توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    ساعت سقوط هواپیمای اوکراینی

    1 بازدید

    ساعت سقوط هواپیمای اوکراینی را از سایت پست روزانه دریافت کنید.

    پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین

    پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین

    پرواز شمارهٔ ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین یک پرواز مسافربری متعلق به هواپیمایی بین‌المللی اوکراین از مبدأ تهران به مقصد کی‌یف بود که هدف شلیک پدافند هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی[۴] قرار گرفته و ساقط شد.[۵][۶][۷] این هواپیما در ۱۸ دی ۱۳۹۸ (۸ ژانویه ۲۰۲۰) ساعت ۶:۱۹ صبح، اندکی پس از برخاستن از فرودگاه بین‌المللی امام خمینی هدف دو موشک قرار گرفت که به فاصلهٔ ۲۴ ثانیه از سامانهٔ موشکی تور پدافند هوایی سپاه پاسداران شلیک شدند و کمی بعد این هواپیما در نزدیکی شاهدشهر استان تهران سقوط کرد. همهٔ ۱۷۶ سرنشین این پرواز جان باختند.[۶][۸][۹] ایران بلافاصله علت سقوط را نقص فنی اعلام کرد. در مقابل کارشناسان بنابر شواهد فرضیه برخورد موشک را مطرح کردند. اما ایران برخورد هرگونه موشک به این هواپیما را انکار کرد.[۱۰] سپس در همان روز، ابوالفضل شکارچی، سخنگوی نیروهای مسلح ایران، این ادعا را «دروغ محض» خواند و تأکید کرد که «این موضوع توسط خط نفاق به نفع آمریکایی‌ها دنبال می‌شود و توطئه‌ای دیگر در حوزهٔ جنگ روانی» است.[۱۱] در روز بعد، مقامات اطلاعاتی آمریکایی اعلام کردند که تصاویر ماهواره‌های شناسایی مادون قرمز مستقر در فضا با اطمینان شلیک و نزدیک شدن دو موشک سطح به هوا به بدنهٔ هواپیما را نشان می‌دهد.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶] مقامات دفاعی انگلیس، ارزیابی آمریکایی‌ها در مورد برخورد موشک را تأیید کردند[۱۳] و نخست‌وزیر کانادا، جاستین ترودو، اظهار داشت شواهد نشان می‌دهد که این هواپیما توسط یک موشک ایرانی ساقط شده‌است.[۱۷] نیویورک‌تایمز با بررسی یکی از فیلم‌های منتشر شده در شبکه‌های مجازی که لحظهٔ برخود موشک به هواپیما را نشان می‌داد، صحت آن را با نظر کارشناسان خود تأیید کرد.[۱۸]

    آمریکا، کانادا، بریتانیا، و استرالیا اعلام کردند این هواپیما بر اثر برخورد موشک زمین به هوا سقوط کرده‌است.[۱۹] سخنگوی دولت ایران اما بی‌درنگ با انتشار بیانیه‌ای هرگونه برخورد موشک را تکذیب کرد و آن را «عملیات روانی دولت آمریکا» عنوان کرد.[۲۰] در رسانه‌های رسمی و خبری در ایران نیز، کارشناسان، تحلیلگران و عده‌ای تحت عنوان متخصصان هوافضا، احتمال شلیک موشک به هواپیما را «یک شایعه»، «دروغ»، «شیادی آمریکا»، «جنگ روانی» و «سناریوسازی دروغین غرب» توسط «دشمنان»، «معاندین» و «ضدانقلاب» برای «دشمنی»، «به حاشیه بردن حمله به پادگان عین الاسد» یا «تلاش شرکت بوئینگ برای جلوگیری از سقوط سهام و سرپوشی بر روی مشکلات فنی هواپیمای خود» معرفی کردند و احتمال شلیک پدافند و همچنین سقوط هواپیما با این شلیک را از لحاظ علمی رد کردند.[۲۱][۲۲][۲۳][۲۴][۲۵][۲۶][۲۷][۲۸] روز ۲۰ دی نیز، خبرگزاری نسیم، نزدیک به سپاه پاسداران، براساس «منابع آگاه خود» در فرودگاه امام خمینی و «طبق فرم موجود اجازهٔ پرواز» اعلام کرد که در شب حادثه هواپیما دچار اشکال فنی بوده و مهندس ایرانی که پیش‌بینی حادثه را می‌کرده اجازهٔ پرواز را نداده بود، اما مهندس اوکراینی ایرلاین مخالف کرده‌است و از این رو «فقط همان موتور هواپیما آتش گرفته‌است.»[۲۹]

    حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران، در تماس تلفنی با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین برای رفع اتهام‌ها از تشکیل تیم مشترکی از کارشناسان دو کشور برای بررسی دقیق علت حادثه خبر داد.[۳۰] ایران همچنین از همهٔ کشورهای مرتبط به موضوع دعوت کرد در تحقیقات حضور داشته باشند. با وجود درگیری نظامی، ایران حتی از آمریکا نیز برای حضور در تحقیقات دعوت کرد که در پی آن هیئت ملی ایمنی حمل و نقل آمریکا بامداد جمعه ۲۰ دی ماه در بیانیه‌ای اعلام کرد که در تحقیقات مربوط به سقوط این هواپیما حضور خواهد داشت.[۳۱][۳۲]

    با وجود تحلیل‌ها و خبرسازی‌های مختلف، همچنین پنهان‌کاری‌ها و تکذیب‌های متوالی، در نهایت در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۸، شلیک موشک به پرواز ۷۵۲ توسط ستاد کل نیروهای مسلح ایران تأیید شد.[۶][۳۳] دلیل شلیک موشک به این هواپیمای مسافربری، در اطلاعیه ستاد کل نیروهای مسلح، «خطای انسانی غیرعمد در تشخیص شیء پرنده» اعلام شده‌است.[۳۴]

    در تاریخ ۱۳ بهمن، خبرگزاری اطلاعات و اخبار مستقل اوکراین، یونیان، اقدام به انتشار مکالمات برج مراقبت فرودگاه تهران در روز ساقط شدن هواپیمای اوکراینی کرده‌است که براساس آن برج مراقبت از طریق خلبان پرواز «آسمان» در جریان شلیک موشک و ساقط شدن هواپیمای اوکراینی قرار گرفته بود.[۳۵][۳۶]

    روز شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۸ دانشجویان و مردم معترض برابر دانشگاه‌های امیرکبیر و شریف تهران در اعتراض به حادثه شلیک موشک سپاه پاسداران به هواپیمای مسافری اوکراین و پنهان‌کاری مقامات جمهوری اسلامی دست به تجمع و تظاهرات زده و علیه «دروغ‌گویی» و «پنهان‌کاری» مسئولان حکومت شعار دادند و خواستار استعفای علی خامنه‌ای به عنوان فرمانده کل نیروهای مسلح شدند.[۳۷][۳۸][۳۹]

    مقامات پنج کشور مرتبط با هواپیمای اوکراینی بر ضرورت ارسال جعبه سیاه هواپیما به خارج از ایران برای بازخوانی تأکید کردند.[۴۰][۴۱]

    زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین طی مصاحبه‌ای در ۲ تیر ۱۳۹۹ اعلام کرد که چنانچه ایران به این تعهدات عمل نکند، موضوع را به دیوان بین‌المللی دادگستری خواهد برد.

    جاستین ترودو نخست‌وزیر کانادا با صدور بیانیه‌ای در تاریخ ۳ دی ۱۳۹۹، اعلام کرد دولت کانادا ۸ام ژانویه هر سال را به عنوان روز ملی بزرگداشت قربانیان حوادث هوایی تعیین می‌کند.[۴۲]

    پرواز و سانحه

    این پرواز توسط هواپیمایی بین‌المللی اوکراین، که حامل پرچم و بزرگترین خط هوایی این کشور است برای سفر از مبدأ فرودگاه بین‌المللی امام خمینی تهران به مقصد فرودگاه بین‌المللی بوریسپیل، کی‌یف، پایتخت اوکراین برنامه‌ریزی شده بود. مقامات اورژانس حضور ۱۷۶ سرنشین از جمله ۹ خدمهٔ پروازی و ۹ خردسال را در این پرواز تأیید کرده‌اند.[۴۳]

    پرواز ۷۵۲ قرار بود ساعت ۰۵:۱۵ به وقت محلی تهران (یوتی‌سی ۳:۳۰+) به پرواز درآید، اما با تأخیر مواجه شد. کمتر از ۱ ساعت بعد، این هواپیما از ایستگاه ۱۱۶ خارج شد و در ساعت ۰۶:۱۲ به وقت تهران از باند ۲۹ آر از زمین بلند شد. پیش‌بینی می‌شد که این پرواز ساعت ۸:۰۰ به وقت محلی (یوتی‌سی ۲:۰۰+) به مقصد خود برسد.[۴۴][۴۵]

    در ساعت ۰۶:۱۴، یعنی کمتر از ۳ دقیقه پس از برخاستن هواپیما از باند فرودگاه، آخرین داده در سیستم ای‌دی‌اس-بی که یک سیستم نظارتی برای رهگیری هواپیماهاست، ثبت شده، طبق این اطلاعات آخرین ارتفاع ثبت‌شدهٔ هواپیما در ارتفاع ۷٬۹۲۵ فوت (۲٬۴۱۶ متر) بالاتر از سطح دریا با سرعت زمینی ۲۷۵ گره (۵۰۹ کیلومتر بر ساعت) ثبت شده‌است.[۴۶] با احتساب ارتفاع ۱۰۰۷ متری فرودگاه از سطح دریا، هواپیمای سانحه‌دیده در آخرین اطلاعات ثبت‌شدهٔ خود، ۴٬۶۲۰ فوت (۱٬۴۱۰ متر) از سطح زمین ارتفاع داشته که ناگهان سیستم‌های ثبت‌کنندهٔ ارتفاع و رهگیری هواپیما از کار افتادند[۴۷][۴۸] و این هواپیما در ۱۵ کیلومتری شمال فرودگاه در نزدیکی روستای خلج آباد شهرستان شهریار سقوط کرد.[۴۹] این سانحه حدود چهار ساعت پس از حملات موشکی تلافی‌جویانهٔ ایران به مواضع ایالات متحده آمریکا در عراق، در انتقام به ترور قاسم سلیمانی، اتفاق افتاد.[۵۰] در شبکه‌های اجتماعی ویدیوهایی منتشر شده‌است که به‌طور دقیق لحظه سقوط را نشان می‌دهد.[۵۱] این فیلم‌ها حاکی از آن‌اند که این هواپیما هنگام سقوط در حال آتش‌سوزی بوده و برخی از قسمت‌های آن در آسمان از بدنه جدا می‌شوند[۵۲] و پس از سقوط، منفجر می‌شوند.[۵۳] دو موشک به هواپیمای اوکراین برخورد کرد که هواپیما بعد از برخورد موشک اول نیز به پرواز ادامه می‌دهد و بعد از آن درحالیکه در آتش می‌سوزد در یک مسیر مدور به طرف فرودگاه برمی‌گردد. ویدئوی دیگری که توسط یک رهگذر گرفته شده نشان می‌دهد که هواپیما در ساعت ۶:۱۹ دقیقه به زمین برخورد می‌کند.[۵۴]

    اندکی پس از این حادثه، مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی (اورژانس) با ۲۲ دستگاه آمبولانس، چهار اتوبوس آمبولانس و یک بالگرد وارد عمل شدند اما آتش‌سوزی شدید مانع تلاش برای نجات شد. بقایای هواپیمای سانحه‌دیده در یک منطقه وسیع پراکنده شد و هیچ بازمانده‌ای از آن در محل سقوط با مختصات ۳۵°۳۳′۴۰″ شمالی و ۵۱°۰۶′۱۴″ شرقی مشاهده نشد.[۵۵]

    هواپیما

    هواپیمای این پرواز از نوع بوئینگ 737-8KV، با شماره سریال ۳۸۱۲۴ و کد ثبتی UR-PSR بود که در زمان سقوط ۳٫۵ سال عمر داشت. این هواپیما نخستین‌بار در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۶ پرواز کرد[۲] و در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۶ تحویل خط هوایی اوکراین داده شد. هواپیمای مذکور نخستین هواپیمای ۷۳۷ سری نو بود که توسط شرکت هواپیمایی بین‌المللی اوکراین خریداری شده‌است.[۵۶]

    مسافرین و خدمه

    به گفته سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران، تعداد دقیق سرنشینان این هواپیما ۱۷۶ نفر است که از این تعداد ۱۶۷ مسافر و ۹ خدمهٔ پروازی بوده‌اند. رسانه‌های دولتی ایران در ابتدا گزارش داده بودند که این هواپیما ۱۸۰ سرنشین داشته‌است. ایسنا دربارهٔ مسافران این پرواز نوشت: بیشتر مسافران این هواپیما ایرانی بودند، با این حال برخی از اتباع خارجی نیز در این پرواز حضور داشته‌اند.[۵۷] پس از آن مقامات تأیید کردند که حداقل ۱۳۹ نفر در این هواپیما، ایرانی بوده‌اند[۵۸] که بیشتر آن‌ها پس از تعطیلات زمستانی از طریق اوکراین به کانادا بازمی‌گشتند.[۵۹][۶۰][۶۱] نخست‌وزیر کانادا، جاستین ترودو گفته‌است که از ۱۶۷ مسافر، ۱۳۸ نفر قصد سفر به کانادا داشته‌اند.[۵۹] بسیاری از این مسافران ایرانیان کانادایی بودند که به عنوان دانشجو یا محقق دانشگاه‌های کانادا برای تعطیلات زمستانی به ایران سفر کرده بودند. از این حیث این سقوط، بزرگترین تلفات جانی کشور کانادا در صنعت هوانوردی از زمان بمب‌گذاری سال ۱۹۸۵ پرواز شماره ۱۸۲ خطوط هوایی هند را شامل می‌شود.[۶۲]

    علاوه بر مسافران، شش مهماندار و سه خلبان در این پرواز حضور داشتند. گروه خلبانی این هواپیما را افراد زیر تشکیل می‌دادند:

    به گفتهٔ علی ربیعی، سخنگوی دولت ایران، این هواپیما ۱۷۶ نفر سرنشین داشته که شامل ۷۰ مرد، ۸۱ زن، ۱۵ کودک و یک نوزاد و ۹ خدمه پرواز بودند.[۶۴] همچنین براساس اعلام وادیم پریستایکو، وزیر امور خارجهٔ اوکراین و لیست پروازی که توسط شرکت هواپیمایی منتشر شد، ۸۲ نفر با تابعیت ایرانی، ۶۳ کانادایی، ۱۱ اوکراینی، ۱۰ سوئدی، ۴ شهروند افغانستان، ۳ آلمانی و ۳ بریتانیایی قربانیان سقوط این هواپیما هستند.[۶۵][۶۶] این در حالی است که وزارت امور خارجه آلمان حضور ۳ شهروند خود را تکذیب کرد. براساس گزارش خبرگزاری آلمان، این سه نفر در آلمان به عنوان پناهجو خود را معرفی کرده بودند اما شهروند آلمان نبودند.[۶۷][۶۸]

    اختلاف ظاهری موجود در این گزارش‌ها به این دلیل است که تقریباً نیمی از مسافران تابعیت دوگانه داشته‌اند و ایران هم اتباع دوگانه را فقط به عنوان شهروندان ایرانی می‌شناسد. این مسافران هنگام ورود و خروج از کشور باید از گذرنامه‌های ایرانی خود استفاده کنند و بنابراین به عنوان ایرانی در مراجع مرزی ایران ثبت می‌شوند اما برای سوار شدن به هواپیما پاسپورت غیر ایرانی را به خط هوایی ارائه می‌نمایند.[۶۹][۷۰][۷۱]

    تحقیق و بررسی

    بررسی اولیه

    رضا جعفرزاده، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری ایران (Iran CAO) اندکی پس از این حادثه گزارش داد که تیمی از بازرسان به محل سقوط فرستاده شده‌اند.[۵۷] در همان روز، دولت اوکراین اعلام کرد که برای کمک به تحقیقات، کارشناسان خود را به تهران می‌فرستد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، به دادستان کل این کشور دستور داد تا تحقیقات دربارهٔ این حادثه را آغاز کند.[۷۳] دولت اوکراین ۵۳ نمایندهٔ خود را برای کمک به تحقیقات در این زمینه به ایران اعزام کرد که این گروه شامل مقامات دولتی، بازرسان و نمایندگان یوآی‌اِی بودند.[۷۴] مقامات اوکراینی سپس گفتند که ایران با تأکید بر اینکه علت سقوط «نقص فنی بوده» و «خودمان بررسی کنیم»، قصد نداشته به تیم تخصصی شان اجازه ورود بدهد. چیزی که ایران را مجاب به حضور کارشناسان بین‌المللی کرده، فشار دیپلماتیک و ترس از کنسل شدن همه پروازهای بین‌المللی به تهران بوده‌است.[۷۵]

    طبق مقررات استاندارد سازمان بین‌المللی هوانوردی غیرنظامی و معاهده شیکاگو، ستاد ملی ایمنی و ترابری آمریکا (NTSB) به عنوان تولیدکنندهٔ هواپیما، نمایندگان کشور فرانسه به عنوان تولیدکنندهٔ موتور هواپیما و نمایندگان اوکراین به عنوان کشور مالک هواپیما می‌توانند در این بررسی‌ها حضور داشته باشند. این در حالی است که پس از قوت گرفتن شائبهٔ برخورد موشک به هواپیما و اعلام جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا مبنی بر جدی‌بودن فرضیهٔ برخورد موشک، علی ربیعی، سخنگوی دولت ایران، اعلام کرد از حضور کشورهای مرتبط دیگر که اتباع آن‌ها در این حادثه جان باخته‌اند در فرایند بررسی علت سانحه استقبال می‌کند.[۷۶] سخنگوی ایران همچنین از شرکت بوئینگ دعوت کرد تا نماینده خود را برای مشارکت در فرایند بررسی جعبه سیاه به ایران بفرستد.[۷۷]

    کشف جعبه سیاه

    پس از کشف دو جعبهٔ سیاه هواپیما، خبرهای مختلفی دربارهٔ کشور بررسی‌کنندهٔ این سانحه مطرح شد. رئیس کمیسیون حوادث در ایران (CAO) گفته‌است قبل از سقوط هیچ‌گونه پیام اضطراری از هواپیما دریافت نشده‌است.[۷۸][۷۹] گزارش شده که جعبه‌های سیاه هواپیما (ضبط‌کنندهٔ صدا کابین خلبانی و ضبط‌کننده اطلاعات پرواز) پیدا شده‌است اما مشخص نیست در کدام کشور این جعبه تحلیل شود.[۸۰] این در حالی است که پیشتر به نقل از این کمیسیون اعلام شده بود، ایران، جعبه‌های سیاه را به بویینگ یا مقامات آمریکا تحویل نخواهد داد.[۸۱] در تاریخ ۱۸ دی (۹ ژانویه) بازرسان ایرانی اعلام کردند جعبه‌های سیاه آسیب‌دیده‌اند و برخی از قسمت‌های حافظهٔ آن‌ها از بین رفته‌است اما پس دو روز بعد در یک ویدیو که در سازمان هواپیمایی کشوری ضبط شده بود، اعلام شد هر دو جعبه سیاه سالم هستند.[۸۲][۸۳]

    رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران گفت: «اگر امکان خواندن جعبه سیاه با توجه به امکانات دو کشور نبود، تصمیم دیگری اتخاذ خواهد شد تا اطلاعات این جعبه سیاه در جای دیگری خوانده شود.»[۸۴] در ۱۸ دی (۹ ژانویه)، کشورهای سوئد و کانادا به‌طور رسمی به تیم بررسی‌کنندهٔ حادثه دعوت شدند[۸۵] بنا به گزارش‌ها، از شورای امنیت ملی ترابری ایالات متحده نیز برای کمک در تحقیقات دعوت شده‌است.[۸۶] کارشناسان مربوط به حادثه سرنگونی پرواز شماره ۱۷ هواپیمایی مالزی، در تیم تحقیقات بین اللملی این حادثه نیز حضور دارند. در آن حادثه اعلام شد روسیه با موشک بوک هواپیمای مالزی را سرنگون کرده‌است.[۸۷][۸۸][۸۹][۹۰]

    تشکیل گروه بین‌المللی بررسی سانحه

    ۲۰ دی ۱۳۹۸ (۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۰) سید عباس موسوی سخنگوی وزارت امورخارجه ایران، اعلام کرد، جمهوری اسلامی ایران تحقیقات درخصوص علت سقوط این هواپیما را طبق استانداردهای بین‌المللی و ضوابط ایکائو آغاز کرده و از کشور اوکراین به عنوان صاحب هواپیما و کمپانی بوئینگ به عنوان سازنده هواپیما برای مشارکت در تحقیقات دعوت به عمل آورده‌است.[۱۰۰]

    علی ربیعی، سخنگوی دولت ایران، پس از سخنرانی ترودو، نخست‌وزیر کانادا، اعلام کرد فرضیهٔ برخورد موشک با هواپیما صحت ندارد و این گفته را حاصل یک عملیات روانی و دروغ بزرگ دانست که توسط آمریکا شکل گرفته‌است. او از حضور همهٔ کشورهای مرتبط که اتباع آن‌ها در این حادثه حضور داشته‌اند یا سهمی در ساخت هواپیما داشته‌اند، دعوت کرد تا در فرایند بررسی علت سانحه حضور داشته باشند.

    حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران، نیز در تماس تلفنی با هم‌تای اوکراینی خود، از تشکیل گروهی از کارشناسان دو کشور برای یافتن علت حادثه خبر داد.

    بررسی ویدیوها

    در ۹ ژانویه ویدیویی روی تلگرام و توییتر منتشر شد که به نظر می‌رسید برخورد یک شی پرنده و برخورد آن به یک هواپیما را در شب پیش از صدای یک انفجار مهیب نشان می‌دهد. وبسایت روزنامه‌نگاری تحقیقی بلینگکت با تحلیل ویدئوهای منتشر شده تأیید کردند که آنها در غرب پرند در نزدیکی محل سقوط هواپیما فیلمبرداری شده و نشان دهنده مسیر پرواز پیش از سقوط هستند.[۱۰۱][۱۰۲] نیویورک تایمز نیز به‌طور مستقل این ویدئو را تأیید کرد که مورد هدف قرارگرفتن این هواپیما را نشان می‌دهد. در این ویدئو دیده می‌شود که با برخورد موشک به هواپیما انفجار کوچکی به وقوع پیوسته اما هواپیما منفجر نشده و پس از چند ثانیه پرواز در حال آتش‌سوزی به سوی فرودگاه تغییر مسیر داده و در نهایت دچار انفجار می‌شود.[۱۰۳] از نظر کارشناسان این روزنامه، بررسی موقعیت مکانی و اطلاعات پرواز و جزئیات رهگیریِ هواپیمای اوکراینی نشان می‌دهد که ارتباطات راداری این هواپیما حدود ۳۰ ثانیه قبل از اصابت موشک در این فیلم قطع شده بود.[۱۰۴]

    با انتشار عکس‌ها و ویدئوهای مرتبط در فضای مجازی گروه‌های متعددی از جمله بلینگکت، نیویورک تایمز و رادیو فرانسه آنها را مورد تأیید اصالت، تحقیق و بررسی قرار دادند. این تحقیقات به این نتیجه رسیدند که برخورد موشک چیزی بوده که بر سر این هواپیما آمده‌است. از محل سقوط هواپیما، لحظه برخورد موشک و حتی احتمالاً خود موشک تصاویری منتشر شده که این احتمال را تقویت می‌کرد. رشته سوراخ‌ها و لکه‌های تیره ای روی عکس‌های بدنه هواپیما مشاهده شد که مشابه هواپیمای مالزیایی سقوط کرده در اوکراین بوده‌است.[۱۰۵] برخی محققین با نظر گرفتن زمان بین برخورد پرتابه به هواپیما و لحظه شنیده شدن صدای انفجار در ویدیو دریافتند محل برخورد موشک با هواپیما در ویدیو همان نقطه ای است که ارتباط برج مراقبت تهران با این هواپیما پایان یافته‌است.[۱۰۶]

    در تاریخ ۲۴ دی، ویدئویی جدید در شبکه‌های مجازی منتشر شد که برخورد دو موشک به هواپیما را نشان می‌داد. سپس نیویورک تایمز، با بررسی کارشناسان خود، صحت این ویدئو را با پیدا کردن تقریبی مکان ضبط و تطبیق آن با دیگر ویدئوها تأیید کرد. در این ویدئو، دو موشک به فاصله ۳۰ ثانیه از یکدیگر به هواپیما برخورد می‌کند؛ بنابراین این ویدئو نشان می‌دهد که اولین فیلمی که از برخورد موشک با هواپیما پیشتر منتشر شده، صحنه برخود دومین موشک و چندین ثانیه پس از برخورد و انفجار اولین موشک بوده‌است.[۱۵]

    شنود و ردیابی مادون قرمز

    سازمان‌های اطلاعاتی غربی از طریق اطلاعات ماهواره‌ای و شنود ارتباطات با اطمینان بالا برخورد موشک به هواپیما را تأیید کردند.[۱۰۷][۱۰۸] ماهواره‌های آمریکا که برای نظارت فضایی و رصد موشک‌های شلیک شده از سوی دشمن در سطح جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند پرتاب موشک زمین به هوا را آشکارسازی کردند. این ماهواره‌ها معروف به SBIRS با استفاده از فناوری مادون قرمز سطح زمین را در جستجوی رد گرما که پرتاب پرتابه را نشان می‌دهد اسکن می‌کنند.[۱۰۹] بنا بر این داده‌ها در زمان آشکارسازی رد فروسرخ دو موشک، این هواپیما دو دقیقه بود که از تهران پرواز کرده بود.[۱۱۰] کشورهای غربی رویه‌هایی برای تبادل اطلاعاتی نظیر این دارند ولی به دلایل امنیتی و نظامی این رویه‌ها علنی نمی‌شود.[۱۱۱]

    آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا بعدتر نیز، آنگونه که خود ادعا کردند، توانست با شنود مکالمات در ایران، اطلاعاتی را به دست آورد که تأیید می‌کرد یک موشک، به هواپیمای مذکور برخورد کرده‌است.[۱۱۲]

    انتشار فایل صوتی پرواز همزمان

    در تاریخ ۱۳ بهمن، یکی از رسانه‌های اوکراینی، فایل صوتی مکالمه خلبان یکی از پروازهای همزمان با پرواز هواپیمای اوکراینی را منتشر کرد. در این فایل صوتی، خلبان پرواز هواپیمایی آسمان به برج مراقبت می‌گوید که شاهد نور شلیک موشک و همچنین انفجار پس از آن است. سپس برج مراقبت ۹ بار تلاش می‌کند تا با خلبان هواپیمای اوکراینی ارتباط بگیرد ولی پاسخی دریافت نمی‌کند.[۳۶]

    نیت از شلیک به هواپیما

    ایران شلیک موشک به این هواپیما را غیرعمدی و ناشی از خطای انسانی عنوان کرده‌است. نخست‌وزیر استرالیا این شلیک را غیرعمدی[۱۱۳] و مقامات کانادایی و آمریکایی آن را احتمالاً تصادفی خوانده‌اند.[۱۱۴][۱۱۵] دفتر دادستان کل اوکراین اعلام کرد در خصوص امکان کشتار و تخریب عامدانه هواپیما نیز تحقیق می‌کند.[۱۱۶] رئیس هیئت ایمنی حمل و نقل کانادا اعلام کرد تحقیق کنندگان این که هواپیما عمداً یا سهواً ساقط شده را مورد بررسی قرار خواهند داد.[۱۱۷]

    اداره هوانوردی مدنی ایران روز دوشنبه ۳۰ دی تأیید کرد که دو موشک به هواپیمای اوکراینی شلیک شده‌بود. پیش از این نیویورک تایمز ویدئویی منتشر کرده‌بود که دو جسم پرتاب شده به سمت هواپیما را نشان می‌داد.[۱۱۸]

    اظهارات رئیس پزشکی قانونی اوکراین

    الکساندر رووین رئیس پزشکی قانونی اوکراین و عضو مرکز تحقیقات پزشکی قانونی اوکراین اعلام کرد که براساس شواهد بدست آمده، به دلیل وحشت و اضطرابی که در کابین وجود داشته، مسافران کمربند ایمنی را علی‌رغم چراغ قرمز بسته ماندن کمربند، باز کرده و از صندلی خود بلند شده بودند. او می‌گوید که شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد داخل کابین آتش‌سوزی شده بوده و دود سیاه از منافذ به بیرون آمده بوده‌است. به گفته این مقام اوکراینی، بلافاصله پس از سقوط هواپیما و زمانی که هنوز مردم اجازه داشتند وارد منطقه سقوط هواپیما شوند، نیروهای ایران تمامی تکه‌های هواپیما را از محل سقوط جمع کردند.[۱۱۹]

    احتمال احاله پرونده به دادگاه بین‌المللی

    موضع‌گیری‌ها

    علت رویداد

    دیلی میل در ۸ ژانویه، با انتشار تصاویری از بدنهٔ هواپیمای سقوط کرده که روی آن تعدادی حفره دیده می‌شد و با اشاره به وقوع این حادثه پس از حملهٔ موشکی ایران به پایگاه الاسد عراق، فرضیهٔ برخورد این هواپیما با شی مانند یک پهپاد نظامی یا راکت جنگی را مطرح کرد.[۱۲۷]

    سفارت اوکراین در تهران، در ساعات نخست پس از سانحه، در بیانیه‌ای اعلام کرد هواپیما به دلیل خرابی موتور سقوط کرده و در حال حاضر فرضیهٔ حمله تروریستی یا موشکی منتفی است. اما این پیام قبل‌ازظهرِ چهارشنبه، از وبگاه سفارت اوکراین حذف و با بیانیهٔ تازه‌ای جایگزین شد که در آن گفته شد دلایل این سانحه در دست بررسی است.[۱۲۷] ۱۹ دی ۱۳۹۸ (۹ ژانویهٔ ۲۰۲۰) اولکسی دانیلف (Oleksiy Danylov) وزیر امنیت ملی و شورای دفاع اوکراین گفت ۴ فرضیه برای چرایی سقوط هواپیمای اوکراین در ایران مطرح است، که این فرضیه‌ها حملهٔ موشکی و تروریسم را نیز شامل می‌شود.[۱۲۸]

    سازمان‌های اطلاعاتی در ابتدا معتقد بودند دلیل حادثه عیب در موتور بوده.[۱۰۵] ۸ ژانویه رویترز گزارش داد تحلیل نخست سازمان‌های اطلاعاتی غربی این است که این سانحه به دلیل نقص فنی و نه برخورد موشک رخ داده‌است.[۱۲۹] اما در ادامه با بررسی مبسوط داده‌ها این نظر تغییر کرد. ۹ ژانویه سی‌بی‌اس نیوز و سایت نیوزویک گزارش‌هایی را به نقل از دو مقام آمریکایی منتشر کردند که گفته‌اند هواپیمای اوکراینی به احتمال زیاد، به صورت تصادفی توسط ایران ساقط شده‌است.[۱۳۰] نیوزویک به نقل از دو مقام آمریکایی و یک مقام امنیتی عراق نوشت که سیستم پدافند هوایی ایران احتمالاً پس از حملهٔ موشکی سپاه فعال شده‌است تا از آمادگی کافی برای واکنش احتمالی آمریکا به حمله موشکی برخوردار باشد و ساقط کردن هواپیمای مسافربری به اشتباه توسط این سیستم انجام شده‌است.[۱۳۱] همچنین سی‌ان‌ان از قول یک مقام آمریکایی گزارش داد این هواپیما با برخورد دو موشک زمین به هواپیمای اس‌ای-۱۵ منفجر شده‌است.[۱۳۲][۱۳۳] در ۹ ژانویه ویدیویی روی تلگرام و توییتر منتشر شد که به نظر می‌رسید برخورد یک شی پرنده و برخورد آن به یک هواپیما را در شب پیش از صدای یک انفجار مهیب نشان می‌دهد. وبسایت روزنامه‌نگاری تحقیقی بلینگکت با تحلیل ویدئوهای منتشر شده تأیید کردند که آنها در غرب پرند در نزدیکی محل سقوط هواپیما فیلمبرداری شده و نشان دهنده مسیر پرواز پیش از سقوط هستند.[۱۰۱][۱۰۲] نیویورک تایمز نیز به‌طور مستقل این ویدئو را تأیید کرد که مورد هدف قرارگرفتن این هواپیما را نشان می‌دهد. در این ویدئو دیده می‌شود که با برخورد موشک به هواپیما انفجار کوچکی به وقوع پیوسته اما هواپیما منفجر نشده و پس از چند ثانیه پرواز در حال آتش‌سوزی به سوی فرودگاه تغییر مسیر داده و در نهایت دچار انفجار می‌شود.[۱۰۳] مقامات اطلاعاتی غربی در ۹ ژانویه اعلام کردند ردگیری ارتباطات توسط رادار نشان می‌دهد ایران به تصور این که این هواپیما یک هدف نظامی است به آن شلیک کردند ولی پس از سقوط آن به اشتباه خود پی بردند.[۱۰۱] موشک‌اندازها معمولاً توسط یک تیم سه تا چهار نفره هدایت می‌شوند که با استفاده از رادار پروازها را ردگیری می‌کنند اما تشخیص دادن پروازهای نظامی از غیرنظامی نیاز به مهارت دارد و اشتباه ممکن است رخ بدهد.[۱۳۴] جاستین ترودیو، نخست‌وزیر کانادا روز پنجشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۸ در یک کنفرانس خبری اعلام کرد هواپیمای اوکراینی که بامداد چهارشنبه در ایران سقوط کرد، در اثر شلیک یک موشک زمین به هوای ایران سرنگون شده‌است.[۱۳۵][۱۳۶][۱۳۷] بوریس جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا در این مورد گفت: مجموعه شواهد حاکی از آن است که هواپیمای اوکراینی با برخورد موشک پدافند ایرانی ساقط شده‌است.[۱۳۸] اسکات موریسون نخست‌وزیر استرالیا در ۹ ژانویه گفت اطلاعات رسیده به این کشور نشان می‌دهد دو موشک به هواپیما برخورد کرده گرچه به نظر نمی‌رسد این اقدام عمدی بوده باشد.[۱۳۹]

    مقامات سازمان هواپیمایی کشوری و دولت در ابتدا سقوط به خاطر برخورد موشک را رد می‌کردند. سردار ابوالفضل شکارچی سخنگوی ارشد نیروهای مسلح ایران در ۱۹ دی شلیک موشک به هواپیما را تکذیب کرده و آن را «جنگ روانی» گروه‌های مخالف ایران خوانده بود. شکارچی گفته بود «اکثریت مسافران این هواپیما جوانان ارزشمند ایرانی بودند» و این مضحک است که گفته شود هواپیما هدف قرار داده شده.[۱۴۰][۱۴۱][۱۴۲] قاسم بی‌نیاز، رئیس مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی وزارت راه و شهرسازی، برخورد موشک به هواپیمای اوکراینی را رد کرده و علت این حادثه را آتش‌سوزی در قسمت موتور هواپیما اعلام کرد.[۱۴۳] علی عابدزاده، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، علت حادثه را آتش‌سوزی درون هواپیما عنوان کرد و گفت اساساً امکان انفجار این هواپیما بر اثر شلیک موشک از لحاظ فنی وجود ندارد.[۱۴۴][۱۴۵] او گفت: «سازمان بین‌المللی هواپیمایی، رابطه ساختارهای نظامی و غیرنظامی را برای کشورها مشخص کرده‌است و ارتباط ما با ساختارهای نظامی کشور تابع مقررات سازمان بین‌المللی هواپیمایی است.» وی در ادامه افزود: «شاهدان دیده‌اند که آتش در هواپیما وجود داشته و یک دقیقه در هواپیما بوده‌است، درحالی که اگر به هواپیما موشک می‌خورد بلافاصله منفجر می‌شد و همچنین هواپیما درحالی که رو به شمال می‌رفته، اما رو به جنوب شرقی سقوط کرده‌است و این نشان می‌دهد هواپیما می‌خواسته به فرودگاه برگردد.»[۱۴۶][۱۴۷] ۲۰ دی ۱۳۹۸ رئیس کمیسیون بررسی سانحه سازمان هواپیمایی در نشست خبری، علت تأخیر ۱ ساعتهٔ پرواز را «زیاد بودن بار مسافران» خواند و افزود «در این شرایط خلبان باید تصمیم بگیرد یا بخشی از سوخت را تخلیه کند یا بار و مسافر را کاهش دهد؛ که خلبان تصمیم می‌گیرد و از عوامل فرودگاهی درخواست می‌کند مقداری از بار مسافر کم شود.» وی تأکید کرد بروز این تأخیر به علت مشکل فنی نبوده‌است.[۱۴۸]

    در ۱۰ ژانویه محل سقوط این هواپیما از وجود هر گونه بقایای هواپیما پاکسازی شد. معمولاً متخصصین علوم قانونی از سازمان‌های بزرگ تحقیقاتی پیش از انتقال لاشه هواپیماهای سقوط کرده به یک منطقه امن، آن را مورد بررسی بسیار دقیق قرار می‌دهند تا آن را در وضعیت طبیعی اش ببینند.[۱۴۹] در زمان مراجعه خبرنگار سی‌بی‌اس در روز بعد از پاک‌سازی محل، در محل حادثه مشاهده شده که «افراد عادی در حال جمع کردن باقیمانده هر چیزی که در محل سقوط بوده هستند و هیچ حفاظتی و نگهبانی از منطقه صورت نمی‌گیرد. دور محل سقوط حصاری نصب نشده و هیچ محققی هم در محل سقوط هواپیما دیده نشده‌است.»[۱۵۰][۱۵۱] به اعتقاد بلینگکت، اثبات قطعی برخورد موشک زمین به هوا به هواپیما با بولدوزر انداختن محل سقوط غیرممکن است.[۱۰۵]

    نخست‌وزیر هلند در ۱۰ ژانویه اعلام کرد سرویس اطلاعات و امنیت نظامی هلند اطلاعاتی دارد که نشان می‌دهد احتمالاً موشک ضدهوایی ایرانی باعث سقوط هواپیما شده‌است.[۱۱۱] وزیر دفاع هلند اعلام کرد واکنش بعدی اتحادیه اروپا به واکنش ایران به نتایج تحقیقات بستگی دارد.[۱۵۲] وزیر امور خارجه اوکراین در ۱۰ ژانویه اعلام کرد این کشور در دیدار رئیس‌جمهور اوکراین با مسوولین سفارت آمریکا در کی‌یف اطلاعات مهمی را از آمریکا دریافت کرده‌است.[۱۵۳] خبرگزاری اینترفاکس به نقل از ایوان باکانوف، رئیس دستگاه امنیتی اوکراین گزارش کرد که احتمال دو دلیل در میان دلایل احتمالی سقوط هواپیمای مسافربری اوکراین اولویت دارد، یکی برخورد موشک و دیگری اقدامی تروریستی است.[۱۵۴] این درحالی بود که ایران در آن زمان، هرگونه برخورد موشک را رد کرده بود. قاسم بی‌نیاز، رئیس مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی وزارت راه و شهرسازی، برخورد موشک به هواپیمای اوکراینی را رد کرده و علت این حادثه را آتش‌سوزی در قسمت موتور هواپیما اعلام کرد.[۱۴۳] ۱۴ ژانویه ویدئوی جدیدی منتشر شد که به تأیید نیویورک تایمز رسید و نشان می‌دهد بین پرتاب دو موشک به سوی این هواپیما ۳۰ ثانیه فاصله بوده‌است. پس از اصابت موشک اول ترانسپوندر (فرستنده سیگنال) هواپیما از کار افتاد.[۴۹][۱۵۵]

    در تاریخ ۱۳ بهمن، یکی از رسانه‌های اوکراینی، فایل صوتی مکالمه خلبان یکی از پروازهای همزمان با پرواز هواپیمای اوکراینی را منتشر کرد. به اعتقاد زلنسکی، انتشار فایل صوتی مکالمات خلبان دوم شرکت هواپیمایی آسمان، حاکی از آن‌است که هنگام اصابت موشک به هواپیما مسئولین جمهوری اسلامی نسبت به آن مطلع شده بودند.[۱۵۶] بهرام پارسایی سخنگوی کمیسیون اصل ۹۰ مجلس گفت: این فایل صوتی «صراحتاً نشان می‌دهد سازمان هواپیمایی از دلایل وقوع حادثه خبر داشته و ابهامی در این موضوع وجود ندارد».[۱۵۷]

    حسن نوروزی عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۱۷ فروردین ۱۳۹۹ در طی یک مصاحبه با روزنامه همدلی ضمن ستودن عمل ساقط کردن هواپیما توسط نیروی نظامی، ادعا کرد که این پرواز «مشکوک» بوده و بازداشت کردن افراد دخیل در این پرونده را «بی‌معنا» خواند. نوروزی گفت کسی در ارتباط با این پرونده بازداشت نشده‌است. نوروزی در این مصاحبه مدعی شد هواپیمای اوکراینی یک هفته پیش از سقوط در اسرائیل بوده، در آنجا دستکاری شده و «تحت کنترل آمریکا» قرار گرفته‌است. نوروزی در این رابطه گفت: «از آنجا که کنترل این هواپیما از دسترس ما خارج شده بود و توسط کشورهای دیگر در حال هدایت بوده‌است، لذا نیروهای نظامی ما وظیفه خود را به‌خوبی انجام داده‌اند.»[۱۵۸][۱۵۹][۱۶۰] معاون نخست‌وزیر اوکراین خواستار «توضیح فوری» حکومت ایران در رابطه با اظهارات نوروزی شد.[۱۶۱]

    بنابر گزارش شبکه سی بی سی کانادا یک فایل صوتی ۹۱ دقیقه ای حاوی مکالمه یکی از اقوام قربانیان سانحه با حسن رضایی‌فر رئیس کمیته تحقیقات ایران نشان می‌دهد که مقام‌های ارشد ایران در ۱۸ دی ۱۳۹۸ به این دلیل آسمان این کشور را پروازممنوع اعلام نکردند، تا حمله موشکی سپاه پاسداران به پایگاه‌های آمریکا در عراق فاش نشود.[۱۶۲]

    اطلاع مسئولان از ساعات اولیه حادثه

    در ۱۹ تیرماه ۱۳۹۹، بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی ادعا کرد که به یک فایل صوتی دست پیدا کرده که نشان می‌دهد مقام‌های کشوری از ساعات اولیه سرنگونی هواپیما به دست سپاه پاسداران خبر داشتند اما به دلایل امنیتی دستور داشتند چیزی نگویند. این خبرگزاری گفته در این فایل صوتی حسن رضافی‌فر در مکالمه تلفنی می‌گوید او در ساعت ۶:۳۰ دقیقه صبح از سقوط خبردار می‌شود و ۵ دقیقه بعد با مسئولان سپاه تماس می‌گیرد و از فرمانده هوا-فضای سپاه می‌پرسد که آیا «عملیات موشکی» اتفاق افتاده یا خیر؟ رضایی‌فر در این مکالمه می‌گوید که از این فرمانده شنیده که «عملیات موشکی» رخ داده اما به دلایل امنیتی اطلاع‌رسانی نشده‌است. (در این مکالمه به‌طور مشخص به هواپیمای اوکراینی اشاره نشده اما چون حمله به پایگاه عین الاسد قبل از سرنگونی هواپیما انجام شده بود به احتمال زیاد «عملیات موشکی» به برخورد موشک به بدنه هواپیما اشاره دارد)[۱۶۳]

    پذیرش مسئولیت سرنگونی

    سرانجام در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۸، سه روز پس از وقوع حادثه، ستاد کل نیروهای مسلح ایران طی بیانیه‌ای شلیک موشک به این هواپیمای مسافربری را تأیید کرد و دلیل آن را «خطای انسانی غیرعمدی» اعلام کرد. در این بیانیه آمده‌است که در ساعات بعد از حمله به ایران به پایگاه هوایی عین الاسد، «پرواز شماره ۷۵۲ خطوط هوایی اوکراین از فرودگاه امام خمینی حرکت نموده و درهنگام چرخش، کاملاً در حالت نزدیک‌شونده به یک مرکز حساس نظامی سپاه و در ارتفاع و شکل پروازی یک هدف متخاصم قرار می‌گیرد که در این شرایط بر اثر بروز خطای انسانی و به‌صورت غیرعمد، هواپیمای مذکور مورد برخورد قرار گرفته‌است.»[۵][۶][۳۴]

    در بیانیه ستاد کل نیروهای مسلح، علت شلیک پدافند چرخش و نزدیک‌شدن به یک مرکز حساس نظامی سپاه ذکر شده‌است که در نهایت منجر به خطای انسانی شلیک می‌شود.[۵] در برابر ادعای چرخش و انحراف هواپیما، به گفته اطلاعیه سازمان هواپیمایی ایران «هیچگونه انحراف پروازی از سوی هواپیمای سانحه دیده به اثبات نرسیده‌است، البته این موضوع باید با استفاده از اطلاعات جعبه‌های سیاه هواپیما نیز مورد تأیید قرار گیرد.»[۱۶۴] این اطلاعیه کمی بعد از انتشار از وبگاه این سازمان حذف شد.[۱۶۵] مقامات اوکراینی نیز، برخلاف نظر تهران گفتند که این هواپیما هیچ گونه انحراف از مسیر نداشته و از همان مسیری پرواز کرده که از نوامبر ۲۰۱۸ تا روز حادثه حرکت می‌کرد.[۱۶۶] وبسایت فلایت رادار ۲۴ نیز، با انتشار تصاویر و نقشه‌های خود، مسیر حرکت هواپیما اوکراین کاملاً طبیعی و بدون چرخش یا خارج شدن از مسیر یا حرکت به جای دیگر بوده و در مسیر همیشگی پروازهای فرودگاه بوده‌است.[۱۶۷]

    سپس فرماندهان سپاه پاسداران اعلام کردند که هواپیمای مسافربری اوکراین را با یک موشک کروز اشتباه گرفته‌اند و دلیل چرخش یا انحراف هواپیما نبوده‌است. فرمانده نیروی هوافضای سپاه با بیان اینکه اگرچه در آن شب نیروهای پدافندی ایران در بالاترین سطح هشدار بوده‌اند، اما «به خاطر برخی ملاحظات» منطقه پرواز ممنوع اعلام نمی‌شود. حاجی زاده می‌افزاید که «اپراتور هواپیما را کروز تشخیص می‌دهد و موظف بوده‌است در چنین شرایطی تماس بگیرد و تاییدیه را بگیرد، خبط اپراتور هم همین است اما ظاهراً سیستم ارتباطی‌اش با اختلال روبه‌رو بوده‌است و نمی‌تواند تماس بگیرد که شاید به دلیل شلوغ بودن شبکه یا جمینگ (نوعی اختلال جنگ الکترونیک بر ضد رادار) بوده‌است که در نهایت او ۱۰ ثانیه فرصت داشته‌است که تصمیم بگیرد. حاجی‌زاده تصریح کرد: او در این شرایط این تصمیم بد را می‌گیرد و موشک را شلیک می‌کند.»[۱۶۸][۱۶۹] مجله فوربز، در مقاله ای تحقیقی با بررسی شرایط مختلف هواپیما و پدافند، نشان می‌دهد که اپراتور پدافند هوایی، حداقل ۱ دقیقه و ۵۳ ثانیه و حداکثر ۳ دقیقه و ۳۹ ثانیه برای تصمیم‌گیری پیش از شلیک به هواپیما را داشته‌است.[۱۷۰]

    حسن روحانی در نخستین اظهار نظر رسمی، بر خلاف آنچه که فرمانده‌های سپاه پاسداران اشتباه فردی اعلام کردند، تأکید کرد که در این داستان سقوط هواپیما، فقط یک فرد نمی‌تواند مقصر باشد و فقط کسی که شاسی را فشار داده مقصر نیست، دیگرانی هم هستند. او همچنین اضافه کرد که علاقه‌مند است که این مسئله با صداقت برای مردم بیان شود.[۱۷۱]

    مقامات اوکراینی معتقدند اگر تیم بررسی اوکراینی شواهد کافی نیافته بودند، ایران مسئولیت سرنگونی این هواپیما را برعهده نمی‌گرفت. به گفته این مقامات آنچه ایران را مجبور به اعتراف به نقش نظامیانش در سرنگونی هواپیما کرد شواهد آشکار مبنی بر برخورد موشک به آن بود که کارشناسان اوکراینی از زمان رسیدن به محل سقوط در روز پنجشنبه ۹ ژانویه، جمع‌آوری کردند.[۱۷۲]

    ابعاد حقوقی

    بر اساس کنوانسیون هوانوردی بین‌المللی شیکاگو، «کشورها باید از توسل به زور علیه هواپیماهای غیرنظامی در حال پرواز خودداری کنند». ایران عضو کنوانسیون شیکاگو است و بایستی شرکت‌های هوایی غیرنظامی را از خطرات بالقوه که در آسمان ایران است آگاه می‌کرد و این نشان می‌دهد که قبل از اینکه خطای انسانی عامل سقوط هواپیما باشد، نقض کنوانسیون شیکاگو می‌تواند موجب مسئولیت بین‌المللی جمهوری اسلامی شود، بی اطلاع نگهداشتن شرکت‌های هوایی غیرنظامی از خطرات بالقوه در آسمان ایران بوده‌است. در صورتی که جمهوری اسلامی ایران مسئولیت خود را طبق کنوانسیون شیکاگو انجام می‌داد، به احتمال فراوان شرکت‌های هواپیمایی، ورود به آسمان ایران را تا زمان عادی شدن شرایط متوقف می‌کردند.[۱۷۳]

    در مورد نحوه جبران خسارات وارده و غرامت جانباختگان طبق بند ۱ ماده ۲۰ کنوانسیون ورشو که هر دو کشور ایران و اوکراین عضو آن هستند «اگر متصدی حمل و نقل ثابت کند که خود و عاملین او کلیه تدابیر لازم را برای جلوگیری از بروز خسارت اتخاذ نموده‌اند یا آن که اتخاذ چنین تدابیری برای او و عاملین او مقدور نبوده‌است مسئول نخواهد بود.» از آنجا که انتظار نمی‌رود شرکت هواپیمایی اوکراینی از خطرات موجود در آن روز و عملیات تلافی جویانه ایران بخاطر مطلع بوده باشد طبعاً شرکت هواپیمایی اوکراینی مسئولیتی برای جبران خسارت ندارد. کنوانسیون مونترال هم با توجه به اینکه دولت ایران به آن نپیوسته در این قضیه قابل اجرا نیست؛ بنابراین بازماندگان می‌توانند علیه دولت (سازمان هواپیمایی ایران، ارتش یا سپاه) در دادگاه‌های ایران دعوا طرح کنند و مسافران تبعه خارجی در صورت عدم پرداخت خسارت می‌توانند با حمایت دیپلماتیک دولت خود از طریق مراجع بین‌المللی موضوع را پیگیری نمایند.[۱۷۴]

    فرانسوا-فیلیپ شامپین، وزیر امور خارجهٔ کانادا، هشدار داد که خودداری ایران از تحویل‌دهی جعبه سیاه مغایر با تعهدات این کشور در معاهده هوانوردی غیرنظامی بین‌المللی است.[۱۷۵] وی همچنین گفت: «ما می‌خواهیم سلسله مراتب فرماندهی و این که چه کسی فرمان داده‌است را پیدا کنیم تا عدالت در مورد او اجرا شود.»[۱۷۶]

    وادیم پریستایکو وزیر امور خارجهٔ اوکراین، خواستار شناسایی همه افراد دخیل در شلیک موشک به هواپیما شد.[۱۷۷] وی گفت موضوع این نیست که «یک سرباز در شلیک موشک عجله کرده و واکنش بیش از حد نشان داده‌است. ما می‌خواهیم سلسله مراتب فرماندهی و این که چه کسی فرمان داده‌است را پیدا کنیم تا عدالت در مورد او اجرا شود.»[۱۷۸]

    دادگاه کانادا

    در روز ۲۴ ژانویه ۲۰۲۰ دادگاه تورنتو براساس شکایت خانواده‌های قربانیان سقوط هواپیما پرونده‌ای گشوده‌اند و شکایتی علیه سیدعلی خامنه‌ای و فرماندهان ارشد سپاه و از جمله امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه را گشوده‌است.[۱۷۹] تیم حقوقی کانادایی به‌دنبال دریافت دست کم یک میلیارد و یکصد میلیون دلار غرامت از حکومت جمهوری اسلامی است.[۱۸۰]

    تهدید خانواده قربانیان

    جواد سلیمانی، همسر الناز نبیئی، یکی از قربانیان سرنگونی هواپیما که در کانادا زندگی می‌کند خبر داده‌است که مأموران امنیتی ایران خانواده قربانیان را تهدید به تجاوز جنسی کرده و گفته‌اند «آنچه با پدر پویا بختیاری کردیم، با شما می‌کنیم»، خانواده او برای برگزاری چهلم فراخوان عمومی داده بودند ولی توسط وزارت اطلاعات بازداشت شدند.[۱۸۱]

    مذاکرات

    دمیترو کولِبا، وزیر خارجه اوکراین، روز سه‌شنبه ۳۱ تیر ۱۳۹۹، در توئیترش نوشت که طرف ایرانی پذیرفته‌است «برای بحث دربارهٔ غرامت»، هفته آینده نمایندگانی را به اوکراین بفرستد. او با تأکید بر اینکه این دیدار برای پیشرفت و همچنین تحقق عدالت «بسیار مهم» است نوشت: انتظار دارم طرف ایرانی در هفته جاری زمان سفر و اعضای هیئت را مشخص کند.[۱۸۲] همزمان با انتشار این توئیت، محسن بهاروند، معاون حقوقی و امور بین‌الملل وزارت خارجه جمهوری اسلامی، هم تأیید کرد که هیأتی از ایران روزهای هشتم و نهم مرداد ۱۳۹۹ به اوکراین سفر خواهد کرد. همچنین او گفت که ریاست این هیئت را وی برعهده خواهد داشت و «به هر صورتی که توافق انجام شود، خسارت هم پرداخت می‌شود.».[۱۸۳][۱۸۲]

    روز دوشنبه ۶ مرداد ۱۳۹۹، وزیر خارجه اوکراین مرداد تأیید کرد که هیاتی از ایران، روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه جهت مذاکره دربارهٔ غرامت به این کشور سفر خواهند کرد. دمیترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین طی نشستی خبری قبل از سفر به ورشو، اظهار کرد: «با توجه به آنچه اتفاق افتاده کاملاً ایجاب می‌کند که از ایران بخواهیم بیشترین بها را به خاطر کاری که کردند، پرداخت کنند.». او تأکید کرد که اوکراین در طول این مذاکرات نماینده تمام کشورها و گروه‌هایی خواهد بود که از این سانحه تأثیر پذیرفته‌اند. وی گفت: «من نمی‌توانم رقم نهایی غرامت را فاش کنم… ارقام پس از مشورت‌های لازم به دست می‌آید.».[۱۸۴]

    دور اول

    روز پنج‌شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۹، خبرگزاری‌ها در ایران از سفر یک هیئت از وزارت خارجه جمهوری اسلامی به کی‌یف، خبر دادند. این هیئت، برای تبادل نظر دربارهٔ «ابعاد مختلف فنی و حقوقی حادثه» سرنگون شدن هواپیما به این کشور سفر کرده و روز پنج‌شنبه وارد کی‌یف شده‌است. محسن بهاروند ریاست هیئت اعزامی را بر عهده دارد.[۱۸۵][۱۸۶]

    دور دوم

    دومین دور مذاکرات ایران و اوکراین در خصوص سقوط هواپیمای اوکراینی دوشنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۹ با حضور محسن بهاروند معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت خارجه در مرکز تحقیقات و اموربین الملل وزارت خارجه برگزار شد.[۱۸۷] رایزنی‌ها دربارهٔ سه کارگروه تخصصی –هواپیمایی، نظامی و بازرسان جنایی و کارشناسان دادگستری خواهد بود.[۱۸۸]

    یوگنی ینین، سرپرست هیئت مذاکره‌کنندگان اوکراینی، دربارهٔ مسائل پرواز ۷۵۲ پیش از عزیمت به تهران به رادیو فردا گفت که تقاضای اوکراین از ایران روشن و تغییرناپذیر است: «غرامت پس از حقیقت» و گفت:

    گوندوز مامدوف، معاون دادستان کل اوکراین، جمعه به خبرنگاران گفت هدف از دور دوم مذاکرات بهبود همکاری با تهران برای روشن شدن جزئیات سانحه پرواز ۷۵۲ است:[۱۸۸]

    یوگنی ینین، سرپرست هیئت مذاکره‌کنندگان اوکراینی پس از اتمام مذاکره دوم به رادیو فردا گفت به مسئولان ایرانی گفته شده تحت هیچ شرایطی نمی‌پذیرند در ازای لاپوشانی حقیقت، پول دریافت کنند. وی تأکید کرد که این هدف تنها از آن او به عنوان سرپرست هیئت اوکراینی نیست، بلکه خانواده‌های آسیب‌دیده هم این تقاضا را دارند.[۱۸۹]

    برخی از اعضای خانواده قربانیان هواپیمای اوکراینی، صبح روز سه‌شنبه ۲۹ مهرماه ۹۹، در مقابل مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه ایران تجمع کردند. آنها خواستار حضور یافتن یک نفر به نمایندگی از اعضای خانواده قربانیان در مذاکرات بین اوکراین و ایران پیرامون این پرونده و دیدار با اعضای هیئت اوکراینی شدند.[۱۹۰]

    در ویدئوهایی که از تجمع امروز منتشر شد، محسن بهاروند، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت خارجه ایران به حاضران در تجمع توضیح می‌دهد که در مورد این پرونده کوتاهی نخواهد شد و «گزارش سانحه و بررسی‌ها آماده شده‌است». اعضای خانواده قربانیان در واکنش به این مقام ارشد وزارت خارجه ایران می‌گویند که این گزارش‌ها «دروغ است» و فرد دیگری هم به او می‌گوید که به مقام‌های جمهوری اسلامی اعتماد ندارند و خواستار دیداری کوتاه با اعضای هیئت اوکراینی که این موضوع را پیگیری می‌کنند، هستند. یکی از اعضای حاضر در محل می‌گوید سرنگون کردن این هواپیما، «سانحه نبوده» و «جنایت علیه بشریت» بوده و فرد دیگری به اینکه مقام‌های جمهوری اسلامی قربانیان این ماجرا را «شهید» خوانده، اعتراض می‌کند. خانواده قربانیان همچنین تأکید دارند که عاملان این ماجرا را «نمی‌بخشند» و اول باید محاکمه صورت بگیرد، بعد غرامت به خانواده‌ها پرداخت شود.[۱۹۰]

    گزارش رسمی سازمان هواپیمایی کشوری ایران

    در گزارش ۱۷ صفحه‌ای سازمان هواپیمایی کشوری ایران که روز شنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۹ منتشر شد، روند رویدادهای روز سرنگون کردن هواپیمای اوکراینی به ترتیب زمانی ذکر شده‌است.[۱۹۱][۱۹۲][۱۹۳]

    خلاصه‌ای از گزارش سازمان هواپیمایی کشوری ایران[۱۹۴]

    این گزارش می‌گوید که علت اصلی شلیک موشک «خطای انسانی» به دلیل فراموش کردن مراحل الزامی «تنظیم مجدد راستای شمال» در یکی از سامانه‌ها بوده‌است که باعث «خطای ۱۰۷ درجه‌ای» این سامانه شد.[۱۹۱]

    سازمان هواپیمایی کشوری ایران در گزارش خود گفته‌است ساعت ۴ بامداد آن روز «بخش نظامی به بخش غیرنظامی کنترل فضای کشور» اطلاع داد فقط پروازهایی مجاز به برخاستن از باند فرودگاه‌ها هستند که «از قبل توسط شبکه پدافند شناسایی شده و مجوز پرواز آنها توسط این شبکه صادر شده باشد». بنابر این گزارش، مجوز پرواز هواپیمای اوکراینی پس از هماهنگی با مراجع متعدد، سرانجام در ساعت ۶ و ۱۰ دقیقه به این هواپیما ابلاغ می‌شود. به نوشته سازمان هواپیمایی کشوری ایران، مسئول سامانه ضدهوایی که پس از «جابجایی» مراحل الزامی تنظیم شمال را «فراموش کرده» بود، در ساعت ۶ و ۱۳ دقیقه هواپیما را «هدف در حال نزدیک شدن به سامانه پدافند» تشخیص داد.[۱۹۱][۱۹۲][۱۹۲]

    شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی پیش از این گفته‌اند مسئول سامانه پدافند تلاش کرد با مسئولان رده‌های بالاتر تماس و مجوز شلیک بگیرد. با این حال در گزارش سازمان هواپیمایی کشوری آمده‌است: کاربر سامانه ضدهوایی «بر روی بستر ارتباطی، به مرکز هماهنگی مربوط اعلام نمود» اما «اطلاعات ثبت‌شده نشان می‌دهد که پیام سامانه دفاعی با مرکز هماهنگی مبادله نشده‌است». این مسئول ضدهوایی سرانجام بدون دریافت پیامی، در ساعت ۶:۱۴:۴۱ یک موشک به سوی هواپیما شلیک می‌کند و موشک دوم نیز در ساعت ۶:۱۵:۱۱ شلیک می‌شود. با این حال به نوشته سازمان هواپیمایی کشوری، ثانیه‌هایی پس از شلیک موشک دوم پیام «موفقیت‌آمیز نبودن عملکرد موشک» در سامانه نشان داده می‌شود اما کمی بعد، هواپیمای مسافربری «از قفل راداری سامانه خارج می‌شود».[۱۹۱][۱۹۲]

    خواندن جعبه سیاه

    ارسال جعبه سیاه

    انجمن خانواده‌های جان باختگان، با اشاره به بازخوانی جعبه سیاه هواپیمای اوکراینی در فرانسه، خواستار انجام تحقیقات بی‌طرفانه و جامع دربارهٔ جنایت سرنگونی این هواپیما شد. همچنین در بیانیه‌ای این انجمن اشاره شده که خانواده قربانیان این هواپیما خواستار حضور یک نماینده از طرف خویش در جریان بازخوانی اطلاعات جعبه سیاه شده‌اند ولی با این درخواست موافقت نشده‌است. در بخش دیگری از بیانیه انجمن خانواده‌های جان باختگان پرواز ۷۵۲ با اشاره به کارشکنی‌های ایران در بازخوانی جعبه سیاه و همچنین طرح بحث تعمیر جعبه سیاه در ایران، تأکید شده‌است که حکومت ایران «تمام تلاش خود را کرد که راز جنایتش را به جعبه سیاه تقلیل دهد».[۱۹۸]

    خانواده قربانیان تأکید کرده‌اند که بازخوانی جعبه سیاه «اولین قدم در انجام تحقیقات نسبت به این جنایت است» و آنها اطلاعاتی که از این مسیر به دست می‌آید، «دل خوش» نکرده‌اند. این انجمن با اشاره به شواهدی چون «بازگذاشتن آسمان ایران در شرایط خطیر جنگی، اجازه دادن به پرواز هواپیمای خطوط هوایی اوکراین، شلیک چندین موشک به هواپیما، تخریب سریع صحنه سقوط و ترساندن شاهدین و سرکوب خانواده‌ها» تأکید کرده‌است که آنها صرفاً به اطلاعاتی که از طریق جعبه سیاه به دست می‌آید، «دل خوش» نکرده‌اند.[۱۹۸]

    گزارش ایران از جعبه سیاه

    پس از گذشت ۷ ماه از حادثه، تورج دهقانی زنگنه، رئیس سازمان هواپیمایی ایران، در روز ۲ شهریور ۱۳۹۹ خبر از بازخوانی جعبه سیاه (FDR و CVR) داد و گفت فرایند ثبت اطلاعات در جعبه سیاه ۱۹ ثانیه پس از برخورد موشک اول متوقف شده (پیش از برخورد موشک دوم) و مکالمات در کابین پرواز هنگام برخورد موشک اول، نشان دهنده بروز «مشکل الکترونیکی» در هواپیما است.[۲۰۳][۲۰۴][۲۰۵] او گفت:

    وی اضافه کرد «انفجار موشک اول باعث آسیب قابل توجهی به هواپیما شده و برخورد قطعاتی ناشی از آن به هواپیما باعث قطع FDR و CVR در مدت زمان ۱۹ ثانیه بعد از آن شده‌است»:[۲۰۳]

    در نهایت دهقانی گفت «گزارش نهایی سانحه هواپیمای اوکراینی یک سال دیگر اعلام می‌شود.».[۲۰۳]

    در روز ۱۰ام دی ماه ۱۳۹۹، سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزرات امور خارجه ایران اعلام کرد پیش‌نویس نهایی گزارش ایران از این حادثه را به کشورهای ذیربط ارسال کرده‌اند و طبق قوانین بین‌المللی آن‌ها دوماه فرصت دارند این پیش‌نویس را بررسی کرده و نظرات و سوالات خود را در رابطه با آن مطرح کنند. بعد از گذشت این دو ماه، این گزارش در دسترس عموم قرار خواهد گرفت.[۲۰۶]

    مراسم‌های یادبود و گرامیداشت

    پس از سقوط پرواز شماره ۷۵۲ تهران-کیف و درگذشت تمامی سرنشینان این هواپیما، جهت همدردی با خانواده‌های جان‌باختگان، مراسم‌هایی در ایران، کانادا[۲۱۱] و آلمان برگزار شد. پس از انجام آزمایش تشخیص هویت و تحویل پیکرهای شناسایی شده به خانواده‌ها، در برخی از شهرها مراسم تشییع برگزار شد.[۲۱۲] پس از شش روز از حادثه از سوی بنیاد شهید، جانباختگان این پرواز شهید محسوب شدند.[۲۱۳]

    در این رابطه شهرهای مختلفی از ایران شاهد مراسم‌های یادبود به شکل‌های مختلف بود. از جمله ساری، بابل، پیشوا، اردبیل، بروجرد، ملایر، یزد، مهریز، قم، رشت، کرمانشاه، مشهد، کرج، شیراز،[۲۱۴] قزوین،[۲۱۵] دماوند،[۲۱۶] گرگان و هیئت‌های مذهبی تهران. همچنین در کانادا نیز خانواده‌ها، همکاران و دوستان جانباختگان برای قربانیان حادثه مراسم برگزار کردند از جمله در شهر ادمونتون و دانشگاه تورنتو.[۲۱۷] در آلمان نیز در مسجد امام علی هامبورگ مراسم یادبود از سوی مرکز اسلامی هامبورگ برگزار می‌شود.[۲۱۸]

    تجمعات اعتراضی

    پیامدها

    واکنش‌ها

    واکنش ابتدایی به سقوط

    این رویداد تنها چند ساعت بعد از بحران سیاسی شدید بین ایالات متحده و ایران رخ داد. درست پس از زمانی که ایران اعلام کرد در پاسخ به حمله هوایی آمریکا به فرودگاه بین‌المللی بغداد به پایگاه هوایی عین‌الاسد که مقر نیروهای آمریکایی در کشور عراق است، ۱۵ موشک شلیک کرده‌است، سانحهٔ پرواز ۷۵۲ رخ داد. پس از این حمله اداره هوانوردی فدرال ایالات متحده، در یک نوتام، پرواز همه هواپیماهای غیرنظامی آمریکایی را در آسمان ایران، عراق، دریای عمان و خلیج فارس ممنوع اعلام کرد.[۲۲۷][۲۲۸] اگرچه هشدار آمریکا در مورد هواپیماهای غیرآمریکایی الزام‌آور نیست، اما بسیاری از خطوط هوایی هنگام تصمیم‌گیری در مورد ایمنی پرواز، به‌ویژه پس از سقوط پرواز شماره ۱۷ هواپیمایی مالزی در سال ۲۰۱۴، به آن توجه می‌کنند.[۸۷][۸۹][۲۲۹] به همین خاطر تعدادی از خطوط هوایی از جمله هواپیمایی سنگاپور،[۲۳۰] کا ال ام،[۲۳۱] ایرفرانس،[۲۳۲] ایر ایندیا[۸۷] و کانتاس[۸۷] در پروازهای خود بازنگری کردند. همچنین برخی شرکت‌های هواپیمایی فعال در منطقه، مانند لوفت‌هانزا، هواپیمایی امارات و فلای‌دبی بخشی از پروازهای خود را به فرودگاه‌های ایران و عراق لغو کرده یا تغییرات عملیاتی دیگری را انجام دادند.[۸۹][۲۳۳][۲۳۴]

    پس از پذیرش مسئولیت سرنگونی

    پرداخت غرامت

    طبق بند ۱ ماده ۲۰ کنوانسیون ورشو که هر دو کشور ایران و اوکراین عضو آن هستند، اوکراین مسئولیت این سقوط را بر عهده ندارد و ایران باید غرامت‌های لازم به خانواده‌ها پرداخت کند. این ماده می‌گوید: «اگر متصدی حمل و نقل ثابت کند که خود و عاملین او کلیه تدابیر لازم را برای جلوگیری از بروز خسارت اتخاذ نموده‌اند یا آن که اتخاذ چنین تدابیری برای او و عاملین او مقدور نبوده‌است مسئول نخواهد بود.»

    بیمه مرکزی ایران نیز با اشاره به اینکه هواپیما سقوط نکرده و ساقط شده‌است، وظیفه پرداخت خسارت هواپیما و غرامت به خانواده‌ها را بر عهده ایران و نه شرکت‌های بیمه‌ای که هواپیما و پرواز را بیمه کرده بودند، عنوان کرده‌است.[۲۷۱]

    دولت ایران قرار است مبلغ ۱۵۰ هزار دلار را به خانواده‌ها و وراث همه جان‌باختگان این پرواز پرداخت کند. این مبلغ پرداختی برای همه جان‌باختگان مستقل از ملیت، تابعیت و جنسیت یکسان است.[۲۰۶] این مبلغ در لایحه بودجه ۱۴۰۰ از صندوق ذخیره ارزی تأمین شده‌است. با توجه به اینکه پرداخت این غرامت بازگشت سرمایه ندارد، برداشت این مبلغ از صندوق ذخیره ارزی، عملاً انحراف از اهداف تعریف شده برای صندوق توسعه است.[۲۷۲] علاوه بر پرداخت غرامت به خانواده‌ها، دولت ایران باید غرامت هواپیمای سرنگون شده را به اوکراین نیز پرداخت کند. این غرامت به همراه غرامت پرداختی به خانواده‌ها حدود ۲۰۰ میلیون یورو برآورد شده‌است. تمام این غرامت از صندوق مذکور برداشت خواهد شد.[۲۷۱]

    خانواده‌های قربانیان این حادثه تأکید دارند اول باید محاکمه انجام شود و سپس غرامت به خانواده‌ها پرداخت شود.[۱۹۴] حامد اسماعیلیون، نماینده خانواده‌های قربانی از طرف خانواده‌ها گفت: «دولت ایران به عنوان پیمانکار سپاه پاسدارن عمل می‌کند، یکی می‌کشد و دیگری غرامت می‌دهد. اما اینبار متفاوت است. همه خانواده‌ها متحد و یک‌صدا هستند. ما قبل از حقیقت، دادگاه و عدالت غرامت نمی‌خواهیم.»[۲۷۳]

    آثار هنری

    در رابطه با سقوط هواپیمای تهران کیف در دیماه ۱۳۹۸ آثار هنری متفاوتی از سوی هنرمندان تولید و منتشر شد از جمله تصاویر گرافیکی که منتشر شد و همچنین اشعاری که در این زمینه سروده شد.[۲۷۴][۲۷۵]

    آثار تصویری و حجمی

    موشن پوستری با عنوان «آه از غمی که تازه شود با غمی دیگر» منتشر شد.[۲۷۶] به گزارش خبرگزاری فارس، دیوارنویسی میدان ولی عصر تهران نیز به مناسبت ایام سقوط هواپیمای اوکراینی تغییر کرد که حاوی این بیت شعر نوشت شده بود «آه از غمی که تازه شود با غمی دگر/ جز همدلی نباشدمان مرهمی دگر» در این دیوارنگاره اسامی جانباختگان نیز در زمینه مشکی درج شده‌است.[۲۷۷]

    آثار موسیقایی

    مهدی یراحی خواننده پاپ در آستانه‌ی سالگرد سانحه‌ی پرواز ۷۵۲ هواپیمای اوکراینی، موزیک و موزیک ویدئوی «عکس شد» را با این مضمون و به یاد قربانیان این سانحه منتشر کرد.[۲۷۸][۲۷۹]

    نکات

    اظهارات

    ویدیوی تقطیع‌شدهٔ سخنان او چند ساعت پس از برپایی جلسهٔ غیرعلنی مجلس، در تلویزیون ایران پخش شد[۲۸۵]

    جستارهای وابسته

    منابع

    پیوند به بیرون

    منبع مطلب : fa.wikipedia.org

    مدیر محترم سایت fa.wikipedia.org لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    ایرنا پلاس

    ایرنا پلاس

     بازخوانی آن سه روز حتما نمی‌تواند خسارت وارده را جبران کند اما شاید برای همه ما، درس عبرتی بزرگ باشد تا از اشتباهاتمان، در هر عرصه‌ای که هستیم، در آینده جلوگیری کنیم.

    چهارشنبه ۱۸ دی

    ساعت ۱۲ شب/ بیدگنه، ۴۶ کیلومتری تهران؛ یک سامانه پدافندی جدید برای حفاظت از یکی از تاسیسات مهم سپاه پاسداران مستقر می‌شود. بالاترین سطح آماده باش نظامی یعنی آماده‌باش ۳-۳ برای این واحد تعریف شده است.

    ساعت ۱:۲۰ شب/ تهران؛ عملیات انتقامجویانه شهید قاسم سلیمانی، با رمز یا زهرا (س) آغاز می‌شود.

    ساعت ۲:۰۴ صبح (به وقت تهران)/ پایگاه عین الاسد، ۱۶۰ کیلومتری بغداد؛ اولین موشک ایران به پایگاه اصابت می‌کند. حمله موشکی دو ساعت طول می‌کشد و تقریبا هر ۱۵ دقیقه یک موشک به این پایگاه اصابت می‌کند.

    ساعت ۳:۰۸/ تهران؛ نخستین اخبار در مورد برخاستن هواپیماهای آمریکایی از پایگاه‌های خود در امارات و عراق منتشر می‌شود. همزمان ظاهرا اخبار از منبع نامشخص خبر از شلیک موشک کروز به سمت ایران می‌دهند. بعد از آن، شبکه یکپارچه پدافندی چندین بار وجود این اشیاء در آسمان ایران را به واحدهای پدافندی تذکر می‌دهند.

    ساعت ۵:۱۵ صبح/ تهران؛ فرودگاه امام خمینی (ره)؛ پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بین‌المللی اوکراین به مقصد کیف تاخیر دارد. علت Over شدن هواپیما است یعنی سنگینی هواپیما و تخلیه بار مسافران. دلیل آن هم احتمالا به خاطر فول شدن باک‌های هواپیما از بنزین.

    ساعت ۶:۰۵ صبح/ فرودگاه امام خمینی (ره)؛ هواپیما از محل پارک خود خارج و آماده پرواز می‌شود.

    ساعت ۶:۱۲ صبح/ تهران؛ فرودگاه امام خمینی (ره)؛ پرواز شماره ۷۵۲ از زمین برمی‌خیزد.

    کمی بعد، ساعت نامعلوم/ هواپیما از برج مراقبت پرواز فرودگاه امام خمینی (ره) به اوج گیری ادامه داده و سپس تحویل واحد تقرب پرواز مهرآباد و مجاز به اوج گیری تا ارتفاع ۲۶ هزار پا می‌شود.

    ساعت ۶:۱۴/ تهران، پرند؛ نزدیک بلوار امام خمینی (ره)؛ هواپیما در ارتفاع حدودا ۸ هزار پایی از سطح زمین است که ارتباط سرویس ای دی اس- بی آن قطع می‌شود.

    کمی بعد؛ ساعت نامعلوم/ آن طور که ستاد کل نیروهای مسلح می‌گوید: این پرواز، درهنگام چرخش (احتمالا به سمت شمال)، کاملاً در حالت نزدیک‌شونده به یک مرکز حساس نظامی سپاه و در ارتفاع و شکل پروازی یک هدف متخاصم قرار می‌گیرد. (مشخص نیست که منظور ستاد کل نیروهای مسلح از حالت نزدیک شونده، مسیر پروازی این هواپیماست یا ارتفاع آن. در صورتی که منظور مسیر پروازی باشد، این موضوع با سخنان سردار حاجی زاده در خصوص اینکه هواپیما در مسیر خود بوده است؛ تناقض دارد.)

    کمی بعد؛ ساعت نامعلوم/ اپراتور پدافند به یک شیء در آسمان مشکوک می‌شود و تلاش می‌کند که با مرکز عملیات امنیت یا SOC تماس بگیرد اما موفق نمی‌شود. (به دلیل سامانه‌های جمینگ یا شلوغی خط یا ...)

    ساعت حدود ۶:۱۵/ اپراتور تصمیم به شلیک موشک به سمت این هواپیما می‌گیرد و موشک به سمت هواپیما شلیک می‌شود.

    کمی بعد؛ ساعت نامعلوم/ هواپیما به سمت راست گردش می‌کند و ظاهرا می‌خواهد به فرودگاه بازگردد. (سازمان هواپیمایی کشوری در گزارش اولیه خود دلیل این موضوع را یک مشکل فنی اعلام کرده است. با این حال گفته شده که خلبان هیچ وضعیت اضطراری را اعلام نکرده است. با توجه به این فرضیه که برخی می‌گویند دو موشک به سمت هواپیما شلیک شده و یکی از آن‌ها اصابت نکرده است احتمالا، خلبان با مشاهده شلیک اول، قصد بازگشت به فرودگاه را داشته که موشک دوم به نزدیکی کابین آن برخورد می‌کند و به احتمال قوی کادر پروازی را درجا می‌کشد. در عین حال با توجه به قطع شدن رادار هواپیما، این امکان هم هست که هواپیما به طور طبیعی و به دلیل این نقص فنی قصد بازگشت به فرودگاه را داشته که مورد اصابت قرار گرفته است.

    ساعت ۶:۱۹:۳۵ ثانیه/ شهریار، منطقه محمود آباد خلج آباد، پارک لاله: هواپیما سقوط می‌کند.

    ساعت ۶:۴۷/ سایت خبری نورنیوز در کانال تلگرامی خود برای نخستین بار خبر اولیه سقوط هواپیما را اعلام می‌کند.

    ساعت ۹:۳۰/ خبرگزاری ایرنا؛ رئیس مرکز ارتباطات وزارت راه آتش سوزی در قسمت موتور هواپیما را دلیل این حادثه اعلام می‌کند. وی با رد هرگونه شایعه درخصوص اصابت موشک به بوئینگ ۷۳۷ شرکت هواپیمایی اوکراینی، گفت: در صورتی که این حادثه به دلیل اصابت موشک بود هواپیما در آسمان منفجر می‌شد اما آتش سوزی در قسمت موتور این هواپیما و تلاش ناموفق خلبان برای کنترل هواپیما منجر به سقوط و فوت تمام سرنشینان آن شد.

    ساعت حدود ۱۰:۲۰ صبح/ العربیه به نقل از دیلی میل خبر می‌دهد که اطلاعات سرعت هواپیما نشان می‌دهد که هواپیما در آسمان منفجر شده است. (بعدا مشخص می‌شود که این خبر نادرست است چرا که دیلی میل، هواپیما را صرفا تا لحظه باقی ماندن روی رادار و بر اساس سایت فلایت رادار، دنبال کرده است در حالی که سقوط، حدودا ۴ دقیقه بعد اتفاق افتاده است.)

    ساعت حدودا ۱۰:۳۰/ سایت اسپوتنیک از سفارت اوکراین در تهران خبر می‌دهد که این سفارت عقیده دارد سقوط هواپیما به دلیل نقص فنی در یکی از موتورهای آن بوده است و حمله تروریستی یا موشکی در کار نبوده است. کمی بعد این بیانیه از سایت سفارت پاک می‌شود.

    ساعت ۱۱:۳۰/ رئیس جمهور اوکراین در اولین واکنش گفت: از انتشار تئوری‌های بی‌پایه و بدون مدرک در زمینه سقوط این هواپیما باید دوری کرد. او در عین حال دستور بازگشایی یک پرونده جنایی در این خصوص را صادر کرد.

    ساعت ۱۲:۱۶/ رئیس سازمان هواپیمایی کشوری در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری مهر در حاشیه مراسم گرامیداشت سردار سلیمانی در مسجد قدس فرودگاه مهرآباد درباره اینکه جعبه سیاه هواپیماها برای بازخوانی به کشور تولیدکننده ارسال می‌شود آیا قرار است جعبه سیاه این بوئینگ در آمریکا بازخوانی شود، گفت: جعبه سیاه را به شرکت سازنده و آمریکایی‌ها نخواهیم داد. فعلا معلوم نیست جعبه سیاه برای بازخوانی به کدام کشور می‌رود.

    ساعت ۱۲:۵۱/ حیاط ساختمان دولت؛ پاستور؛ علی ربیعی سخنگوی دولت در بیان جزییات حادثه هواپیما می‌گوید: وقتی تیک آف می‌کنه هواپیما با سوخت بالایی که داشته هر چیزی ممکنه این انفجار رو به وجود بیاره. سه دقیقه بعد از پرواز سقوط می‌کنه. (این دیتا با توجه به زمان‌بندی‌های از پیش گفته شده صحیح نیست)

    ساعت ۱۴:۴۹/ رضا جعفرزاده، سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری در پاسخ به این سوال که مسایلی که در زمینه آتش گرفتن هواپیما در حین پرواز در فضای مجازی منتشر می‌شود را تایید می‌کنید یا خیر؟ به ایسنا گفت: هرگونه اظهارنظر درباره علت سانحه منوط به گزارش تیم بررسی سانحه‌ای است که در محل حضو دارند و به محض اینکه گزارشی در این زمینه به دست من برسد، آن را اطلاع‌سانی می‌کنیم. وی در پاسخ سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا در گزارش‌هایی که تاکنون به دست شما رسیده خبری مبنی بر اینکه هواپیمای سقوط کرده اوکراینی قبل از سقوط آتش گرفته بود و منفجر شد یا آنکه در هنگام برخورد با زمین این اتفاق افتاد؟ افزود: جیزی تاکنون در این زمینه گزاش نشده است.

    ساعت ۱۸:۳۰/ سردار ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس گفت: در حوزه جنگ روانی امروز باز آمریکایی‌ها تبلیغ کردند که هواپیمای اوکراینی مورد اصابت قرار گرفته است که این هم حرف مضحکی است؛ اکثریت مسافران این هواپیما جوانان ارزشمند ایرانی بودند، ما هر کاری می‌کنیم برای دفاع و امنیت مردم و کشورمان است. سردار شکارچی با تاکید بر اینکه شایعاتی که در خصوص این هواپیما مطرح می‌کنند کاملا دروغ محض است و هیچ کارشناس نظامی و سیاسی این موضوع را تایید نمی‌کند، افزود: قطعا این موضوع توسط خط نفاق به نفع آمریکایی‌ها دنبال می‌شود و توطئه‌ای دیگر در حوزه جنگ روانی است.

    ساعت حدود هشت/ کانادا برای نخستین بار در خصوص هواپیمای مسافربری اظهارنظر کرد. جاستین ترودو در بیانیه خود، اطمینان داد که کشورش در این زمینه پیگیر تحقیقات کامل برای روشن شدن دلایل سقوط خواهد شد. آقای ترودو گفته است که برای تحقیقات در این زمینه کانادا با شرکای خود در تماس نزدیک است.

    ۲۱:۳۰/ محمد اسلامی، وزیر راه و شهرسازی به خبرگزاری ایسنا می‌گوید: «شایعه برخی رسانه‌های خارجی درباره حمله تروریستی، انفجار یا تیراندازی به عنوان دلیل سقوط هواپیمای اوکراینی درست نیست و نقص فنی دلیل حادثه بوده است.»

    ۲۲:۰۰/ گزارش اولیه حادثه از سوی سازمان هواپیمایی کشوری منتشر می‌شود.

    توضیح: در این روز و از حوالی ساعت ۱۶، در فضای مجازی و توسط برخی از کاربران ایرانی و خارجی که بعضا در زمینه صنعت هوایی تخصص داشتند، ادعاهایی در خصوص هواپیما مطرح می‌شود. این ادعاها عمدتا مبتنی بر وجود سوراخ‌هایی بر بدنه هواپیما در تصاویر منتشر شده و یا عکسی در خصوص یک سر جنگی موشک است. سایت ایندیپندنت نیز در این روز، گزارشی مبنی بر این روایت‌ها می‌نویسد. با این حال هیچ مقام رسمی در هیچ کشوری در این روز در زمینه احتمال اصابت موشک به هواپیما صحبت نمی‌کند.

    با این حال طبق اظهارات سردار حاجی زاده و سردار سلامی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه صبح چهارشنبه که برای فرماندهی عملیات موشکی در غرب کشور حضور داشته، حدس می‌زند که این سقوط توسط پدافند خودی باشد و در راه برگشت به تهران، آن را تلفنی به مسئولان اطلاع‌رسانی می‌کند. تا وقتی که حاجی زاده به تهران برسد، ستاد کل نیروهای مسلح تیمی را مامور رسیدگی به این ماجرا کرده و همه عوامل ذیربط را به قرنطینه (اطلاعاتی) برده است. طبق گفته سردار سلامی، غروب روز چهارشنبه، سپاه به این یقین می‌رسد که موشک به این هواپیما اصابت کرده است.

    پنج شنبه ۱۹ دی

    ساعت ۱ و ۳۰ بامداد: خبرگزاری رویترز به نقل از سرویس‌های اطلاعاتی غربی خبر می‌دهد که این سرویس‌ها هیچ نشانه‌ای از اسقاط هواپیمای اوکراینی در دست ندارند. این مطلب را منابع کانادایی به این خبرگزاری اعلام کردند.

    ساعت ۵ صبح/ کارشناسان اوکراینی برای بررسی حادثه وارد تهران می‌شوند.

    ساعت ۱۱:۱۵/ دبیر شورای امنیت اوکراین، فرضیه سقوط هواپیما به وسیله موشک تور روسی را به عنوان اولین فرضیه تیم اوکراینی مطرح می‌کند.

    ۱۷:۵۷/ حسن رضایی‌فر، رئیس کمیسیون بررسی سانحه سازمان هواپیمایی کشوری در گفت وگو با ایرنا، گفت: موضوع سقوط هواپیمای اوکراینی به دلیل اصابت موشک یا عملکرد پدافند، در جلسه خاصی بررسی و در همان جلسه منتفی اعلام شد. طرح‌های پدافند کشور با شبکه پروازی هماهنگ عمل می‌کند و هیچ‌گونه ناهماهنگی وجود نداشته است. طرح موضوع برخورد موشک یا راکت به هواپیما نیز منتفی است، زیرا در این صورت هواپیما در همان لحظه منفجر می شد و قابلیت بازگشت نداشت؛ این درحالی است که خلبان پرواز با هدف کنترل و جلوگیری از سقوط درحال بازگشت به فرودگاه بوده است. علت سقوط بیشتر یک موضوع فنی و تکنیکال است تا اینکه با طرح موضوعات تروریستی و امنیتی بخواهیم به سانحه سقوط دامن بزنیم.

    رئیس کمیسیون بررسی سانحه سازمان هواپیمایی کشوری درباره انتشار عکسی از یک کلاهک موشک منتسب به محلی در اطراف سایت سانحه بوئینگ ۷۳۷ هم گفت: «این عکس را رد می‌کنیم، زیرا نخستین بار در یکی از سایت‌های خارجی و یک توئیت منتشر شد. به عنوان رئیس کمیسیون بررسی سانحه سازمان هواپیمایی کشوری در فضای مجازی،‌ با منتشرکننده آن توییتر صحبت کردم و آنها نیز در وب‌سایت خود به‌طور رسمی اعلام کردند که ‌این عکس را از یک منبع غیرموثق گرفته بودند. در محل سانحه، هیچ قطعه‌ای از موشک پیدا نشده است.»

    ساعت حدود هشت شب/ رئیس جمهور اوکراین، ابتدا با بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا صحبت می‌کند و با توجه به حضور اتباع بریتانیا در این پرواز از او می‌خواهد که کشورش در تحقیقات مشارکت کنند و بعد از آن با حسن روحانی، رئیس جمهور صحبت می‌کند.

    ساعت حدود هشت شب/ در همان زمان شبکه تلویزیونی سی بی اس در گزارشی به نقل از مقامات آمریکایی می‌گوید که این هواپیما با موشک ساقط شده است. آن‌ها می‌گویند که مقامات اطلاعاتی آمریکا توانسته‌اند رد مادون قرمز دو موشک شلیک شده را بزنند.

    ساعت حدود ۹ شب/ دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا می‌گوید: «آنچه اتفاق افتاده در مورد هواپیمای اوکراینی اتفاق وحشتناکی بوده است و شاید کسی اشتباه کرده باشد. من هم مشکوک‌ام...حس می‌کنم اتفاق خیلی فجیعی افتاده.»

    ساعت ۲۱ و ۳۶ دقیقه/ یک کانال تلگرامی که توسط یکی از خبرنگاران شبکه‌های معاند خارج از کشور تاسیس شده فیلمی ادعایی از لحظه اصابت موشک به هواپیما را منتشر می‌کند.

    ساعت ۹:۴۲ شب/ توییت حسام‌الدین آشنا: هشدار! به کارگزاران ایرانی‌تبار رسانه‌های فارسی‌زبان هشدار داده می‌شود از مشارکت در جنگ روانی مربوط به هواپیمای اوکراینی و همکاری با ایران‌ستیزان خودداری کنند.

    ساعت ۲۲:۳۰/ علی عابدزاده، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری با حضور در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری، فرضیه اصابت موشک به هواپیما را رد کرد.

    ساعت حدود ۲۳:۳۰/ جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا رسما ایران را به شلیک موشک به هواپیمای مسافربری متهم می‌کند.

    ساعت حدود ۱۲ شب/ نیویورک تایمز صحت ویدئوی ادعایی خبرنگار ایرانی یکی از شبکه‌های خارج از کشور را تایید می‌کند.

    جمعه ۲۰ دی

    ۲۲ دقیقه بامداد/ سخنگوی دولت بیانیه‌ای در رد ادعاهای آمریکا صادر کرد. در بند ۵ این بیانیه آمده است: «امروز به روش کاملا حساب شده و شناخته شده در عملیات روانی به نقل از یک منبع آگاه از پنتاگون که خواسته نامش فاش نشود خبر اصابت دو موشک به هواپیمای اوکراینی را با آب و تاب در رسانه ها منعکس کرده است. در آینده که مشخص شد این ادعای دروغ عاری از حقیقت است هیچ کس مسئولیت این دروغ بزرگ را بر عهده نخواهد گرفت.»

    ۴۰ دقیقه بامداد/ موسوی، سخنگوی وزارت خارجه در بیانیه‌ای، از نخست وزیر کانادا و هر دولتی که اطلاعاتی در این خصوص دارد درخواست کرد که این اطلاعات را در اختیار کمیته بررسی سانحه قرار دهد.

    صبح جمعه/ نتیجه تحقیقات ستاد کل نیروهای مسلح به پایان رسیده و مشخص شده که موشک توسط واحد پدافندی سپاه به هواپیما شلیک شده است.

    ساعت حدودا ۱۳/ خبرنگار سی بی اس که در محل حادثه حاضر شده مدعی می‌شود که صحنه حادثه پاکسازی شده است.

    ساعت حدودا ۱۵ و ۳۰ دقیقه/ اوکراین اعلام کرد اطلاعات مهمی را در خصوص این سانحه از آمریکا دریافت کرده است.

    ساعت حدودا ۱۶/ رئیس جمهور از نتیجه تحقیقات ستاد کل نیروهای مسلح مطلع می‌شود و دستور برگزاری جلسه فوری شورای عالی امنیت ملی را صادر می‌کند.

    ساعت ۲۰:۳۰/ یک روزنامه‌نگار در توییتی مدعی می‌شود که به روزنامه‌ها اطلاع داده شده برای خبر مهمی، فعلا روزنامه خود را به چاپخانه نفرستند.

    ساعت ۲۲:۱۳/ خبرگزاری فارس در خبری مدعی می‌شود که نتیجه تحقیقات در مورد هواپیمای اوکراینی فردا مشخص خواهد شد.

    ساعت ۲۲:۲۰/ شبکه سه سیما مستندی به نام نبرد امواج را پخش می‌کند. این مستند به پدافند هوایی ایران از زمان جنگ تحمیلی تاکنون و اهمیت آن از لحاظ استراتژیک برای دفاع در برابر حملات هوایی می پردازد.

    شنبه ۲۱ دی

    ساعت ۷:۰۴ صبح/ ستاد کل نیروهای مسلح در بیانیه‌ای اعلام می‌کند هواپیمای اوکراینی به دلیل خطای انسانی مورد اصابت موشک قرار گرفته است.

    منبع مطلب : plus.irna.ir

    مدیر محترم سایت plus.irna.ir لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جزئیاتی جدید از سانحه سقوط هواپیمای اوکراینی

    به گزارش مهر، جزئیاتی از سانحه پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اکراین- اینترنشنال بدست آمده که در آن اتفاقات رخ داده در پرواز مذکور توسط یکی از سامانه‌های دفاع هوایی به عنوان یک تهدید شناسایی شد و به آن شلیک شده است.

    در این گزارش همچنین هدف از بررسی سانحه را شناختن ریشه‌های این اتفاق و جلوگیری از وقوع مجدد آن اعلام شده و در این بررسی، تحقیقات برای شناسایی مقصر، سرزنش عوامل آن و یا احقاق حقوق از دست رفته انجام نمی‌شود.
    در گزارش سازمان هواپیمایی کشوری آمده است که بررسی جزئیات سانحه ممکن است برای بازماندگان دلخراش و ناراحت کننده باشد اما باید توجه داشت که بیان هر نوع سانحه‌ای به معنی طبیعی و ناگزیر جلوه دادن آن نیست و قرار نیست عواطف بازماندگان در این گزارش مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. ما به احساسات بازماندگان این سانحه احترام می‌گذاریم.

    متن کامل جزئیات سانحه در گزارش سازمان هواپیمایی کشوری به شرح زیر است:

    ۱- حدود ساعت ۴ بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ۹۸ پدافند هوایی نظامی به بخش غیرنظامی مرکز کنترل فضای کشور اطلاع می‌دهد که تنها پروازهایی مجاز به بلندشدن از باند فرودگاه‌ها هستند که از قبل توسط شبکه پدافند شناسایی شده و این نهاد، مجوز پرواز آنها را صادر کرده بود. این تغییر رویکرد مبنی بر اخذ تاییدیه از پدافند نظامی با هدف شناسایی شدن پروازهای غیرنظامی انجام شده بود.

    ۲- پرواز هواپیمای اکراینی ساعت ۵:۵۱:۲۸ ثانیه درخواست روشن کردن موتورها را به مراقبت پرواز ارائه داد. ساعت ۰۵:۵۲:۳۱ ثانیه بامداد مراقبت پرواز با مرکز کنترل فضای کشور تماس گرفته و درخواست صدور پرواز هواپیمای اکراینی را ارائه می‌دهد که این مرکز در ساعت ۰۵:۵۳:۴۸ ثانیه درخواست مذکور را به پدافند نظامی اطلاع رسانی می‌کند.

    ۳- هواپیمای اکراینی ساعت ۰۶:۱۰:۲۰ ثانیه مجوز پرواز را از برج مراقبت فرودگاه امام خمینی دریافت کرده و در مسیر و ارتفاع پیش بینی شده به سمت کریدور پروازی ادامه حرکت می‌دهد.

    ۴- در یکی از سامانه‌های دفاع هوایی تهران پس از جابجایی سامانه فرایند تنظیم مجدد این سامانه در اثر خطای انسانی به سمت شمال سیستم فراموش می‌شود. لذا در این سامانه به دلیل عدم تنظیم صحیح مجدد سمت شمال، با خطایی ۱۰۷ درجه مواجه شده و در زمان پرواز هواپیمای اکراینی، این خطا توسط کاربر سامانه دفاع هوایی مشاهده می‌شود.

    ۵- در ساعت ۰۶:۱۳:۵۶ ثانیه کاربر سامانه دفاع هوایی هدفی را در سمت ۲۵۰ درجه شمالی خود شناسایی می‌کند در حالی که هواپیمای مذکور پس از بلندشدن از باند فرودگاه امام از سمت ۱۴۳ درجه نسبت به این سامانه در حال نزدیک شدن به پدافند بوده است.

    ۶- کاربر سامانه دفاع هوایی مشخصات هدف شناسایی شده را ساعت ۰۶:۱۴:۲۱ ثانیه به مرکز هماهنگی مربوطه اعلام می‌کند که این هدف، همان هواپیمای اکراینی بوده ولی توسط سامانه دفاعی به عنوان هدفی که از ناحیه جنوب غربی در حال نزدیک شدن به تهران بوده، شناسایی می‌شود.

    ۷- در این گزارش اعلام شده که اطلاعات ثبت شده نشان می‌دهد پیام سامانه دفاعی با مرکز همانگی مربوطه رد و بدل نشده است. لذا کاربر سامانه پدافندی با تجزیه و تحلیل اطلاعات دریافت شده، هواپیمای اکراینی را یک هدف متخاصم شناسایی می‌کند. اگر در این مرحله کاربر سامانه دفاعی هدف شناسایی شده را یک هواپیمای تجاری تشخیص می‌داد شلیک موشک منتفی می‌شد.

    ۸- در ساعت ۰۶:۱۴:۴۱ ثانیه کاربر پدافند هوایی که پاسخی از مرکز هماهنگی دریافت نکرده یک فروند موشک به سمت هدف متخاصم شلیک می‌کند. بر اساس دستورالعمل‌های مربوطه در صورتی که سامانه دفاعی موفق به برقراری ارتباط با مرکز هماهنگی و فرمان شلیک دریافت نکرده باشد مجاز به شلیک نیست.

    ۹- در زمان شلیک موشک اول، هواپیمای اکراینی در ارتفاع و موقعیت عادی قرار داشته است و بر اساس سامانه‌های موجود در این زمان هواپیما مسیر صحیح خود را طی می کرده است.

    ۱۰- ساعت ۰۶:۱۴:۵۹ ثانیه فیوز رادیویی موشک شلیک شده توسط سامانه‌های نظارتی وابسته، در همان محل فعال می‌شود.

    ۱۱- ساعت ۰۶:۱۴:۵۸ ثانیه آخرین اطلاعات دریافتی از هواپیما شامل ترانس پاندر رادار ثانویه و اطلاعات خودکار موقعیتی ( ABS-B) دریافت می‌شود و پس از آن دریافت اطلاعات به طور کامل قطع می‌شود و هیچ نوع سیگنال رادیویی از هواپیما دریافت نشده است.

    ۱۲- پس از فعال شدن فیوز رادیویی موشک اول، قفل راداری سامانه پدافندی، همچنان بر روی هدف باقی مانده و سامانه مذکور هدف خود را همچنان شناسایی و مسیر حرکت آن را ردیابی می‌کند. لذا موشک دوم در ساعت ۰۶:۱۵:۱۱ ثانیه از سامانه دفاعی به سمت هواپیمای اکراینی شلیک می‌شود. ساعت ۰۶:۱۵:۲۴ ثانیه آخرین ارتباط موشک با سامانه پدافندی در مکانی نزدیک مسیر حرکت هواپیما ثبت می‌شود و پس از آن پیام موفقیت آمیز نبودن عملکرد موشک در سامانه پدافندی نمایش داده می‌شود و هواپیمای پس از مدتی از قفل راداری این سامانه خارج می‌شود.

    ۱۳- هواپیما در این لحظه شروع به گردش به راست می‌کند و به دلیل قطع ارتباطات رادیویی، اطلاعات ارتفاع هواپیما در این مرحله در دسترس نیست. شواهد نشان می‌دهد ساعت ۰۶:۱۶:۱۱ ثانیه آتشی در هواپیما ایجاد شده و حجم آن افزایش می‌یابد.

    ۱۴- ساعت ۰۶:۱۸:۲۳ هواپیما در منطقه خلج آباد شاهدشهر در یک زمین بازی به زمین برخورد می‌کند. همزمان با برخورد هواپیما با زمین، انفجاری رخ می‌دهد و هواپیما در مسیری که به سمت فرودگاه قرار داشته در چند مرحله دیگر به زمین برخورد می‌کند. لذا قطعات هواپیما، اموال و اشیا جانباختگان و بقایای پیکر مسافران در ناحیه گسترده ای در یک منطقه مسکونی، پارک تفریحی و باغات و اراضی کشاورزی اطراف آن منتشر می‌شود.

    ۱۵- در گزارش سازمان هواپیمایی کشوری آمده آثار مواد منفجره موجود بر روی بدنه هواپیما با آثار مورد انتظار از انفجار سر جنگی موشک سامانه دفاعی عمل کننده، مشابهت‌هایی دارد که بررسی‌های تکمیلی آن همچنان در دست اقدام است.

    ۱۶- هواپیمای اکراینی ۱۷۶ سرنشین داشته که ۹ نفر از آنها گروه پروازی و مابقی مسافران پرواز بوده اند که تمامی سرنشینان این هواپیما جان باختند. یکی از مسافران باردار بوده و سن جنین فوت شده در این سانحه ۷ ماه بوده است که مطابق قوانین حاکم در ایران، جنین فوت شده نیز یک انسان کامل محسوب می‌شود و در رسیدگی‌های قضائی تعداد متوفیان تعداد ۱۷۷ نفر در نظرگرفته شده است.

    ۱۷- سازمان هواپیمایی کشوری تابعیت سرنشینان این هواپیما را به شرح زیر اعلام می‌کند:

    ۱۱ سرنشین اکراینی
    ۳ سرنشین انگلیسی
    ۳ سرنشین آلمانی
    ۱۰ سرنشین سوئدی
    ۴ سرنشین افغانستانی
    ۶۳ سرنشین کانادایی
    ۸۲ سرنشین ایرانی

    ۱۸- گزارش مذکور نقش پررنگ خطای انسانی را از عوامل این سانحه اعلام کرده و اگر هر یک از حلقه‌های این زنجیره خطای انسانی حذف می‌شد شلیک به سمت هواپیما رخ نمی‌داد.

    منبع مطلب : www.tabnak.ir

    مدیر محترم سایت www.tabnak.ir لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 10 ماه قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید