در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    اتم از چه ذراتی تشکیل شده علوم هفتم

    1 بازدید

    اتم از چه ذراتی تشکیل شده علوم هفتم را از سایت پست روزانه دریافت کنید.

    علوم تجربی پایه هفتم – فصل سوم: اتم ها الفبای مواد

    همه چیزهای اطراف ما ماده نام دارند. مانند چوب، سنگ، آب، هوا، خاک، پلاستیک و … . هر ماده ویژگی‌های مختص به خود را دارد، بنابراین کاربردهای آن هم متفاوت می‌باشد‌.

    همه مواد از ذره‌های ریزی به نام اتم ساخته شده‌اند. این ذرات را نمی‌توان با چشم دید اما وجود دارند. از کنار هم قرار گرفتن اتم‌ها یا مولکول‌ها مواد ساخته می‌شوند. هر ماده ممکن است دارای یک نوع اتم باشد یا ممکن است دارای چند نوع اتم باشد. در واقع همه مواد موجود در جهان از 90 نوع اتم یا عنصر ساخته شده‌اند. از ترکیب اتم‌ها (دو یا چند اتم) مولکول‌ها به وجود می‌آیند.

    به طور کلی ساختار مواد یا اتمی می‌باشد، یعنی از کنار هم قرار گرفتن اتم‌ها ساخته می‌شود. مانند: مس و آهن، یا مولکولی که از پیوند دو یا چند اتم ساخته شده است. مانند: آب (H2O) که سه اتمی است و از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن ساخته شده است. به چنین موادی که از مولکول ساخته شده‌اند مواد مرکب گویند. بیشتر مواد اطراف ما، ماده مرکب می‌باشند.

    اتم‌ها خود از ذراتی به نام الکترون، پروتون و نوترون تشکیل شده‌اند.

    تعداد این ذرات در اتم‌های مختلف متفاوت است؛ بنابراین ویژگی‌های هراتم با اتم‌های دیگر متفاوت می‌باشد. مثلاً اتم اکسیژن 8 الکترون، 8پروتون و 8 نوترون دارد، اما اتم نیتروژن 7 الکترون، 7 پروتون و8 نوترون دارد.

    الف. اتم‌ها آن‌قدر ریز هستند که با میکروسکوپ‌های معمولی هم قابل دیدن نمی‌باشند.

    ب. اتم ساختار کروی دارد.

    پ. اتم از دو بخش هسته و فضای الکترونی تشکیل شده است.

    ت. هسته اتم کوچک‌ترین بخش آن است.

    ث. تعداد الکترون‌ها در هر اتم با تعداد پروتون‌هایش مساوی می‌باشند.

    ج. پروتون‌ها و نوترون‌ها در هسته اتم قرار دارند اما الکترون‌ها خارج هسته قرار دارند.

    ح.‌ اندازه هر اتم با اتم‌های دیگر متفاوت می‌باشد.

    خ. هرچه تعداد ذره‌های یک اتم بیشتر باشد، آن اتم بزرگ‌تر و سنگین‌تر است.

    عنصر شکل خالصی از ماده است که یک نوع اتم دارد. در واقع می‌توان گفت عنصر همان اتم می‌باشد. دو گروه عمده عنصرها فلزات و نافلزات می‌باشند. فلزات سطح براق دارند، رسانا و چکش خوارند مانند مس، آهن و طلا. نافلزها سطحی کدر دارند، نارسانا و شکننده هستند. مانند گوگرد.

    برخی مواد مایع، برخی گاز و بسیاری جامد می‌باشند. برخی مواد مانند آب هم می‌توانند به هر سه حالت، جامد، مایع و گاز (بخار) وجود داشته باشند. در جدول 1 این سه حالت مواد با هم مقایسه شده‌اند.

    جدول1. مقایسه مواد جامد، مایع و گاز با هم

    به طور کلی، فاصله بین ذره‌های گاز بیشتر از مایع و جامد است و چون ذرات گاز از هم فاصله دارند به راحتی می‌توانند حرکت کنند. به این علت وقتی گازی را در یک ظرف سربسته وارد می‌کنیم، در سرتاسر ظرف پخش می‌شود. همچنین اگر همان گاز را در یک ظرف سربسته کوچک‌تر وارد کنیم ذرات آن می‌توانند به هم نزدیک شده و حجم کمتری پیدا نماید. به این علت می‌توان گازها را به راحتی متراکم کرد، اما مایعات و جامدات را نمی‌توان به راحتی و به مقدار زیاد متراکم نمود‌.

    در حجم‌های مساوی از مواد، مشاهده می‌شود با افزایش گرما حجم گازها بیشتر از مایعات و مایعات بیشتر از جامدات خواهد شد. به طور کلی: حجم گازها > حجم مایعات > حجم جامدات فلز> حجم جامدات نافلز

    نمودار 1. مقایسه میزان افزایش حجم (انبساط) چند ماده با حجم یکسان در اثر گرم کردن

    گرما می‌تواند سبب تغییر حالت مواد گردد. مثلاً وقتی به یخ گرما می‌دهیم، انرژی مولکول‌های یخ افزایش یافته و جنبش مولکول‌های آن زیاد شده و به آب (مایع) تبدیل می‌شود. همچنین اگر به آب (مایع) گرما بدهیم جنبش مولکول‌های آن زیاد شده و به گاز یا بخار تبدیل می‌شود. به اختصار می‌توان نوشت؛

    نکات تکمیلی فصل سوم

    سؤالات درسی فصل سوم

    1. ماده را تعریف کرده و مثال بیاورید؟

    همه چیزهایی که در اطراف ما وجود دارند، ماده می‌باشند. مانند: چوب، اکسیژن و …

    2. آب به چه حالت‌هایی وجود دارد؟

    جامد، مایع و گاز (بخار)

    3. چرا از سنگ مرمر در ساخت مقبره امامان و مجسمه سازی استفاده می‌شود؟

    زیرا سنگی قیمتی و زیباست و مدت‌های طولانی بدون تغییر باقی می‌ماند.

    4. از نفت خام چه موادی به دست می‌آید؟

    مواد بسیار گوناگونی مثل، سوخت‌ها، لاستیک، افشانه‌ها، لباس، پلاستیک، دارو و غیره به دست می‌آید.

    5. کاربردهای نمک خوراکی را بنویسید؟

    1. تهیه سرم      2. تولید خیار شور      3. ذوب کردن یخ‌ها

    6. اتم چیست؟

    همه مواد از ذره‌های ریزی به نام اتم ساخته شده‌اند. این ذرات را نمی توان با چشم دید اما وجود دارند‌.

    7. با وجود اینکه اتم‌ها بسیار ریز هستند، چگونه دانشمندان به وجود آن‌ها پی برده‌اند و برخی از خواص آن‌ها را شناخته‌اند؟ (دانشمندان چگونه به وجود اتم‌ها و خواص آن‌ها پی برده‌اند؟)

    با مشاهده غیرمستقیم آن‌ها و بررسی و انجام آزمایشات مختلف.

    8. چند مورد از ویژگی‌های اتم‌ها را بنویسید؟

    1اتم‌ها آن‌قدر ریز هستند که با میکروسکوپ‌های معمولی هم قابل دیدن نمی‌باشند.

    2. اتم ساختار کروی دارد.

    3. اتم از دو بخش هسته و فضای الکترونی تشکیل شده است.

    4. هسته اتم کوچک‌ترین بخش آن است.

    5. تعداد الکترون‌ها در هر اتم با تعداد پروتون‌هایش مساوی می‌باشند.

    6. پروتون‌ها و نوترون‌ها در هسته اتم قرار دارند اما الکترون‌ها خارج هسته هستند.

    9. اتم‌ها از لحاظ‌اندازه چگونه می‌باشند؟

    اتم‌ها بسیار بسیار کوچک‌اند و اندازه آن‌ها با هم فرق دارد.

    10. ذرات سازنده اتم‌ها را نام ببرید و جای آن‌ها را در اتم ذکر کنید؟

    1. الکترون ها. خارج هسته قرار دارد.

    2. پروتون‌ها که داخل هسته قرار دارد.

    3. نوترون‌ها که داخل هسته قرار دارند.

    11. مولکول چیست؟ مثال بیاورید‌.

    از ترکیب دو یا چند اتم (یکسان یا متفاوت) مولکول‌ها به وجود می‌آیند. مثل آب، اکسیژن، گوگرد و …

    12. مواد مرکب را تعریف کرده و مثال بیاورید؟

    به موادی که از مولکول ساخته شده‌اند مواد مرکب گویند. بیشتر مواد اطراف ما، ماده مرکب می‌باشند. مانند: آب و نمک‌.

    13. از بین مواد زیر کدامیک از مولکول ساخته شده‌اند و کدام از اتم؟

    آب – گاز متان- نفت خام- کربن دی اکسید- آهن – مس- گاز کلر- گوگرد- جیوه- طلا

    آب، گاز متان، نفت خام و کربن دی اکسید از مولکول ساخته شده‌اند. اما آهن، مس، گاز کلر، گوگرد، جیوه و طلا از اتم ساخته شده‌اند.

    14. عنصر را تعریف کرده و مثال بیاورید؟

    عنصر شکل خالصی از ماده است که یک نوع اتم دارد.

    15. دو گروه عمده عنصرها را نام ببرید ؟

    1. فلزات مانند: مس، آهن و طلا.       2. نافلزات مانند: گوگرد.

    16. ویژگی عنصرهای فلزی و نافلزی را با هم مقایسه کنید؟(چه تفاوتی با هم دارند؟)

    17. تراکم‌پذیری یعنی چه؟

    یعنی قابلیت نزدیک شدن ذره‌های ماده به هم. (کم شدن حجم)

    18. تراکم پذیری گازها، مایعات و جامدات را با هم مقایسه کنید؟

    گازها > مایعات > جامدات

    19. چرا به راحتی می‌توانیم یک گاز را متراکم کنیم، اما مایع و جامد را نمی توانیم زیاد متراکم نماییم؟

    زیرا فاصله بین ذره‌های گاز بیشتر از مایع و جامد می‌باشد‌.

    20. چگونه می‌توان یک گاز را متراکم کرد؟

    اگر یک گاز را در یک ظرف سربسته کوچکتری وارد کنیم یا به ذرات آن فشار وارد نماییم، ذرات آن به هم نزدیک شده و حجم آن کم شده و متراکم می‌گردد.

    21. گرما چه اثری بر تغییر حالت مواد دارد؟

    گرما سبب افزایش حجم(انبساط) مواد می‌شود.

    22. انبساط یعنی چه؟

    ? یعنی بزرگ شدن حجم مواد در اثر گرما.

    23. افزایش حجم(انبساط) جامدات، مایعات و گازها را در اثر افزایش گرما توضیح دهید؟

    در حجم‌های مساوی از مواد، مشاهده می‌شود با افزایش گرما حجم گازها بیشتراز مایعات ومایعات بیشتر از جامدات خواهد شد‌. به طور کلی:

    حجم گازها > حجم مایعات > حجم جامدات فلز > حجم جامدات نافلز

    24. توضیح دهید وقتی به یخ گرما می‌دهیم، چه رخ می‌دهد؟

    گرما می‌تواند سبب تغییر حالت مواد گردد. مثلاً وقتی به یخ گرما می‌دهیم، انرژی مولکول‌های یخ افزایش یافته و جنبش مولکول‌های آن زیاد شده و به مایع (آب) تبدیل می‌شود‌.

    سؤالات تستی فصل سوم

    1. کدام جمله غلط آمده است؟

    الف: اتم‌ها با میکروسکوپ‌های قوی هم قابل دیدن نیستند.

    ب: مواد مختلف از اتم‌های مختلف ساخته شده‌اند.

    پ: هر اتم با اتم‌های دیگر متفاوت می‌باشد، بنابراین خواص متفاوتی هم دارند.

    ت: از لحاظ ساختاری اتم‌ها  شکل‌های متفاوتی دارند.

    2. در مورد ساختار مواد کدام جمله درست می‌باشد؟

    الف: ماده ممکن است ساختار اتمی داشته باشد، یعنی از کنار هم قرار گرفتن اتم‌ها درست شده باشد.

    ب: ماده ممکن است ساختار مولکولی داشته باشد، یعنی از کنار هم قرار گرفتن مولکول‌ها درست شده باشد.

    پ: سیم مسی ساختار اتمی و کربن دی اکسید ساختار مولکولی دارد.

    ت: همه موارد.

    3. دانشمندان چگونه به وجود اتم‌ها و خواص آن‌ها پی می‌برند؟

    الف: انجام آزمایش                               

    ب: مشاهده مستقیم

    پ: مشاهده غیر مستقیم                        

    ت: الف و پ

    4. کدام ماده از لحاظ رسانایی با بقیه متفاوت می‌باشد؟

    الف: مس              ب: طلا             پ: کربن                 ت: گوگرد

    5.کدام مورد می‌تواند نشان دهنده یک فلز می‌باشد؟

    6. تعداد اتم‌های مولکول آب، گاز کلر و گوگرد به ترتیب کدامند؟

    الف: 2، 3 و 8       

    ب: 3، 2 و 8       

    پ: 2، 2 و 4       

    ت: 2، 1 و 1

    7. کدام ماده از لحاظ تراکم پذیری با بقیه متفاوت می‌باشد؟

    الف: کربن              ب: اکسیژن             پ: گوگرد         ت: آب

    8. کدام رابطه در خصوص انبساط مواد در اثر گرما درست آورده شده است؟

    الف: آب < شیشه < پلاستیک < اکسیژن

    ب: کائوچو< آهن < اکسیژن < آب

    پ: شیشه < آلومینیم < آب < نیتروژن

    ت: نیتروژن<آب <آلومینیم<شیشه

    9. گرما‌ ………………………………………………………..

    الف: جنبش ذرات ماده را افزایش می‌دهد.         ب: انرژی ذرات ماده را زیاد می‌کند.

    پ: سبب تغییر حالت ماده می‌گردد.      ت: همه موارد.

    10. کدام ارتباط بی معنی می‌باشد؟

    الف: آب – مایع        

    ب: کائوچو- مایع

    پ: کربن- نافلز      

    ت: هوا- تراکم‌پذیر

    منبع مطلب : asyadmarket.ir

    مدیر محترم سایت asyadmarket.ir لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    نکات فصل 3علوم پایه هفتم (تیز هوشان )

    اتم ها الفبای مواد

    ویژگی های ماده : 1-حجم دارند.          2-جرم دارند                  3- از مولکول تشکیل شده اند .

    گاهی تنها یک تغییر مختصر در خواص ماده ،مورد نظر است وگاهی  هم ممکن است که دانشمندان مواد تازه ای بسازند که خواص آن ها

    به طور چشمگیری با مواد اولیه تفاوت داشته باشد. برای مثال ،مغز مداد به طور عمده گرافیت است . مغز مداد با درجات مختلف سختی

    وجود دارد. سختی مداد با مقدار خاک رسی که با گرافیت مخلوط می کنند ،قابل کنترل است .هر چه مقدار خاک رس بیش تر باشد ،مداد

    سخت تر است، زیرا در این صورت گرافیت کم تری روی کاغذ برجای می ماند.

         کربن در طبیعت به شکل های گوناگونی یافت می شود. گرافیت ،ا لماس و دوده،شکل های دیگر عنصر کربن هستند.  

    طلای سیاه : نفت ماده ای با ارزش است که آن را طلای سیاه نامیده اند. زیرا نفت مخلوطی از صدها ترکیب مولکولی است ، این ترکیب

    دو ویژگی سودمند دارند. 1-سرشار از انرژی اند.        2- این مولکول ها را می توان به روش های شیمیایی به یکدیگر تبدیل کرد.

        مواداز چه چیزی ساخته شده اند؟   2500سال پیش ،فیلسوف یونانی به نام تالس ،آب را عنصر اصلی سازنده ی جهان هستی

    می دانست. 200سال بعدارسطو ، آب و باد وخاک و آتش را چهار عنصر اصلی سازنده ی جهان هستی اعلام کرد.

    دموکریت نتیجه گرفت ماده از کنار هم قرار گرفتن ذرات بسیارکوچکی به نام اتم ساخته شده است.اتم در زبان یونانی تجزیه ناپذیر است .

    دموکریت برای هر اتم شکلی نیز در نظر گرفت . برای مثال اعتقاد داشت مواد ترش مزه به شکل لوزی       و در حالی که اتم های

    روان مانند آب کروی شکل هستند.      

     نظریه دالتون : 1-مواد از ذره های ریزی به نام اتم ساخته شده اند.           2-همه ی اتم ها کروی شکل وتوپرند.

    3-اتم ها تجزیه ناپذیرند.          4-نمی توان اتمی را به اتم دیگر تبدیل کرد.

    5-از کنار هم گذاشتن اتم ها ترکیب به دست می آید.

    مدل تامسون :

    1-در مواد، ذراتی به نام الکترون با بار منفی وجود دارد.                       2-همه ی مواد خنثی هستند.

    3-به همان اندازه ی بار منفی ،بار مثبت در اتم وجود دارد.

    4-الکترون ها مانند کشمش در میان خمیری از بار مثبت قرار دارند.

    مدل رادرفورد :   1-اتم از هسته ی کوچک،که تقریباًهمه ی جرم در آن متمرکز شده ،تشکیل شده است.

    2-هسته ی اتم بار الکتریکی مثبت دارد.

    3-حجم هسته ی اتم در مقایسه با حجم اتم بسیار کوچک است و بیش تر فضای اتم تو خالی است.

    4-هسته ی اتم توسط ذراتی به نام الکترون محاصره شده است.  

    مدل بور:

     1-اتم از ذره های ریزی به نام الکترون ساخته شده است.

    2-بار مثبت درهسته جمع شده وبیش ترفضای اتم خالی است.

    3-الکترون ها به دور هسته می چرخند.

    4-برای سقوط نکردن الکترون هابه داخل اتم ،الکترون ها مانند منظومه شمسی در مدار معین قرار دارند. 

        اتم کوچک ترین ذره ی یک عنصر است که خواص شیمیایی وفیزیکی عنصرها به ویژگی های آن بستگی دارد.  

                                          

                                        فلز          آهن ، مس ، طلا ، نقره ، آلومینیوم ، جیوه ،...

                         عنصر      شبه فلز           سیلیسیم ، بور ، ژرمانیم ، آرسنیک ، آنتیموان ، تلوریم

               خالص                 نافلز          اکسیژن ، هیدروژن ، هلیم ، کربن ، گوگرد

      مواد   

                          ترکیب          کربن دی اکسید ، آب ، نمک ، الکل ، آب اکسیژنه ، ...  

                                                 همگن (یکنواخت )               هوا ، آلیاژ ها ، محلول آب و نمک ، محلول الکل در آب .

                  ناخالص : مخلو ط ها

                                                ناهمگن (غیر یکنواخت )            آجیل ، مخلوط شن در آ ب، مخلوط شن وماسه

    عنصر تک اتمی : آهن  Fe،  سدیم  Na ،   کلسیم   Ca  ،   هلیم      He  ،نئون Ne

    عنصر دو اتمی : اکسیژن  O2  ،  هیدروژن    H2 ،  

    نیتروژن   N2 ،  کلر  Cl2

    عنصر چند اتمی : گوگرد  S8  ، فسفر p4 ،  ازن O3

        برخی از اتم ها تمایل دارند که همیشه  تک اتمی باقی بمانند و با اتم ها ی دیگر پیوند برقرار نمی کنند . مانند گازهای هلیم ،نئون ،آرگون ،کریپتون ،زنون و رادون که به این گازها ،گازهای بی اثر یا نجیب گفته می شود زیرا تمایلی برای شرکت در پیوند و واکنش ندارند.

    تا به حال 111اتم متفاوت ،شناخته شده است که اتم هیدروژن، ساده ترین اتم شناخته شده است ، زیرا هسته آن تنها از یک پروتون ساخته شده است.                     

                                     فیزیکی :خواصی مانند چگالی ، نرمی وسختی ، جلا پذیری وشکنندگی ، نقطه ذوب و جوش ، حالت ماده

                        شدتی         (جامد ، مایع ، گاز )  ، حل کنند گی ، هدایت الکتریکی وحرارتی ، رنگ ، طعم ، بو و...                        

    خواص مواد                     شیمیایی  :تمایل یا عدم تمایل  برای شرکت در یک تغییر شیمیایی مانند سوختن کاغذ یا چوب . اشتعال             

                                      ناپذیری آب  .                                                

                        مقداری


     

    شناخت اولیه اتم

    همه ی مواد از اتم ها ساخته شده اند ،اما امروزه می دانیم که برخلاف نظریه ی دالتون ،هر اتم از ذرات کوچک تری به نام الکترون

    ،پروتون ونوترون ساخته شده است.

    از آن جایی که اتم ها بسیاربسیار ریز هستند و نمی توان آن ها را به طور مستقیم مشاهده کرد ؛تنها با بررسی آثاری که بر جای

     می گذارند می توان آن ها را بررسی و خواص شان را کشف کرد (مشاهده ی غیر مستقیم ). دانشمندانی مثل مایکل فارادی ، جوزف

    تامسون ، ارنست رادرفورد ، جیمز چادویک ، نیلز بور و...با انجام آزمایش های فراوان ،پرده از اسرار اتم برداشتند.آن ها به این نتیجه

    رسیدند که پروتون ها و نوترون ها ،هسته ی اتم را تشکیل می دهند و الکترون ها در مدارهایی به دور هسته وبا سرعت زیاد در حال

    چرخش هستند . هسته ی اتم دارای بار مثبت ( + ) والکترون ها دارای بار منفی( _) هستند.

    در اتم های خنثی ،تعداد پروتون (با بارمثبت )،با تعداد الکترون (با بارمنفی)برابراست واتم از نظر بار الکتریکی خنثی است.

    P:نماد پروتون با بار مثبت (+)است .      n:نماد نوترون با بار خنثی است .       e:نماد الکترون با بار (_)است.

          

                              جرم هر پروتون تقریباً با جرم نوترون برابر است!               جرم نوترون =جرم پروتون

      جرم هر اتم به تعداد پروتون ها ونوترون های درون هسته ی آن بستگی دارد و جرم الکترون ها ،تأثیرزیادی برجرم اتم ندارد. بنابراین  

    جرم هر اتم به جرم هسته ی آن بستگی دارد.

    بررسی ها ی رادر فورد نشان می دهد که قطر اتم حدود 10000برابر قطر هسته ی آن اتم می باشد. 

    قطر هسته ×10000=قطر اتم

    نظریه ی مولکولی : 1- همه ی مواد از ذراتی به نام مولکول ساخته شده اند .       2- بین مولکول ها فضای خالی وجود دارد .

    3-مولکول ها همواره در حال حرکت وجنبش هستند .       4-مولکول ها به یکدیگر نیرو وارد می کنند.

    5-با افزایش دما جنبش ذره های سازنده ی موا افزایش می یابد و با کاهش دما جنبش ذره های سازنده ی مواد کاهش می یابد.

    6-فاصله یبین مولکول ها در مواد جامد ، بسیار بسیار کم ودر مواد مایع ، کم ودر گازها بیش تر ست. بنابر این گاز ها فشرده می شوند

    (تراکم پذیرند )ولی جامدات ومایعات را نمی توان فشرده کرد. (تراکم ناپذیرند)


     

                                  

    استثناهای انبساط وانقباض

    نقطه ی ذوب : دمایی است که در آن ، جامد به مایع تبدیل می شود. نقطه ی ذوب یخ صفر درجه ونقطه یذوب آهن 1535در جه است.

    نقطه ی جوش : دمایی است  که در آن ، مایع به گاز تبدیل می شود.  نقطه ی جوش آب 100درجه و نقطه ی جوش آهن 2862درجه

    می باشد.

    نقطه ی انجماد : دمایی که در آن ، مایع به جامد تبدیل می شود.

    نقطه ی انجماد آب صفر درجه (مثل نقطه ی ذوب آب)و نقطه ی انجماد آهن 1535درجه است (که با نقطه ی ذوب آن برابر است .)

    منبع مطلب : oloomtajrobiferdows.blogfa.com

    مدیر محترم سایت oloomtajrobiferdows.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    اتم ها، الفبای مواد

    اتم ها، الفبای مواد

    اولین مطلبی که در این فصل باید یاد بگیریم مشاهده غیر مستقیم است. دراین نوع مشاهده، ما ماده ای را نمی بینیم یا لمس نمی کنیم. بلکه از روی یک سری علائم و نشانه ها می توانیم خصوصیت های و ویژگی های آن ماده را حدس بزنیم.

    برای مثال وقتی قند در آب حل می شود ما قند را داخل آب نمی بینیم. ولی وقتی آب قند را مزه کنیم می بینیم شیرین است و از روی مزه شیرین آب می فهمیم که داخل آن قند وجود دارد .این یک نوع مشاهده غیر مستقیم است.

    اما چه زمانی از مشاهده غیر مستقیم استفاده می کنیم؟

    در بسیاری از مواقع امکان مشاهده مستقیم مواد یا امکان کسب اطلاعات مستقیم برای ما وجود ندارد. مثلا اتم ها به قدری کوچک هستند که با قوی ترین میکروسکوپ ها هم نمی توانیم آن ها را ببینیم . در این گونه موارد ما مجبوریم از مشاهده غیرمستقیم استفاده کنیم و با کمک شواهد و نشانه ها از خواص و ویژگی های آن ماده آگاه شویم.

    پس در مشاهده غیر مستقیم ما جسم را نمی بینیم و فقط بر اساس شواهد و نشانه های مختلف می توانیم به وجود مواد پی ببریم و ویژگی هایی مانند شکل، اندازه، جنس و …. را حدس بزنیم.

    نکته مهم دیگری که باید در این فصل آن را خوب درک کنید مفهوم ماده و ذره است.

    ماده

    به تمام چیزهایی که در اطراف ما وجود دارد و یا هر چیزی که جرم و حجم دارد ماده می گویند. مثل گچ ، چوب ،فلز ، شیشه ، چرم ، انواع خوراکی ها و …
    ماده ها در طبیعت در حالت های مایع، جامد و گاز قرار دارند.

    منظور از ذره چیست؟

    به کوچکترین جزء یک ماده که به صورت مستقل وجود دارد، ذره می گوییم .مثلا مولکول آب کوچکترین ذره آب و اتم طلا کوچک ترین ذره طلا است.

    نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که خواص و ویژگی های مواد به نوع ذرات سازنده آنها بستگی دارد. ذرات سازنده برخی از مواد اتم و ذرات سازنده برخی از مواد مولکول است.

    اتم ها اصلی ترین ذره های سازنده ی مواد هستند. گاهی اوقات به دلیل ریز بودن اتم ها، قادر به دیدن آن ها حتی با میکروسکوپ های بسیار قوی نمی باشیم. دانشمندان با مطالعه غیر مستقیم اتم ها، اجزای آن ها و خواص آن ها را بررسی می کنند.

    عنصر

    به موادی که ذرات سازنده آن ها فقط یک نوع اتم دارد عنصر گفته می شود. برای مثال عنصر آهن از اتم های آهن و عنصر کربن از اتم های کربن به وجود آمده است .
    عناصر به طور کلی به دو گروه عناصر فلزی و عناصر غیر فلزی تقسیم می شوند.

    عناصر فلزی

    عناصری مانند جیوه، طلا، نقره، سرب و … که دارای خصوصیات زیر باشند را عناصر فلزی می گویند.
    • چگالی آن ها بیشتر از آب است. یعنی سنگین تر از آب هستند.
    • به جز جیوه (که مایع است) بقیه ی آن ها جامد هستند.
    • چکش خوارند. (بر اثر ضربه نمی شکنند)
    • سطح براق و درخشانی دارند.
    • رسانای جریان برق وگرما هستند.

    عناصر نافلز

    عناصری مانند هیدروژن، اکسیژن، نیتروژن، گوگرد، کربن و … که دارای خصوصیات زیر باشند را عناصر نافلز می گویند.
    • از آب سبک ترند (چگالی شان کمتر از آب است).
    • به جز برم که مایع است، بقیه ی آن ها به صورت گاز و جامد می باشند.
    • چکش خوارنیستند. (بر اثر ضربه می شکنند)
    • سطح کدری دارند. (براق نیستند)
    • به جز کربن یا ذغال نارسانا یا عایق جریان برق و گرما هستند.

    تفاوت دیگر بین عناصر فلز و نافلز این است که ذرات سازنده عناصر فلزی اتم ها هستند. ولی ذرات سازنده ی عناصر نافلز، مولکول ها می باشند. به طور مثال عنصر فلز مس از اتم های مس تشکیل شده است.ولی عنصر گوگرد همانند شکل زیر از مولکول گوگرد (پیوند بین ۸ اتم گوگرد) تشکیل شده است.

    تصویر گوگرد

    همچنین به فلزها،عناصر اتمی و به نافلزها عناصر مولکولی می گویند.

    نکته :برخی از گازها عنصر هستند البته عنصر مولکولی. یعنی مولکول دارند، ولی مولکولشان از دو اتم مشابه تشکیل شده است. مانند اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن و …
    نکته :همه گاز ها عنصر نیستند چون برخی گاز ها از دو یا چند اتم مختلف ساخته شده اند مانند گاز آمونیاک یا گاز کربن دی اکسید.

    ترکیب

    به موادی که ذرات سازنده ی آن مولکول هایی با دو یا چند نوع اتم متفاوت باشند، ترکیب می گویند .به طور مثال مولکول آب یک نوع ترکیب است که از دو نوع اتم هیدروژن و اکسیژن تشکیل شده است.

    مولکول آب

    اجزای سازنده اتم

    همان طور که گفتیم اتم کوچکترین ذره یک ماده است. هر اتم از سه ذره کوچکتر به نام الکترون(e)، پروتون(p) و نوترون(n) تشکیل شده است.
    همان طور که در تصویر زیر مشاهده می کنید، الکترون ها در اطراف هسته و پروتون ها و نوترون ها در داخل هسته اتم قرار دارند.

    اتم

    نکاتی درباره ی اتم ها

    • اتم ها دارای هسته می باشند و اندازه های اتم های مختلف با هم متفاوت است.
    • در هر اتم تعداد الکترون ها و پروتون ها برابر است.
    • هرچه ذرات سازنده اتم ها بیشتر باشند، اندازه اتم ها بزرگتر است.

    گرما و تاثیرات آن بر مواد

    وقتی به جسمی گرما می دهیم، سرعت حرکت ذره های سازنده ی آن بیشتر می شود و درنتیجه بیشتر با هم برخورد می کنند. در نتیجه نیاز دارند که فضای بیشتری اشغال کنند.

    انبساط و انقباض

    به افزایش حجم مواد بر اثر افزایش دما انبساط می گویند.میزان انبساط در مواد مختلف، متفاوت است.

    جامد های نافلزی < جامدهای فلزی < مایع ها < گازها

    وقتی جسمی را سرد می کنیم، سرعت حرکت ذرات سازنده ی آن کاهش می یابد و ذرات مایل هستند تا به هم بیشتر نزدیک شوند و در نتیجه فضای کمتری را اشغال کنند.به این حالت انقباض می گویند.

    انواع تغییر حالت مواد

    تبخیر: با گرم کردن و حرارت دادن به مایع، تبخیر انجام می شود. (تبدیل مایع به بخار) مثل بخار شدن آب روی کتری
    انجماد: با گرما گرفتن یا سرد کردن مایع  انجماد انجام می شود. (تبدیل مایع به جامد) مثل :یخ بستن آب
    میعان: با گرما گرفتن یا سرد کردن گاز میعان انجام می شود. (تبدیل گاز به مایع) مثل تشکیل شبنم
    ذوب: با گرم کردن جامد ذوب انحام می شود. (تبدیل جامد به مایع) مثل ذوب شدن یخ و تبدیل آن به آب
    تصعید: با گرم شدن برخی جامدها در شرایطی خاص تصعید انجام می شود. (تبدیل مستقیم جامد به گاز) مثل ناپدید شدن بوگیر دستشویی
    چگالش: با گرفتن گرما یا سرد کردن برخی از گازها در شرایطی خاص چگالش انجام می شود. (تبدیل مستقیم گاز به جامد) مثل تشکیل برفک در یخچال و بارش برف و تگرگ

    منبع مطلب : binjo.ir

    مدیر محترم سایت binjo.ir لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    مهدی 3 ماه قبل
    0

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید