعی می کردند برای مشروعیت بخشیدن به حکومت خود و جلب نظر مردم، خود را مطیع و پشتیبان

    دستگاه خلافت نشان دهند.

    5-وی‍ژگی شاهان دوره سلجوقی چه بود؟

    اگرچه شاهان در امور مختلف با وزرا مشورت می کردند اما رأی و نظر آنها مافوق همه بود. در این دوره نیز سلاطین با ظلم و خودکامگی حکومت می کردند و منتقدان و مخالفان خود را به سختی مجازات می کردند. سلاطین زندگی پرتجملی داشتند و صاحب املاک و ثروت زیادی بودند.

    6-چرا سلجوقیان به وجود وزیران ایرانی برای اداره کشور  نیازمند بودند ؟

    سلجوقیان، مردمانی گله دار(دامدار) و بیابا نگرد بودند که با زور شمشیر، امور سیاسی و نظامی را در اختیار گرفتند، آنها از شهرنشینی و کشورداری بی خبر بودند و برای ادارهٔ قلمروِ پهناور خود ناگزیر شدند از وزیران ایرانی استفاده کنند.

    7-دو تن از وزیران مهم سلجوقیان را نام ببرید.

    عمیدالملک کُندری  -  وزیر سلطان طغرل نقشی مؤثر در موفقیت های این سلطان داشت.

    خواجه نظام الملک  -  وزیر آلب ارسلان و ملکشاه نیز چنان قدرت و نفوذی داشت که کمتر کاری بدون صلاحدید و مشورت او انجام می گرفت.

    8- تنظیم رابطه سلطان با خلیفه ودیگر فرمانروایان از وظایف چه کسی بود؟

     از وظایف وزیران

    9-دوره سلجوقیان از چه نظر از دوره های برجسته تاریخ ایران محسوب می شود؟

    از نظر گسترش دانش و هنر و ادب

    10-خواجه نظام الملک چه مدارسی را بنیان گذاشت ؟ مهمترین آنها در کدام شهرها بودند؟

    مدارس نظامیه

    مهم ترین آنها نظامیه های نیشابور، اصفهان و بغداد بودند. او اموال و املاک زیادی را وقف این مدارس کرد.

    11-ویژگی مدارس نظامیه چه بود؟

    به مدرسان، مدیران و کارکنان نظامیه ها، حقوق پرداخت می شد. این مدارس، مقررات خاصی داشتند و استادان و شاگردان با دقت خاصی گزینش می شدند و رقابت شدیدی برای رسیدن به مقام استادی در این مدارس وجود داشت.

    12-دو تن از اساتید و دانش آموختگان مدارس نظامیه را نام ببرید.

    اما م محمد غزالی، عاِلم بزرگ ایرانی از استادان نظامیه بود.

    سعدی، شاعر معروف نیز از دانش آموختگان مدارس نظامیه بود.

    13-در آستانه هجوم مغول ها کدام منطقه بزرگترین مرکز علمی و ادبی و مذهبی ایران بود ؟ چرا؟

    خراسان -  زیرادر آن زمان در شهرهای خراسان بیش از سایر مناطق ایران مدرسه وجود داشت؛

    14-زبان وادب فارسی در دوران غزنویان ، سلجوقیان و خوارزمشاهیان چه جایگاهی داشت؟

    در هر سه دوره زبان و ادب فارسی مورد توجه و حمایت قرار گرفت و روز به روز علاقه به گسترش این زبان بیشتر شد

    زبان فارسی با حمله محمود غزنوی در هند، و با توسعه قلمرو توسط سلجوقیان در آسیای صغیر رواج یافت .

    به دنبال تغییر زبان از عربی به فارسی برای نوشتن نامه ها و فرما نهای حکومتی در دورهٔ سلجوقی

    تعداد بیشتری از مورخان و دانشمندان علا قه مند به نوشتن کتاب های خود به زبان فارسی شدند.

    )  در قرن های پنجم و ششم هجری، زبان ترکی که زبان فرمانروایان بود، نیز در ایران رواج پیدا کرد و برخی

    از واژ ه های آن به زبان فارسی راه یافت.)

    15-چه چیز سبب گسترش شهر وشهرنشینی در دوره سلجوقی شد ؟ و کدام شهرها پایتخت سلجوقیان بودند؟

    آرامش و رونق بازرگانی، سبب گسترش شهر و شهرنشینی و به وجود آمدن شهرهای بزرگ و پرجمعیت شد.

    پایتختهای  سلجوقیان :  ری، نیشابور و اصفهان

    16-ویژگی معماری در دوره سلجوقی چه بود وچگونه  به اوج شکوفایی خود رسید؟

    در ساختن مساجد ایرانی، ابتکار خاصی به کار رفت و حیاط و چهار ایوان اطراف آن معمول گردید.

    در ساختن انواع گنبدها، بر جها و منار ه ها، کاروانسراها و مدارس نیز الگوهای جدیدی در معماری به کار گرفته شد .

    در قر نهای پنجم تا هفتم هجری، «آجرکاری » و «کاشی کاری » در بناها به اوج زیبایی و شکوفایی رسید. کاشی کاری از ابتکارات مهم معماران ایرانی برای تزئین بناها بود.

    17-نمونه هایی از نشانه های گسترش هنر در دوره سلجوقی را ذکر کنید .

    -          ظروف زرین فام یا طلایی که با نقش و نگا رهای مختلف تزئین شده

    -          ساختن جلد کتاب از چرم و نقش انداختن بر روی آن

    -          ساختن ظروف سفالین لعا بدار و بدو ن لعاب

    -          خوشنویسی

    -          فلزکاری

    -          تذهیب

    درس    15                                                             

    1-مغولان که بودند ؟

    اقوام بیابانگرد مغولستان ، واقع در شمال چین و جنوب سیبری بودند. آب و هوای سرد و خشک منطقه، موجب شده بود که آنها شیوهٔ زندگی کو چنشینی و دامداری را برگزینند. قبایل مغول تا پیش از چنگیزخان پراکنده بودند و حکومتی نداشتند. این قبایل به سبب افزایش جمعیت و کمبود مراتع ناگزیر بودند برای تأمین زندگی، به غارت یکدیگر و همسایگان روی آورند.

    2-چنگیز که بود و چه خصوصیات ومهارت هایی داشت و چه اقدامی انجام داد؟

    چنگیز رئیس یکی از قبایل مغول بود که قبیله های مغول را زیر فرمان خود درآورد و حکومتی نیرومند تشکیل داد

    چنگیز در فنون رزمی مهارت کامل داشت و در حیله های جنگی استاد بود. وی، مردی بی رحم بود و سربازان، سرداران و حتی فرزندانش باید بدون چون و چرا فرمانش را اطاعت می کردند. برای ادارهٔ کشور، مجموعه قوانینی را با عنوان یاسای چنگیزی٭ تدوین کرد و به اجرا گذاشت. یکی از اصول مهم «یاسا » آن بود کسانی که خود را تسلیم سپاه مغول می کردند، از قتل و غارت در امان بودند، اما آنان که مقاومت می کردند، باید قتل عام و غارت می شدند.

    3-مغولان حمله به همسایه های خود را از چه زمانی واز کجا آغاز کردند؟

    مغولان هم پس از آنکه متحد و قدرتمند شدند، به فکر حمله به سرزمین های آباد و تصاحب ثروت آنها افتادند. آنها نخست به چین حمله و شهر ثروتمند پکن را تسخیر و غارت کردند. مغولان سپس با فتح سرزمین هایی در غرب مغولستان، به مرزهای ایران نزدیک شدند.

    4-حمله مغولان به ایران چه زمانی ، چرا وچگونه انجام شد؟

    مغولان در زمان سلطان محمد خوارزمشاه به ایران هجوم آوردندچنگیزخان  در سال  ) 616  ق(.   به بهانه کشته شدن  اعضای یک کاروان تجاری مغول  به جرم جاسوسی به دستور حاکم یکی از شهرهای مرزی ایران به ایران هجوم آورد.  سلطان محمد در همان برخورد اول با سپاه مغول، چنان دچار بیم و هراس شد که فرار کرد. 1 فرار او، روحیهٔ سپاهیان و مردم را ضعیف کرد. لشکریان مغول به چند گروه تقسیم شدند و به تعداد زیادی از شهرها و آباد ی های ایران یورش بردند. هر جا که مقاومتی صورت می گرفت، ساکنان آنجا به طرز بی رحمانه ای قتل عام می شدند.

    5-چرا مقاومت جلال الدین خوارزمشاه در برابر مغولان نتیجه نداد؟

    سلطان جلال الدین، پسر و جانشین سلطان محمد خوارزمشاه، شهامتی از خود نشان داد و در یک جنگ بر مغولان

    پیروز شد، اما به دلیل اختلافات و درگیری های داخلی، کاری از پیش نبرد. در آن شرایط حساس، برخی از سرداران و حاکمان محلی و نیز خلیفهٔ عباسی نه تنها جلا ل الدین را یاری نکردند، بلکه با وی وارد جنگ شدند.

    6-مغولان در حمله به ایران چه صدماتی را وارد کردند؟

    حمله چنگیز، یکی از فجایع تاریخ ایران بود.  شهرها و آبادی های زیادی را ویران کردند. مزارع  ، قنا تها ، مساجد، مدارس و کتابخانه ها را خراب کردند و کتا بها را سوزاندند. بسیاری از ایرانیان را اسیر ، آواره  و بسیاری راکشتند  ترس و وحشت سراسر ایران را فراگرفت و مردم دچار سرخوردگی شدند.   میل به گوشه گیری و دوری از اجتماع در جامعه، رواج یافت.

    7-هلاکوخان که بود و چه اقداماتی انجام داد ؟

    هلاکوخان نوهٔ چنگیز، مأمور شد فتوحات مغول را در ایران و دیگر بخش های جهان اسلام، کامل کند. او، نخست اسماعیلیان ایران را از بین برد و قلعه های آنان را ویران کرد؛ سپس با تسخیر بغداد و کشتن خلیفه ) 656 ق(، خلافت عباسی را برانداخت. هلاکوخان پس از نابودی خلافت عباسی، حکومت ایلخانان را تأسیس کرد. او به همراه فرزندان و نوادگانش، حدود هشتاد سال بر ایران فرمان راندند.

    8- اوضاع سیاسی ایران در زمان فرمانروایی ایلخانان ورابطه آنان با اروپاییان چگونه بود؟

    در دوران فرمانروایی سلسلهٔ ایلخانان، ایران از نظر سیاسی یکپارچه و متحد شد و حکام و سرداران محلی تحت حاکمیت و سلطهٔ مغولان، قرار گرفتند. حکومت ایلخانان با سایر حکومت های مغولی در آسیا و دولت های اروپایی ارتباط برقرار کرد. اروپاییان هم پس از جنگ های صلیبی، بیش از گذشته علاقه مند بودند که با کشورهای مسلمان و آسیایی، رابطهٔ سیاسی و بازرگانی داشته باشند.

    9-اوضاع ایران پس از ایلخانان چگونه بود؟

    پس از مرگ آخرین ایلخان مغول )ابوسعید(، حکومت ایلخانان فرو پاشید. ایران بار دیگر گرفتار هرج و مرج، آشوب، جنگ و قتل و غار تهای بی حساب شد؛ یکپارچگی و اتحاد سیاسی کشور ما از بین رفت و حاکمان محلی و سرداران مغول و غیرمغول، هر کدام بر بخشی از آن مسلط شدند و با یکدیگر به رقابت و ستیز برخاستند.

    10-قیام سربداران تحت تأثیر تعلیمات چه کسانی ودر کجا شکل گرفت؟

    قیام سربداران از روستای باشتین در سبزوار آغاز شد

     مردم سبزوار بر اثر تعلیمات شیخ خلیفه و شیخ حسن جوری، آمادهٔ مقابله با ظلم و ظالمان شده بودند .

    11-قیام سربداران چگونه شکل گرفت ؟ وچگونه از بین رفت؟

    ساکنان روستای باشتین که از زیاد ه خواهی و گستاخی مأموران حاکم مغولی خراسان به ستوه آمده بودند، به پا خاستند

    و مأموران مغول را مجازات کردند. آنان سپس با شعار «سر به دار می دهیم، تن به ذلّت نمی دهیم »، سپاه حاکم مغول را در آن ولایت شکست دادند. قیام به سرعت گسترش یافت و سربداران پس از تصرف شهر سبزوار، حکومت خود را تأسیس کردند. آنان با پیروزی بر سرداران و حاکمان مغول در خراسان، قلمرو خود را به مناطق همجوار گسترش دادند. حکومت سربداران، پشتیبان مذهب شیعه بود. این حکومت محلّی پس از یورش تیمور به ایران از بین رفت.

    12- چه زمانی ایران مورد هجوم و لشکرکشی تیمور قرار گرفت؟

    در اواخر قرن هشتم هجری، از سمت شما ل شرق

    13-تیمور که بود و چه خصوصیاتی داشت و چه اقداماتی انجام داد؟

    تیمور گورکانی٭ یکی از فاتحان مشهور در تاریخ است که بخش وسیعی از آسیا را فتح کرد و امپراتوری تیموری را بنیان گذاشت. او خود را از خاندان چنگیز می دانست. تیمور در بی رحمی و خونریزی دست کمی از چنگیزخان مغول نداشت. او به هنر، علاقه نشان می داد و هر شهر و ولایتی را که می گشود، هنرمندان و صنعتگرانش را به پایتخت خود سمرقند )امروزی( می فرستاد. تیمور حرص و طمع بسیاری به کشورگشایی داشت و در اندیشهٔ فتح چین بود که مرگ، امانش نداد.

    14-علت حمله های مکرر تیمور به ایران چه بود ومحدوده حکومت وی کدام مناطق بود؟

    تیمور پس از آنکه بر ماوراءالنهر تسلط یافت، با سوء استفاده از اوضاع پریشان و آشفتهٔ ایران که بر هر گوشهٔ آن خانی و سرداری حکومت می کرد، چندین مرتبه به کشور ما یورش آورد که آسیب و صدمات فراوانی وارد کرد.    عدهٔ زیادی تلف شدند و اموال  مردم غارت گردید. امپراتوری تیمور از مرزهای چین تا شام گسترش یافته بود. پس از مرگ وی، فرزندان و نوادگانش هر کدام به بخشی از امپراتوری او مسلط شدند و با یکدیگر به دشمنی و ستیز پرداختند.

    15-جانشین تیمور که بود و حکومت تیموریان چه زمانی از بین رفت؟

    شاهرخ پسر تیمور، بر رقبیان خود برتری یافت و موفق شد بخش وسیعی از ایران را تحت تسلط خود درآورد. حکومت

    تیموریان سرانجام با ظهور حکومت صفویان در ایران از میان رفت.

      

    درس     16                                                          

    1-چرا دانشمندان و بزرگان ایرانی کوشیدند به مغولان نزدیک شوند؟

      - آشنا کردن مغولان  با فرهنگ و تمدن ایرانی  اسلامی  

      - مهار کردن خوی خشن و ویرانگر بیابانگردان مغول  

      - آموختن راه و رسم کشورداری به آنان

      - جلوگیری از خونریزی بیشتر.

    2-خواجه نصیر الدین طوسی که بود و چه جایگاهی نزد هلاکوخان داشت و چه اقداماتی انجام داد؟

    از برجسته ترین دانشمندان مسلمان ایرانی  و مشاور هلاکوخان  بود .  او در جریان لشکرکشی هلاکو، تلاش زیادی برای حفظ جان مردم و کاهش قتل و غار تهای مغولان کرد. به تشویق او هلاکو  رصدخانۀ مراغه را ساخت که تبدیل به یک مرکز علمی و تحقیقاتی عظیم شد که منجمان و دانشمندان زیادی در آن فعّالیت می کردند رصدخانهٔ مراغه به وسایل اخترشناسی و کتابخانهٔ بزرگی، مجهز بود.

    3-خواجه رشید الدین فضل ا... همدانی که بود و چه اقداماتی انجام داد و معروفترین کتاب وی چه نام دارد؟

    از سیاستمداران و دانشمندان نامدار ایرانی در دورهٔ مغول بود . به عنوان پزشک به دربار ایلخانان راه یافت و ٔ به عمران  و آبادی و انجام کارهای خیریه علاقه داشت رَبْع رشیدی را در تبریز بنا کرد که شامل مسجد، مدرسه، بیمارستان، خانقاه و کتابخانه می شد را که تعداد زیادی از عالمان و پزشکان در آن  اشتغال داشتند، وقف کرد

    . معرو فترین کتاب او جامع التواریخ رشیدی است. این وزیر دانشمند نیز به دستور ایلخان مغول به قتل رسید.

    4-مغولان چه دینی داشتند؟

    مغولان هنگامی که به ایران هجوم آوردند دین واحدی نداشتند؛ عد ه ای از آنها هنوز به آیین گذشتگان خود اعتقاد داشتند و گروه دیگری پیرو آیین بودایی   و دین مسیحیت بودند.

    5-چرا مبلغان بودایی ومسیحی برای گسترش آیین خود در ایران (زمان ایلخانان )موفق نبودند؟

    زیرا مردم ایران اعتقاد محکمی به اسلام داشتند. سرانجام بر اثر کوشش عالمان و وزیران ایرانی، ایلخانان به دین اسلام درآمدند و مسلمان شدند.

    6-در زمان غازان خان چه اقدامتی انجام شد؟

    غازان خان به تشویق و راهنمایی وزیر خود، خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی، اقدام به اصلاح امور اداری، مالی و قضایی کرد. این ایلخان، همچنین برای عمران و آبادانی تبریز بسیار کوشید. به روزگار او، شُنْب غازان در تبریز با دوازده بنای مهم مانند بیمارستان، مسجد، کاخ، مدرسه، کتابخانه و ... بر پا شد. هم زمان در بسیاری از شهرها مسجدی بزرگ و در کنار آن گرمابه ای برای تأمین هزینهٔ نگاهداری مسجد ساختند.

    7-سلطان محمد خدابنده (اولجایتو) چا اقداماتی انجام داد؟

    سلطان محمد خدابنده )اولجایتو( جانشین غازا ن خان نیز علاقه مند به عمران و آبادانی بود. او به پیشنهاد وزیرش

    خواجه رشیدالدین فضل ا... ، پایتخت را به سلطانیه منتقل کرد و موجب آبادی آنجا شد. اولجایتو در آن شهر آرامگاهی برای خود بنا کرد که به گنبد سلطانیه معروف است و یکی از شاهکارهای معماری در جهان اسلام به شمار م یآید.

    8-میزان توجه به عمران و آبادی ومعماری در زمان ابوسعید (آخرین ایلخان مغول ) چه اندازه بود؟

    در دوران ابوسعید آخرین ایلخان مغول نیز بناهای باشکوهی ساخته شد.این بناها از نظر عظمت و بلندی گنبدها و ایوا نها ک م نظیر هستند. گچبر ی و کاشی کار یهای زیبا و اعجا ب انگیز بناهای مذکور، حکایت از ذوق و نبوغ معماران ایرانی در آن زمان دارد.

    9-شاهرخ پسر تیمور چه تفاوتی با پدرش داشت و چه اقداماتی در زمان او انجام شد؟

    شاهرخ پسر تیمور که تحت تأثیر فرهنگ و تمدن ایران قرار داشت، راه پدر را در جنگ و خونریزی ادامه نداد. در زمان او هرات به پایتختی تیموریان انتخاب و به یکی از بزر گترین و باشکوه ترین شهرهای ایران تبدیل شد. به سبب توجه و علاقهٔ شاهرخ به ادب و هنر، تعداد زیادی از شاعران، هنرمندان و معماران نامدار به این شهر آمدند. همچنین مدارس و کتابخانه های متعددی به فرمان او در هرات ساخته شد و جویندگان علم و دانش را از گوشه و کنار ایران به خود جذب کرد. گوهرشاد، همسر شاهرخ از زنان نیکوکار بود او بناهای متعددی در هرات و مشهد ساخت که مسجد گوهرشاد در جوار حرم حضرت امام رضا   یکی از آنهاست .

    10- شاهنامهٔ بایْسُنْقُری نتیجه توجه تیموریان به کدام هنر می باشد؟

    در دورهٔ تیموریان، هنر نگارگری )نقاشی( و خوشنویسی شکوفا شد و نگارگران و نقاشان آن زمان آثار هنری ارزشمندی از خود به جای گذاشتند. شاهنامهٔ بایْسُنْقُری یکی از نفیس ترین نسخه های کهن شاهنامه است که به سفارش بایْسُنْقُر میرزا، شاهزادهٔ تیموری نگارگری و تذهیب شد. این اثر از نظر کتاب آرایی و ارزش هنری، اهمیت فراوانی دارد.

    منبع مطلب : masoudiabo.blogfa.com

    مدیر محترم سایت masoudiabo.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    نمونه سوال درس 9 مطالعات هشتم

    سوال‌های درس 9

    1. شبه جزیره عربستان در کجا واقع است و چقدر مساحت دارد؟

    شبه جزیره عربستان که جزیره العرب نیز نامیده می شود در جنوب غربی آسیا واقع شده است و حدود سه میلیون کیلومتر مربع مساحت دارد. 


    2. سرزمین عربستان را چه چیز تشکیل می دهد؟ 

    بخش وسیعی از این سرزمین را بیابان ها و ریگزار ها و قسمت دیگری را نواحی
    کوهستانی تشکیل می دهند. 


    3. از جمله مناطق کوهستانی عربستان چیست؟ 

    و چه شهرهایی در این منطقه قرار دارند؟ حجاز از جمله مناطق کوهستانی واقع
    در غرب جزیره العرب است و شهرهای مکّه، یثرب (مدینه) و طائف در این منطقه قرار دارند. 


    4. چه عواملی باعث شده که اغلب ساکنان عربستان زندگی صحرا نشینی داشته باشند؟ 

    آب و هوای گرم و خشک و کمبود آب. 


    5. مردم عربستان از چه راه هایی زندگی می کردند؟ 

    1- زندگی صحرانشینی و پرورش دام ها

    2- کشاورزی

    3- دادوستد با نقاط مختلف از طریق کاروان های تجاری


    6. ساکنان جزیره العرب را چه کسانی تشکیل می دادند و چگونه زندگی می کردند؟ 

    قوم عرب تشکیل می دادند و به شکل قبیله ای زندگی می کردند. 


    7. در دوران عصر جاهلیت عرب ها پیرو چه دینی هایی بودند؟ 

    در آن زمان بیشتر عرب ها بت می پرستیدند و کعبه، خانه خدا را از بت های گوناگون پر کرده بودند. البته گروهی از عرب ها نیز پیرو حضرت ابراهیم و یا دین های یهود، مسیح و زردشت بودند. 


    8. در زمان عصر جاهلیت در عربستان زنان از چه موقعیتی برخوردار بودند؟ 

    زنان اغلب از مقام و موقعیت پایینی برخوردار بودند و برخی مردان از داشتن فرزند دختر احساس حقارت می کردند. 


    9. تعصبات اعراب جاهلی نسبت به قبیله ی خود چگونه بود؟ 

    اعراب جاهلی نسبت به قبیله خود تعصب شدید و کورکورانه ای نشان می‌دادند. آنان بی‌توجه به اینکه حق با چه کسی است، از اعضای قبلیه‌ی خود در برابر افراد دیگر قبایل دفاع و پشتیبانی می کردند. 


    10. چه عواملی باعث گسترش درگیری های قبیله ای و رواج غارتگری در میان اعراب جاهلی بود؟ 

    تعصب قبیله ای موجب بروز کینه و حس انتقام جویی در میان قبایل مختلف عرب شده بود و جنگ و خونریزی های پیاپی را به دنبال داشت. از سوی دیگر کمبود غذا و سایر نیازهای زندگی نیز عامل دیگری برای گسترش درگیری های قبیله ای و رواج غارتگری بود. 


    11. چرا حضرت محمد (ص) را محمد امین می خواندند؟ 

    آن حضرت تحت تأثیر محیط آلوده به شرک و فساد مکّه قرار نگرفت و چنان به پاکدامنی و درستکاری مشهور شد که او را محمد امین می خواندند. 


    12. حضرت محمد(ص) چه محلی را برای عبادت برمی گُزید و در چند سالگی به پیامبری رسید؟

    حضرت محمد(ص) کوههای اطراف مکه و از جمله غار حرا را برای عبادت بر می گزید و اوقات زیادی را در آنجا می گذراند. در 27 رجب سالی که آن حضرت به 40 سالگی رسیده بود، فرشته وحی در غار حرا بر او نازل شد و فرمان پیامبرش را از جانب خداوند ابلاغ کرد. 


    13. حضرت خدیجه که بود؟ 

    حضرت خدیجه از زنان ثروتمند مکه بود و تمام دارایی خود را در راه نشر اسلام، کمک به فقیران و آزادی بردگان خرج کرد. 


    14. رسول خدا در آغاز بعثت چه کرد؟ 

    رسول خدا در آغاز بعثت به صورت فردی و پنهانی مردم را به پرستش خدای یگانه و ایمان به روز رستاخیز دعوت می کرد. در نتیجه ی این دعوت، تعدادی از مردم مکه به اسلام ایمان آوردند. 


    15. پیامبر پس از سه سال مأموریت مخفیا هن چه کرد؟ 

    پس از سه سال، پیامبر مأموریت یافت نخست خویشانوندان و سپس عموم مردم را آشکارا به اسلام دعوت نماید. دراین مرحله از دعوت، رسول خدا علاوه بر آنکه مردم را به عبادت خدای یکتا فرا می خواند، پرستش بتها را نکوهش می کرد و از سرانجام بد کافران سخن می گفت. 


    16. چه کسانی از گسترش دین اسلام دچار بیم و هراس شدند؟ 

    اشراف مکه به ویژه بزرگان قبیله قریش مانند ابولهب، ابوجهل و ابوسفیان که بر مکه حکومت می کردند از گسترش دین اسلام و مخالفت آشکارآن با افکار و عقاید جاهلی، دچار بیم و هراس شدند. 


    17. مشرکان پس از آنکه نتوانستند ابوطلب را در پشتیبانی از رسول خدا منصرف کنند  به چه شیوه ای روی آوردند؟ 

    آنان نخست به حضرت محمد(ص) پیشنهاد کردند که ریاست قبیله و قوم و دریافت ثروت فراوان را بپذیرد و از عقاید خود دست بردارد. 


    18. پیامبر اسلام در مقابل پیشنهاد مشرکان مبنی بر ریاست قبیله و قوم و دریافت ثروت چه فرمود؟ 

    من برای گرداوری مال و فرمانروایی مبعوث نشده ام، خدایم مرا به عنوان پیام آور به سوی شما فرستاده، هرگاه از من بپذیرید،این موجب سعادت شما در دو جهان است و اگر آن را رد کنید، من در این راه استقامت می ورزم تا خدا میان من و شما داوری کند. 


    19. سران مشرکین پس از پاسخ پیامبر چه تصمیمی گرفتند؟ 

    تصمیم گرفتند ایشان و مسلمانان را مورد آزار و شکنجه قرار دهند.  هر چه زمان می گذشت بر شدت سخت گیری و شکنجه ی مشرکان افزوده می شد. آنان بدترین دشنام ها و تهمت ها را به رسول خدا نسبت می دادند و برخورد های زشت و ناپسندی با آن حضرت می کردند. پیامبر اسلام در برابر چنین رفتارهایی بردبار بود و با مهربانی مردم را به اسلام فرا می خواند.


    20. مشرکان برای جلوگیری از گسترش اسلام چه کردند؟ 

    اقدام به آزار و شکنجه ی مسلمانان کردند.شماری از پیروان رسول خدا به ویژه تهیدستان یا بردگان مورد د شیدترین شکنجه ها قرار گرفتند. 


    21. از جمله افرادی زیر شکنجه های طاقت فرسای مشرکان به شهادت رسیدند چه کسانی بودند؟

    یاسر و همسرش سمیه و پسرشان عمار و نیز بلال حبشی از جمله این افراد بودند. 


    22. چرا پیامبر از مسلمانان خواست به حبشه هجرت کنند؟ 

    آزار و اذیت مشرکان نسبت به پیروان اسلام آن قدر افزایش یافت که پیامبر از مسلمانان خواست به حبشه مهاجرت کنند. 


    23. تحریم اقتصادی و اجتماعی مسلمانان توسط مشرکان چرا و شامل چه مواردی بود؟ 

    زیرا متوجه شدند با شکنجه و سرکوب نمی توانند مانع گسترش اسلام شوند، تصمیم گرفتند مسلمانان را تحریم کنند، از این رو عهدنامه ای را امضا کردند که بر اساس آن هر گونه خرید و فروش و رابطه ی اجتماعی (ازدواج) با پیروان اسلام ممنوع شده بود.


    24. پس از تحریم اقتصادی و اجتماعی مسلمانان، رسول خدا و یارانش چه کردند؟ 

    به پیشنهاد ابوطالب به یکی از دره های اطراف مکه به نام شعب ابوطالب پناه بردند. آنها حدود سه سال شرایط بسیار سختی را در این دره تحمل کردند. 


    25. چرا یثرب به مدینه النبی تغییر نام داد؟ 

    جوانان آن شهر که در باره اخلاق نیکو و پسندیده ی رسول خدا مطالبی شنیده بودند به است ب قال ایشان رفتند. از آن پس نام یثرب به مدینه النبی یعنی شهر پیامبر تغییر داده شد. 


    26. انصار به چه کسانی گفته می شد؟ 

    در تاریخ اسلام به گروهی از ساکنان مدینه که با پیامبر (ص) پیمان بستند و آن حضرت را یاری کردند انصار (یاری کنندگان) می گویند. 


    27. مهاجرین به چه کسانی گفته می شد؟ 

    گروه دیگری از مسلمانان که اموال و دارایی خود را رها نمودند و از مکه به مدینه رفتند، به مهاجرین (هجرت کنندگان) معروف هستند. 

    28. مهم ترین اقدامات پیامبر پس از ورود به مدینه چه بود؟ 

    1- ایجاد مسجدی برای انجام امور عبادی، اجتماعی، علمی و سیاسی

    2- پیمان برادری به جای تعصب قومی و قبیله ای

    3- پیمان نامه ی سیاسی


    29. مسجدی که پیامبر در مدینه سخت چگونه مکانی بود؟ 

    مسجد علاوه بر آنکه مکانی برای عبادت و اجرای مراسم مذهبی به شمار می‌رفت، مرکزی برای مشورت و تصمیم گیری در باره ی امور سیاسی و نظامی بود، مسجد همچنیم کانون اصلی سواد آموزی و فراگیری علم و دانش محسوب می‌شد. 


    30. پیمان برادری بین مسلمانان توسط پیامبر به چه علت انجام شد؟ 

    مسلمانان ساکن مدینه یعنی مهاجرین و انصار از قبایل مختلف بودند. بعضی از این قبایل در گذشته نسبت به هم کینه و دشمنی شدیدی داشتند. پیامبر به منظور ایجاد محبت و دوستی بین مسلمانان، آنها را دو به دو با یکدیگر برادر اعلام کرد. این کار در جهت ایجاد امت اسلامی بود. پیامبر،حضرت علی (ع)را به برادری خود برگزید.


    31. پیمان نامه سیاسی بین چه کسانی بسته شد؟ 

    پیامبر لازم می دانست میان ساکنان مدینه اتحاد سیاسی برقرار شود. از این رو پیمان نامه ای تنظیم شد و مسلمانان و یهودیان متعهد شدند که به آن عمل کنند. تدوین و امضای این پیمان نامه، در واقع اعلام رسمی تأسیس حکومت اسلامی به رهبری پیامبر در شهر مدینه بود. 


    32. آیا پیامبر برای کشورگشایی و به دست آوردن غنیمت اقدام به جنگ می کرد؟چرا؟

    خیر – در جنگ های اُحد و خندق این مسلمانان بودند که مورد حمله ی مشرکان قرار ر گفتند و ناگزیر شدند از خود دفاع کنند. برخی جنگ ها نیز برای دفع تهدیدهای خطرناک دشمنان رخ داد، برای نمونه پس از آنکه برخی قبایل یهود پیمان شکنی کردند و با مشرکان علیه مسلمانان متحد شدند، پیامبر ناگزیر شد با آنان نبرد کند. 


    33. پیامبر همواره پیروانش را در جنگ ها به چه چیز سفارش می کرد؟ 

    به رعایت اصول اخلاقی و ارزش های انسانی در جنگ ها توصیه می نمود، او به ویژه سفارش می کرد با اسیران خوش رفتاری نمایند و از تخریب و غارت اموال مردم در جنگ پرهیز کنند. آن حضرت همچنین مراقب بود که مسلمانان همانند مشرکان رفتار کنند.


    34. چرا پیامبر به فرمانروایان کشورهای مختلف نامه نوشت و آنان را به اسلام دعوت کرد؟ 

    از آنجایی که هدف دین اسلام هدایت همه ی مردم جهان است، پیامبر به فرمانروایان کشورهای مختلف از جمله ایران، روم و حبشه نامه نوشت و آنان را به اسلام دعوت کرد. 


    35. پیامبر در واقعه ی غدیر خم چه کرد؟ 

    پیامبر در حضور زائران خانه خدا دست علی (ع) را بالا برد و فرمود: ای مردم هر کس که من پیشوای او هستم، پس این علی پیشوای اوست. خداوندا دوستداران او را دوست بدار و دشمنانش را دشمن باش.

    *- اسلام در ............... در میان مردمی که در جهالت به سر می بردند ظهور کرد. (شبه جزیره عربستان)


    *- دو ایستگاه مهم تجاری بر سر راه جنوب به شمال شبه جزیره عربستان ............... و ............... به شمار می رفتند. (مکه – مدینه)


    *- اوضاع و شرایط اجتماعی و فرهنگی مردم عربستان در دوران پیش از بعثت به گونه ای بود که از آن به ................ یاد می شود. (عصر جاهلیت)


    *- حضرت محمد (ص) در شهر ............... به دنیا آمد. (مکه)


    *- نخستین کسانی که به رسول خدا ایمان آوردند ............... و ................ بودند. (حضرت علی (ع) – حضرت خدیجه (س))


    *- نخستین شهیدان اسلام ............... و ............... بودند. ( یاسر – سمیه)


    *- پس از تحریم پیامبر و یارانش به یکی از دره های اطراف مکه به نام ............... پناه بردند. ( شعب ابوطالب)


    *- نخستین اقدام مهم پیامبر پس از ورود به مدینه ایجاد ............... بود. (مسجد)


    *- به برخی از جنگ های پیامبر ............... و به برخی دیگر ............... گفته می‌شد. (غزوه – سریه)

    منبع مطلب : motavaseteh12.blogfa.com

    مدیر محترم سایت motavaseteh12.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 3 ماه قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید