در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    فلزی مایع که سمی نیز هست چه نام دارد

    1 بازدید

    فلزی مایع که سمی نیز هست چه نام دارد را از سایت پست روزانه دریافت کنید.

    جیوه

    جیوه

    جیوه، ژیوه[۲][۳][۴] یا سیماب[۵] نام یک عنصر شیمیایی با نماد Hg و عدد اتمی ۸۰ است. جیوه در زبان فارسی به معنی زنده و در زبان‌های دیگر نیز با نام‌های نقرهٔ زنده یا hydrargyrum و Mercury هم شناخته می‌شود. در یونانی "hydr" به معنی آب و "argyros" به معنی نقره است. جیوه یک عنصر سنگین بلوک دی است و تنها فلزی است که در شرایط استاندارد دما و فشار مایع است. عنصر دیگری که در این شرایط مایع باشد، برم است. فلزهای دیگر مانند سزیم، فرانسیم، گالیم و روبیدیم در دمایی بالاتر از شرایط استاندارد ذوب می‌شوند. دمای ذوب −۳۸٫۸۳ °C و نقطهٔ جوش ۳۵۶٫۷۳ °C . جیوه نیز از این قرار است .[۶][۷][۸]

    رسوب‌های جیوه در سراسر زمین پیدا می‌شود، اما بیشتر به صورت شنگرف (سولفیدهای جیوه) این رنگدانهٔ قرمز شنگرفی بیشتر از راه کاهش شنگرف بدست می‌آید. شنگرف بسیار سمّی است به ویژه اگر گرد و غبار آن بوییده یا خورده شود. راه دیگر مسمویت جیوه قرار گرفتن در برابر ترکیب‌های حل شدنی جیوه در آب است مانند کلرید جیوه(II) یا متیل‌جیوه، تنفس بخار جیوه یا خوردن خوراک‌های دریایی آلوده به جیوه.

    جیوه در دماسنج، فشارسنج (بارومتر، مانومتر)، فشارسنج خون، کلید جیوه‌ای، شیرهای شناور و دیگر ابزارها. البته به دلیل زهرآگین بودن این عنصر، تلاش شده تا از فشارسنج‌های خون و دماسنج‌های جیوه‌ای در بیمارستان‌ها پرهیز شود و به جای آن از ابزارهای الکلی، آلیاژهای اوتکتیک مانند گالینستان، ابزارهای الکترونیکی یا با پایهٔ ترمیستور بهره برده شود. اما همچنان کاربرد جیوه در زمینهٔ پژوهش و ساخت مواد آمالگام دندانی برای پرکردن دندانها پابرجا است. جیوه کاربرد نوری هم دارد: اگر جریان الکتریسیته از بخار جیوهٔ درون یک لولهٔ فسفری گذرانده شود، موج‌های کوتاه فرابنفش پدید می‌آید در اثر این موج‌ها فسفر به درخشش می‌افتد و نور مرئی تولید می‌شود (مانند لامپ مهتابی).

    تغییر پذیری جیوه[ویرایش]

    اتم های جیوه شرایط متفاوتی را میتواند نسبت به موقعیت مغناطیس، میدان مغناطیس، میدان الکتریکی و دما داشته باشد.

    ذات عملکردی جیوه از نوع دیا مغناطیس یا دفع کننده مغناطیس است، اما مولکول جیوه جذب پذیری بالائی دارد و نسبت به شدت جریان جذب پذیری تغییر یافته و نمی‌تواند آن بار الکتریکی یا مولکولی و الکترونی جذب شده را به شکل مولکول خود تغییر دهد و دوباره تابش نماید. مولکول جیوه تحت شرایط متفاوت به وضعیت و حالت های موقت بنابر جریان وارد شده تاثیر می‌پذیرد و وضعیت مولکولی جیوه و شکل جیوه تغییر مینماید.[۹]

    از آنجا که وضعیت مولکول درونی جیوه قابلیت تغییر داشته و مولکول جیوه خرد یا کوچک میشود و انرژی بخود گرفته و از دست می‌دهد و اکسید نیز میشود عوامل تاثیر پذیری رفتار جیوه نسبت به وضعیت های گوناگون دارای تفاوت می‌باشد.

    همین جریانات موجب میگردد که جیوه به‌صورت موقت حالت فرومغناطیس نیز بخود گرفته یا مولکول های آن تغییر یافته یا تحت تاثیر جریانات مغناطیسی و الکتریکی قرار بگیرد، و شرایط مولکولی جیوه میتواند در مدت زمانی که تحت جریانات قرار دارد مغلوب شده و تغییر نماید؛ به‌خصوص در موقعیتی که جیوه تحت تاثیر میدان الکترومغناطیس با شدت مغناطیس بالاتر یا فرکانس قرار بگیرد حالت و شکل خود را از دست داده یا در اصل تغییر مینماید و با توجه به اینکه مولکول های جیوه تحت جریان نیرو یا دما به هم نزدیک یا از هم دور میشوند دارای توان تاثیر پذیری بالائی از جریانات وارده است.[۱۰]

    با توجه به آنکه شرایط مولکولی جیوه در وضعیت های متفاوت تغییر مینماید شرایط دسته فلزات دیا مغناطیس دائم مانند طلا، نقره، مس و آلومینیوم فلز شور شده را ندارد و رفتار مولکولی جیوه مانند طلا ثابت نمی‌باشد که جیوه بتواند اثر جریانات وارده را شبیه وضعیت مولکولی خود نموده و مانند وضعیت ثابت خود تابش نماید و آن دسته فلزات دیامغناطیسی که رفتار مولکولی ثابت ندارند تحت شرایط جریانات متفاوت میتوانند تغییر وضعیت دهند.[۱۱]

    ریشه‌شناسی واژه جیوه[ویرایش]

    واژهٔ جیوِه، زیوَه یا ژیوَه[۱۲][۳][۴] در پارسی میانه به صورت ژیوگ بوده‌است که از فعل زیویدن (شکل دیگری از زیستن) ساخته شده‌است و به معنای زنده است. در زبانهای دیگر هم این عنصر به نام نقره زنده خوانده می‌شود.[۱۳][۱۴] در اشعار فارسی هم به جنبه زنده بودن جیوه اشاره زیادی شده‌است.

    زیوَگ/ژیوَگ در عربی به صورت «زیبَق» درآمده و باز به پارسی برگشته است:[۱۵][۱۴]

    نام دیگر جیوه، «سیماب» است. واژهٔ «سیماب» خود از دو بخش ساخته شده‌است: سیم به معنای نقره، و «آب» به معنای «مایع». جالب آن که در یونانی باستان بدان hydrargyros به معنای «نقرهٔ آب» یا همان «سیماب» می‌گفتند. نشان شیمیایی این عنصر یعنی Hg کوتاه شدهٔ نام یونانی آن است. این نام یونانی از دو بخش ساخته شده‌است، بخش نخست که hydr که کوتاه شدهٔ hydro به معنای «آب» است و بخش دوم آن argyros به معنای «سیم» یا «نفره» است.

    ویژگی‌ها[ویرایش]

    فیزیکی[ویرایش]

    جیوه فلزی سنگین و سفید-نقره‌ای است. نسبت به دیگر فلزها رسانایی گرمایی پایینی دارد اما رسانای خوب جریان برق است.[۱۶] به عنوان یک فلز بلوک دی دارای نقطهٔ ذوب بسیار پایینی است. توضیح این ویژگی به دانش مکانیک کوانتوم نیازمند است. اما کوتاه شده می‌توان چنین توضیح داد: جایگیری الکترون‌ها به دور هستهٔ جیوه از ترتیب ۱s, 2s, ۲p, 3s, ۳p, 3d, ۴s, 4p, ۴d, 4f, ۵s, 5p, ۵d, 6s پیروی می‌کند. چنین جایگیری الکترون‌ها به سختی آمادهٔ ازدست دادن الکترون می‌شود برای همین از این نظر جیوه مانند گازهای نجیب رفتار می‌کند، پس پیوندهای درونی ضعیف است و نقطهٔ ذوب پایینی دارد (به آسانی ذوب می‌شود) پایداری تراز ۶s به دلیل وجود تراز پُرشدهٔ ۴f است. نبود تراز پایین‌تر f در عنصرهایی مانند کادمیم و روی دلیل داشتن نقطهٔ ذوب بالاتر این عنصرها است. یادآوری می‌شود که هر دوی این عنصرها به آسانی ذوب می‌شوند و افزون بر این به گونهٔ نامعمولی نقطهٔ جوش پایینی دارند. فلزهایی مانند طلا نسبت به جیوه اتم‌هایی با یک الکترون کمتر در 6s دارند. چنین الکترون‌هایی آسان تر جدا می‌شوند و میان اتم‌های طلا به اشتراک گذاشته می‌شوند و پیوندهای فلزی برقرار می‌کنند.[۷][۱۷]

    شیمیایی[ویرایش]

    جیوه با بیشتر اسیدها واکنش نمی‌دهد، مانند اسید سولفوریک رقیق. هرچند که اسیدهای اکسیدکننده مانند اسید سولفوریک غلیظ و اسید نیتریک یاتیزاب سلطانی جیوه را حل می‌کند سولفات، نیترات و کلرید جیوه(II) را برجای می‌گذارد. مانند نقره با سولفید هیدروژن هوا واکنش می‌دهد. جیوه حتی با تکه‌های کوچک جامد گوگردی هم واکنش می‌دهد. این مواد در کیت‌های نشت جیوه برای جذب بخارهای جیوه به کار می‌رود.[۱۸]

    به هر آلیاژی از جیوه، ملغمه گفته می‌شود. به عبارت دیگر ملغمه همان جیوه-فلز است که می‌تواند مایع یا جامد باشد. جیوه می‌تواند با طلا، روی و بسیاری از فلزهای دیگر ملغمه بسازد. آهن یک استثناء است برای همین به صورت سنتی برای تجارت جیوه از ظرف‌های آهنی بهره برده می‌شد. فلزهای دیگر که با جیوه ملغمه نمی‌سازند عبارتند از تانتال، تنگستن و پلاتین. ملغمهٔ سدیم یک عامل کاهندهٔ پرکاربرد در ساخت مواد آلی است. همچنین در لامپ‌های سدیمی فشاربالا هم بکار می‌آید.

    هنگامی که جیوه و آلومینیم خالص در تماس با هم قرار گیرند به آسانی با هم ترکیب می‌شوند و ملغمهٔ آلومینیم-جیوه را می‌سازند. اکسید آلومینیم که پوشش محافظ آلومینیم در برابر اکسیدشدگی است در برابر این ملغمه به آسانی از میان می‌رود برای همین حتی اندازه‌های اندک جیوه هم برای آلومینیم بسیار خورنده‌است. به این دلیل در بیشتر شرایط اجازهٔ ورود جیوه به درون هواپیما داده نمی‌شود.[۱۹]

    ایزوتوپ[ویرایش]

    جیوه هفت ایزوتوپ دارد که فراوان‌ترین آن‌ها ۲۰۲Hg است (۲۹٫۸۶٪). ۱۹۴Hg با نیمه‌عمر ۴۴۴ سال و پس از آن ۲۰۳Hg با نیمه‌عمر ۴۶٫۶۱۲ روز دارای درازترین نیمه‌عمر در میان ایزوتوپ‌های پرتوزای جیوه‌اند. غیر از این دو، بیشتر ایزوتوپ‌ها دارای نیمه‌عمری کمتر از یک روزاند. ۱۹۹Hg و ۲۰۱Hg به ترتیب با اسپین‌های ۱۲ و ۳۲ ایزوتوپ‌هایی اند که بیشترین پژوهش تشدید مغناطیسی هسته-هستهٔ فعال بر روی آن‌ها صورت گرفته‌است.[۱۶]

    گذشته[ویرایش]

    گذشتهٔ جیوه به سال ۱۵۰۰ پیش از میلاد باز می‌گردد. دیرینه‌ترین نشانه از این عنصر در آرامگاه‌های مصر باستان بوده‌است.[۲۰]

    مردم در چین و تبت گمان می‌کردند که جیوه باعث درازی عمر، درمان آسیب‌ها و درمجموع، سلامتی بهتر افراد می‌شود.[۲۱] تا آنجا که در افسانه‌ها گفته شده یکی از شاهان چین به نام چین شی هوان در آرمگاهی از سرزمینش به خاک سپرده شده که رودهایی از جیوه را دربرداشته به عنوان نمادی از رودهای چین. این پادشاه خود در اثر نوشیدن آمیخته‌ای از جیوه و گَرد یشم سبز که کیمیاگران دربار دودمان چه‌این آن را درست کرده بودند، کشته شده بود. او گمان می‌کرد با نوشیدن این معجون، جاودان خواهد شد. او با نوشیدن این معجون دچار نارسایی کبد، مسمومیت جیوه و در پایان مرگ مغزی شده بود.[۲۲][۲۳]

    در یونان باستان جیوه به عنوان یک مرهم یا روغن کاربرد داشت. مصریان و رومیان باستان هم از آن به عنوان ابزار آرایشی که گاهی باعث دگرگونی چهره می‌شود، بهره می‌بردند. در لامانه، یکی از شهرهای اصلی تمدن مایا یک استخر جیوه پیدا شده بود که در زیر یک زمین بازی (با توپ) در آمریکای میانه جای داشت.[۲۴][۲۵] تا سال ۵۰۰ پیش از میلاد، جیوه در ساخت ملغمه، آلیاژی با دیگر فلزات به کار برده می‌شد.[۲۶]

    کیمیاگران گمان می‌کردند جیوه نخستین مادهٔ جهان بوده و دیگر فلزها از آن پدید آمده‌اند. آن‌ها بر این باور بودند که می‌توان با تغییر کیفیت و کمیت گوگرد افزوده شده به جیوه، فلزهای گوناگون را پدید آورد. همچنین این باور وجود داشت که خالص‌ترین فلزها، طلا است برای همین در تلاش شان در دگرگونی فلزهای ناخالص به طلا از جیوه بهره می‌بردند. به انجام رسانیدن چنین واکنشی، آرزوی دیرینهٔ بسیاری از کیمیاگران بود.[۲۷]

    آلمادن در اسپانیا، مونته آمیاتا در ایتالیا و ایدریا در اسلونی امروزی معدن‌های اصلی جیوه بوده‌اند. نزدیک به ۲۵۰۰ سال از عمر معدن آلمادن می‌گذرد.[۲۸]

    پیدایش[ویرایش]

    جیوه عنصری به شدت کمیاب در پوستهٔ زمین است. فراوانی آن در پوسته برپایهٔ جرم ۰٫۰۸ بخش در میلیون (ppm) است.[۲۹] البته چون این عنصر از دیدگاه زمین‌شیمی با عنصرهایی که بیشترین فراوانی را در پوسته دارند ترکیب نمی‌شود به همین دلیل سنگ معدن‌های جیوه نسبت به سنگ‌های معمولی دارای غلظت بالایی از این عنصرند. داراترین سنگ معدن‌های این عنصر تا ۲٫۵٪ جرمی و فقیرترین آن‌ها دست کم ۰٫۱٪ جیوه دارند (۱۲٬۰۰۰ برابر فراوانی میانگین جیوه در پوسته). جیوه هم به صورت یک فلز (کمیاب) و هم در کنار عنصرهای دیگر در کانی‌هایی مانند شنگرف، کوردرویت، لیوینگ ستونیت و... پیدا شده‌است. HgS یا شنگرف معمول‌ترین سنگ معدن جیوه است.[۳۰] سنگ معدن‌های جیوه بیشتر در کمربندهایی که سنگ‌هایی با چگالی بالا با نیروی بزرگی به بیرون پوسته هُل داده شده‌اند پیدا می‌شود به ویژه در فصل‌های داغ یا ناحیه‌های آتشفشانی.[۳۱]

    از سال ۱۵۵۸ با بدست آوردن فرایندی که در آن بتوان با کمک جیوه، نقره را از سنگ معدنش بیرون کشید، جیوه ارزش بالایی در اقتصاد اسپانیا و سرزمین‌های آمریکایی زیر پوشش پیدا کرد. در اسپانیای نو و پرو این ارزش بیشتر دیده می‌شد. در آغاز معدن آلمادن در جنوب اسپانیا، فراهم‌کنندهٔ همهٔ جیوهٔ مورد نیاز اسپانیایی‌ها بود.[۳۲] در بازهٔ سه سده بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ تُن جیوه از معدن‌ها بیرون کشیده شد و روند نیاز به جیوه تا پایان سدهٔ ۱۹ برای بدست آوردن نقرهٔ بیشتر همچنان ادامه داشت.[۳۳]

    پس از اسپانیا در ایتالیا، آمریکا، مکزیک و اسلوونی هم معدن‌های مهم جیوه پیدا شد و به بهره‌برداری رسید. اما امروز در بسیاری از این معدن‌ها بسته‌است. برای نمونه معدن مک‌درمیت در نوادا که آخرین معدن آمریکا بود در سال ۱۹۹۲ بسته شد. بسیاری از این بسته شدن‌ها به دلیل افت ارزش جیوه بوده‌است. ارزش جیوه در سال‌های گوناگون بسیار بالا و پایین شده برای نمونه در سال ۲۰۰۶ ارزش جیوه برای هر فلاسک، برابر با ۷۶ پوند یا ۳۴٫۴۶ کیلوگرم، ۶۵۰ دلار بوده‌است.[۳۴]

    با حرارت دادن شنگرف در برابر جریان هوا و سپس متراکم کردن بخار آن به جیوه می‌رسیم. این واکنش به ترتیب زیر است:

    در سال ۲۰۰۵ چین بزرگترین تولیدکنندهٔ جیوه بود.[۳۵] گمان آن می‌رود که کشورهای دیگر هم با کمک فرایندهای الکتریکی استخراج، تولیدکنندهٔ جیوه بوده‌اند اما داده‌ای را ثبت نکرده‌اند.

    به دلیل سمی بودن بالای جیوه، هم در فرایند معدن کاری و هم در جداسازی، آسیب‌های فراوانی از این ماده در گذشته تاکنون به جای مانده‌است.[۳۶] به همین دلیل در دههٔ ۱۹۵۰ شرکت‌های خصوصی در اردوگاه‌های کار اجباری از زندانیان برای کندن معدن‌های جیوه استفاده می‌شد. هزاران زندانی به کار گرفته می‌شدند تا تونل‌های تازه بکنند.[۳۷] افزون بر این سلامتی کارگران در هنگام کار در معدن به شدت در خطر بود.

    اتحادیهٔ اروپا در سال ۲۰۱۲ به دلیل نیازش به لامپ‌های مهتابی چین را به بازگشایی معدن‌های مرگبارش تشویق می‌کرد تا جیوهٔ مورد نیاز آن‌ها فراهم شود. با این روند محیط زیست در برابر خطرهای جدی قرار می‌گرفت به ویژه در منطقه‌های جنوبی فوشان و گوانگ‌ژو، و در استان گوئیژو در جنوب غرب.[۳۷]

    معدن‌های جیوه که پس از بهره‌برداری رها شده‌اند دارای توده‌های بزرگ و خطرناک شنگرف حرارت داده شده‌اند. بررسی‌ها نشان داده که آبی که از این منظقه‌ها می‌گذرد بسیار برای طبیعت آسیب‌رسان است. برای همین تلاش می‌شود تا از این منطقه‌ها به گونهٔ ویژه‌ای دوباره بهره‌برداری شود. برای نمونه در سال ۱۹۷۶ شهرستان سانتا کلارا یک معدن کهنه را خرید و در آن یک پارک محلی درست کرد و البته برای پاک‌سازی محیطی و امنیت آن بسیار هزینه کرد.[۳۸]

    ترکیب‌های شیمیایی[ویرایش]

    جیوه دارای دو ظرفیت ترکیبی مهم است، جیوه (I) و (II). البته جیوه‌های با ظرفیت بالاتر هم شناسایی شده‌است اما چندان مهم نیستند. برای نمونه فلوئورید جیوه (IV) ترکیبی است که در شرایط بسیار ویژه بدست می‌آید.[۳۹]

    تأثیر جیوه بر سلامتی[ویرایش]

    خطرات استفاده از جیوه توسط مصریان باستان که از بردگان جهت کار در معادن جیوه استفاده می‌کردند، کشف شده بود. احتمالاً به خاطر سمّی بودن ملغمهٔ جیوه در استخراج طلا، بردگانی که در معادن شنگرف (HgS) رومی‌ها کار می‌کردند، بعد از ۶ ماه می‌مردند. از اوایل سدهٔ هجدهم میلادی توجه دانشمندان به احتمال روبرویی شغلی و تماس افراد عادی با جیوه جلب شد. انواع ترکیبات جیوه، سمیّت متفاوتی دارند، ترکیباتی مانند فنیل مرکور و الکوکسی الکیل، کمترین میزان آسیب، و ترکیبات الکیل جیوه بیش‌ترین آسیب را می‌رسانند.

    جیوه از راه تنفس، گوارش و نیز از طریق پوست قابل جذب می‌باشد، بخار جیوه به دستگاه اعصاب مرکزی تمایل دارد، اما هدف اصلی Hg کلیه‌ها و کبد است. تاکنون مدارک محدودی در ارتباط با سرطانزا بودن جیوه ارائه شده‌است.

    مطالعات جهانی نشان می‌دهند که در نتیجهٔ تماس مستقیم یا استنشاق بخارات جیوه، اختلالات مختلفی به وجود می‌آید که برخی از آن‌ها عبارتند از: اختلال دستگاه خود-ایمنی، اختلال در عملکرد کلیه، ناباروری، تأثیرات منفی روی جنین، مشکلات رفتاری– عصبی، ناکارآمدی قلبی، آلزایمر، تأثیرات مخرب بر دستگاه عصبی مرکزی و محیطی، تأثیرات چشمی، مشکلات دهانی، نارسایی حاد تنفسی، درماتیت، دمانس، تهوع، استفراغ، اسهال، درد شکم، همانوری، کونژکتیویت، برونشیت، پنومونی، ورم ریه، تب بخار فلزی و اختلالات نوروسایکوتیک، اثر بر روی غده تیروئید، تولید مثل و سمیت ژنی.

    استنشاق ۱ mg/m۳ بخار جیوه به ریه‌ها، کلیه‌ها و دستگاه عصبی آسیب زده و باعث تحریک‌پذیری شدید، بی‌ثباتی احساس، لرزش، کاهش وزن، ورم لثه، سردرد، کاهش رشد، التهاب ریه و آماس پوست می‌شود. این عوارض ممکن است در جمعیت‌های عمومی در مواجهه با ۱/۰ mg/m۳ نیز مشاهده گردد.

    پس از بخار جیوه، متیل جیوه خطرناک‌ترین شکل جیوه‌است. استفاده از متیل جیوه به عنوان قارچ‌کش برای محافظت دانه‌ها سبب کاهش قابل ملاحظه پرندگانی شد که از این دانه‌ها مصرف کرده بودند و همچنین صدها مرگ در عراق و آمریکا از مصرف نانی که دانه‌های گندم آن با متیل جیوه در تماس بوده گزارش شده‌است. ورود سمی‌ترین شکل جیوه یعنی متیل جیوه به بدن انسان، بیماری میناماتا ایجاد می‌کند. این بیماری نخستین بار در دههٔ ۱۹۵۰ در خلیج میناماتای ژاپن مشاهده شد. بروز این بیماری در انسان با عوارض گوناگون عصبی از جمله اختلال در حواس پنج‌گانه، بروز آلزایمر در سنین پیری و در موارد حاد با مرگ بیمار، همراه‌است. متیل جیوه نسبت به نمک‌های Hg سمّ قوی تری است، زیرا علاوه بر انحلال‌پذیری در بافت چربی، قابلیت تجمع و بزرگ‌نمایی زیستی دارد. همچنین می‌تواند از سد خونی- مغزی و جفت جنین عبور کند.

    فرایند متیل‌دار شدن جیوه در ته‌نشست‌های گل‌آلود رودخانه‌ها و به ویژه در شرایط ناهوازی توسط متیل کوبالامین صورت می‌گیرد. بیشتر جیوهٔ موجود در بدن انسان به صورت متیل جیوه بوده و اغلب از طریق خوردن ماهی وارد بدن انسان می‌شود. متیل جیوه از راه دستگاه گوارش به ویژه در دستگاه عصبی مرکزی و کلیه‌ها توزیع شده و به صورت اختلالات عصبی تأخیری تظاهر می‌کند. برخی از این اختلالات عبارتند از: آتاکسی، پاراستزی، لرزش، کاهش بینایی، شنوایی، بویایی و چشایی، از دست دادن حافظه، دمانس پیش رونده، نکروز کانونی، تخریب سلول‌های گلیال، اختلالات حرکتی و مرگ.

    دستگاه عصبی احتمالاً حساس‌ترین ارگان در برابر تماس با بخارات جیوه‌است. طیف وسیعی از اختلالات تنفسی، روانی، قلبی عروقی، معده‌ای روده‌ای، تولید مثلی، کبدی، کلیوی، خونی، پوستی، اسکلتی- عضلانی ایمونولوژیکی، حسی و ادراکی و ژنوتوکسیک از اثرات جیوه می‌تواند باشد.

    نشانه‌های تماس با جیوه[ویرایش]

    افراد در معرض خطر[ویرایش]

    درمان[ویرایش]

    قطع فوری تماس، درمان‌های حمایتی و درمان با ترکیبات کلیتور (شلاتور)، راه‌های اصلی درمان مسمومیت با جیوه می‌باشند. جیوه فلزی با کلیتورها واکنش نمی‌دهد، مع‌ذلک حدود ۸۰٪ جیوه فلزی در بدن به Hg اکسید شده و به کلیتورها جواب می‌دهد. در مقایسه با سایر فلزات سنگین، استفاده از EDTA در درمان مسمومیت با جیوه، نسبت به ترکیبات دارای گروه سولفیدریل از اهمیت زیادی برخوردار نیست. ترکیبات منو تیول مانند گلوتاتیون، سیستئین، پنی سیلامین و مشتق N-استیله آن‌ها قادر به حذف جیوه از پروتئین‌ها و مولکول‌های زیستی می‌باشند. ترکیبات دی تیول مانند BAL (I,II دی مرکاپتوپروپانول) یا DMSA (دی مرکاپتوسوکسینیک اسید) با ایجاد یک ساختار ۵ ضلعی محکم، به عنوان کلیتورهای مؤثر در درمان مسمومیت با جیوه کاربرد دارند.

    با توجه به این که این فلز خطرناک ممکن است از طریق مغازه‌ها، وسائلی مانند فشارسنج و ترمومتر به صورت ناخواسته در دسترس اطفال قرار گیرد، لذا لازم است اطلاع‌رسانی مناسب در زمینه خطرات و رعایت اصول کار با جیوه و ترکیبات آن مورد توجه بیشتری قرار گیرد.[۴۰]

    جستارهای وابسته[ویرایش]

    منابع[ویرایش]

    پیوند به بیرون[ویرایش]

    منبع مطلب : fa.wikipedia.org

    مدیر محترم سایت fa.wikipedia.org لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    علوم متوسطه پایه هفتم

    همگی از ذر ه های ریزتری ساخته شده اند. این ذره های ریز، خواص مواد را تعیین می کنند.


    اتم ها کنار هم قرار می گیرند و مواد را می سازند.
    هر ماده از یک یا چند نوع اتمتشکیل

    شده است.

    اتمها ،عنصرها و ترکیب ها

    به ذره های ریز سازندهٔ مواد، اتم می گویند.

    عنصر ها فقط از یک نوع اتم ساخته شده اند،

    برای نمونه:

     سیم های مسی، ظروف آلومینیمی و نقره ای به ترتیب از اتم های مس،آلومینیم و نقره

    تشکیل شده اند.

    ترکیب ها از چند نوع اتم تشکیل شده اند.

     
    برای نمونه:

     آب از 2 نوع اتم (اکسیژن، هیدروژن)گاز متان از دو نوع اتم (کربن وهیدروژن)

    گازکربن دی اکسید از دو نوع اتم (کربن و اکسیژن) تشکیل شده اند.

    در این مواد واحد سازنده، مولکول نام دارد.

    مولکولبه گروهی از اتمها گفته می شود که از اتصال دو یا چند اتم ایجاد میشود.
    مولکول آب از اتصال دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ایجاد شده است.مولکول کربن دی اکسید از دو اتم اکسیژن و یک اتم کربن ساخته شده است.

    آیا اتمها از ذره های ریزتری ساخته شده اند؟

    آموختید که هر ماده از تعداد معینی اتم تشکیل شده است. اتم ها نیز از ذره های متفاوت

    و کوچک تری به نام الکترون، پروتون و نوترونساخته شده اند.

    تعداد الکترون ها، پروتون ها ونوترون ها دراتم های مختلف یکسان نیست.

    به نظر شما فاصلهٔ بین ذره ها ی کدام ماد ه بیشتر است؟ چرا؟

    در مواد گازی شکل، فاصلهٔ بین ذر ه  ها بیشتر است .

    به همین دلیل می توان یک گاز را به راحتی متراکمکرد و حجم آن را تا حد زیادی کاهش داد.

    اما نمی توان یک مایع یا جامد را به آسانی و بهمقدار زیاد متراکم کرد.

    - در گازها فضاي خالي بين مولكولها زياد است. هنگامي كه با تلمبه به درون يك توپ

    پر از هوا، هواي بيشتري وارد مي كنيد فاصله بين مولكول ها كمتر مي شود.

    به همين علت مي گوييم گازها تراكم پذيرند.

    - بين مولكول هاي مايعات هم فضاي خالي وجود دارد .

    اما فضاي خالي بين مولكول ها نسبت به گازها كمتر است.

    هنگامي كه نمك را به آرامي درون يك ليوان پر از آب مي ريزيم

    حجم آب ليوان تغيير چنداني نمي كند يعني نمك در فضاي خالي بين مولكول هاي

    آب قرار مي گیرد.

    ويژگي هاي ماده ها به طور خلاصه:
    1- همه مواد از ذرات ريزي به نام اتم ساخته شده اند .

    عليرغم تصورات دموكريت و دالتون كه اتم را تجزيه ناپذير مي دانستند،

    اتم از ذرات كوچكتر الكترون، پروتون و نوترون تشكيل شده است .

    2-بين ذرات تشكيل دهنده ماده فضايي خالي وجود دارد . مقدار فضاي خالي

    در مواد مختلف متفاوت است.


    3-مولكول ها دائما در حال حركتند.
    جنبش و حركت مولكول ها ي ماده نيز همانند فاصله بين آنها در حالت هاي مختلف ماده

    با هم متفاوت است و با آن نسبت مستقيم داد يعني هر چه فاصله بين مولكول ها بيشتر باشد جنبش مولكول ها بيشتر است البته در اين مورد استثنا هم وجود دارد.
    هنگامي كه در يك شيشه عطر را باز مي كنيد و يا پيازي را مي بريد بوي عطر و پياز

    در زمان كوتاه احساس مي شود.

    هنگامي كه قطره اي جوهر در آب رها مي كنيد جوهر در آب پخش مي شود

    حبه قند هم به همين طريق در آب ناپديد مي شود. همه اين موارد حكايت از جنبش و حركت مولكول ها دارند البته گرما حركت مولكول ها را افزايش مي دهد.

    گرما وفاصلۀ بین ذره ها:
    می دانید که حجم مواد در اثر گرم شدن، افزایش می یابد زیرا با گرم شدن ماده، انرژی
    جنبشی (حرکتی) ذره های سازنده آن بیشتر می شود.و درنتیجه فاصلهٔ بین آنها

    افزایش می یابد.

    اگر حجم های مساوی از چند ماده مانند آهن، گاز اکسیژن، آب و ... را به یک اندازه گرم
    کنیم به نظر شما حجم کدام یک بیشتر، افزایش می یابد؟

    در بين مواد جامد ميزان انبساط فلزات از نافلزات بيشتر و ميزان انبساط فلزات هم

    يكسان نيست.

    وقتي جسمي در اثر گرما جاي بيشتري اشتغال مي كند و بزرگتر مي شود

    می گوييم منبسط شده است و هنگامي كه جسم در اثر سرما فضاي كمتري اشغال

    مي كند و كوچكتر مي شود مي گوييم منقبض شده است.

    اگر بادكنكي را به دهانه يك بطري شيشه اي خالي ببنيدم و بطري را درون ظرف آب داغ بگذاريم بادكنك باد مي شود علت اين پديده انبساط هواي درون بادكنك بر اثر گرماست

    اگر بطري را درون مخلوط آب و يخ بگذاريم بادكنك دوباره چروكيده مي شود.

    توضيح انبساط و انقباض با نظريه مولكولي:
    هنگامي كه ماده اي گرم مي شود جنبش و حركت مولكول هاي آن افزايش مي يابد.

    در نتيجه برخورد مولكولها به يكديگر بيشتر و فاصله بين مولكول ها زيادتر مي شود.

    زياد شدن فاصله مولكول ها از يكديگر به افزايش حجم ماده(انبساط) منجر مي شود.

    عكس اين مطلب هم درست است يعني وقتي ماده اي سرد مي شود جنبش مولكول ها

    كاهش و برخورد آنها كم مي شود در نتيجه مولكول ها به هم نزديكتر و جسم كوچكتر (منقبض) مي شود.

    منبع مطلب : oloomehaftom2.blogfa.com

    مدیر محترم سایت oloomehaftom2.blogfa.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جیوه تنها فلز مایع

    جيوه (Hg) تنها فلزی است که در دمای اتاق مایع است .ظاهر آن شبیه سرب است اما به شکل مایع آن و می توان آن را در دست گرفت ( اما این کار را نکنید چون سمی است ) . چگالی جیوه بسیار بالاست (  g/cm3 6/13 ( در واقع آن قدر بالا که اشیایی نظیر توپ ، آجر و قطعات سربی یا آهنی روی آن شناور می شوند . اما طلا اینگونه نیست زیرا طلا در جیوه همانند شکر در چای رفتار می کند . جیوه جذب آهنربا نمی شود و لذا اگر روی فرش یا کف پوش بریزد نمی توان به راحتی آن را برطرف کرد . بخار جیوه دارای تشعشع روشن زیبایی است اما مشکلات تنفسی شدیدی به دنبال دارد . سطح بسیار بازتابنده ی جیوه ، که سابقا به آن نقره ی چابک هم می گفتند ، آن را ماده ی اولیه ی ساخت آیینه نموده است و البته در ساختن دماسنج ها ، فشارسنج ها و وسایل الکتریکی هم کاربرد دارد .اما مشکل اصلی آن ماهیت سمی و تجمعی آن است . جیوه در شکل فلزی خالص آن تقریبا بی اثر بوده و لذا کشنده نیست اما در ترکیباتی نظیر کلرید جیوه (II) ماده ای با علامت جمجمه و دو استخوان ( علامت مرگ ) است !

    با این که جیوه مایع است اما خیس کننده نیست ! زیرا دارای ضریب کشش سطحی منفی است ، بدین معنی که در لوله های مویین بر خلاف آب به صورت محدب یا برآمده قرار می گیرد و یا به عبارت دیگر این ماده هیچ گاه به درون مواد جذب نشده و بر عکس همانند جدا شدن آب از بدن اردک از روی مواد می ریزد .

    اگر احیانا جیوه از دستتان به زمین ریخت یکی از راههای حذف کامل آن منجمد کردنش با یخ خشک و سپس برداشتن آن با انبر است ( و البته شما راههای دیگری هم می شناسید . نه ؟ ) این راه پاکیزه و مطمئنی است که یکی از کسانی که زیاد با جیوه سر و کار داشته عنوان کرده است .

    اما از همه ی این مسائل که بگذریم هر گاه اسم جیوه به میان می آید تنها یک سوال در ذهن ایجاد  می شود : چرا جیوه مایع است ؟ پاسخ این سوال هم می تواند ساده باشد ، زیرا می توان آن را در چند جمله خلاصه کرد ، و هم پیچیده زیرا برخی از مفاهیم باید توضیح داده شوند و نیاز به فهم نسبتا دقیقی از فیزیک مدرن و شیمی دارد .

    جیوه در دمای اتاق مایع است زیرا " انقباض نسبیتی " اربیتال های اتمی آن باعث می شود الکترون های لایه ی آخر (  6s2) آن به هسته نزدیک تر شده و بار مؤثر بیشتری را احساس کنند . در نتیجه از نظر شیمیایی تقریبا همانند یک گاز نجیب رفتار کرده و علاقه ای به شرکت دادن الکترون هایش در پیوند با سایر اتم ها ، حتی اتم های جیوه ی دیگر ، نداشته باشد ! جالب است بدانید جیوه در فاز گازی ، همانند یک گاز بی اثر ، تک اتمی است .اما به هر حال نباید در این مسئله اغراق کرد زیرا جیوه نه گاز است و نه کاملا بی اثر . در جیوه آنقدر بر همکنش بین الکترون های بیرونی وجود دارد که آن را مایع نگه دارد ( رادون که amu 22 سنگین تر است ، گاز است ) ، الکتریسیته را هدایت کند و در واکنش های شیمیایی معمولی شرکت کند . " اثرات نسبیتی " در واقع بیان کننده ی این هستند که نباید سرعت هایی بیش از سرعت نور را انتظار داشت . هیچ چیز ( حتی الکترونی در یک اتم ) نمی تواند سرعتی بیش از سرعت نور داشته باشد ، و الکترون های داخلی اتم ها مخصوصا در اتم های سنگین تر نظیر جیوه و طلا با سرعتی برابر کسری از سرعت نور حرکت می کنند .

    اینشتین در تئوری نسبیت خاص خود در 1905 این موضوع را مطرح کرد که جرم هر شیئ متحرک با افزایش سرعت آن افزایش می یابد :

                                                       mrel = mrest / QUOTE                                     

    که در آن mrel جرم نسبیتی ، mrest جرم حالت ساکن ، v سرعت ذره و c سرعت نور است .

    طبق محاسبات بور سرعت الکترون 1s اتم هیدروژن در حالت پایه هنگام چرخش در شعاع بور ( 0.53 A ) برابر  QUOTE    سرعت نور است . این سرعت آنقدر کم است که جرم نسبیتی فقط 000031. برابر جرم در حال سکون بوده و قابل صرف نظر کردن است . اما سرعت شعاعی متوسط پیش بینی شده برای الکترون 1s در اتم های سنگین تر از هیدروژن برابر است با :

    < v > = ( z/137) c

    برای Hg این سرعت برابر با :

    (80/137) c = 0.58 c

    یا 58 درصد سرعت نور به دست آمده و از آنجا mrel برابر 1.31mrest می شود .به عبارت دیگر شعاع بور بیش از 20 درصد کوچک می گردد . بنابراین اربیتال 1s در جیوه خیلی زیاد منقبض می شود و چون تمام اربیتال ها باید نسبت به هم ارتوگونال باشند ، یک انقباض شدید به طور تقریبا مساوی برای تمام اربیتال های 5s,4s,3s,2s و6s به وجود می آید که به آن " انقباض نسبیتی " می گویند . این مسئله باعث می شود که الکترون های 6s به هسته نزدیک تر شده و بار مؤثر بیشتری را احساس کنند و البته در این بین اثر پوششی بسیار ضعیف اربیتال های f هم نقش تعیین کننده ای دارند .تاثیر اثر پوششی ضعیف الکترون های d و f روی انرژی های نخستین یونش روی ، کادمیم و جیوه . انرژی های دومین یونش هم از همین الگو تبعیت می کنند .

    دقیقا همین امر باعث می شود که حالت اکسایش معمولی تالیم 1+ و سرب 2+ باشد ، در حالی که بور و کربن به ترتیب دارای حالت های اکسایش 3+ و 4+ هستند .

    توجه داشته باشید که در گروه 12 ( Hg,Cd,Zn ) آخرین لایه ی d درونی کاملا پر است ، اما در جیوه ، هم به خاطر انقباض شدید اربیتال 6s و هم اثر پوششی ضعیف اربیتال های 4f که در دو عنصر دیگر وجود ندارد ، واکنش پذیری شیمیایی بسیار کمتر بوده و لذا الکترون های ظرفیت تمایل بسیار کمتری برای شرکت در پیوند فلزی بین اتم های جیوه از خود نشان می دهند . و بدین خاطر جیوه مایع و در حالت گازی تک اتمی است .

    شاهدی که می توان برای پایداری آرایش 6s2 جیوه آورد رفتار عناصر کناری جیوه است . طلا ( چون یک الکترون کمتر از جیوه دارد ) و تالیم ( چون یک الکترون بیشتر از جیوه دارد ) نقطه ی ذوبی همانند جیوه  (7/38- درجه سلسیوس) ندارند اما تمایل زیادی به کسب آرایش الکترونی همانند جیوه دارند زیرا :

    1 ) همان طور که گفته شد حالت اکسایش پایدار تالیم به جای 3+ ، که بور و آلومینیم نشان می دهند ، 1+ است .

    2 ) طلا زرد رنگ است زیرا برای ارتقای الکترون از لایه ی 5d به 6s انرژی کمی لازم است و همچنین الکترونخواهی طلا ، بعد از عناصر الکترونگاتیو، بیشترین مقدار(kj/mol 223- ) بوده و حتی بیشتر از گوگرد و تقریبا برابر ید است .

    امیدوارم همین مقدار بحث برای جا افتادن مطلب کافی باشد . و یا حد اقل جرقه ای شود برای تحقیق بیشتر شما و رسیدن به جواب قانع کننده ای که این معمای همیشگی را برای شما حل کند .

    منبع مطلب : chemsharif.blogfa.com

    مدیر محترم سایت chemsharif.blogfa.com لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    آرین 28 روز قبل
    1

    جیوه هست بچه ها

    نسا 4 ماه قبل
    -1

    کاش جواب میداد

    نویسنده 7 ماه قبل
    -1

    والا!
    مایایم جواب بگیریم از سایت نه اینکه جواب بدیم به سایت😏

    1
    ثنا 7 ماه قبل

    دقیقاااااااااا

    0
    نویسنده 7 ماه قبل

    دقیقا😇😑😙😪😯

    نویسنده 7 ماه قبل
    -2

    من فکر کردم جواب میده نداد خاک بر سر این سایت کنن

    -1
    ثنا 7 ماه قبل

    دقیقا

    نویسنده 7 ماه قبل
    0

    0

    2
    ثنا 7 ماه قبل

    صفر صفر دقیقا

    مهدی 7 ماه قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید